Brukar:Eiliv/*h₂ei̯u̯olei̯pos

Som ei liti utrøyning tenkte eg å sjå kor langt eg kunne rekonstruera namnet mitt i ulike indoeuropéiske mål, med grunnlaget at namnet vart til fyrr målet kløyvde deg i ulike målgreiner (som germansk, keltisk, italisk, gresk osb.).

Namnet Eiliv (gn. Eilífr) er berre funne i gamalnorsk og ættingar av gamalnorsk, og vart truleg til i frumnorderlendsk, men kann vera eldre. Norsk personnamnleksikon skildrar lífr-lekken som 'livande', og det er eit gjenomgangande drag i dei norderlendske namni at dei kann koma av lagord, t.d. Eiríkr som er tenkt å vera frå fnor. *Aiu̯arīkijaʀ (æve-rik), eller Þormóðr frå lagordet móðr. Eilífr er skildra som germ. lībą med påsett hannkynsending (like-eins med -leifr frå *laibō + -az), men ei liknande namnelaging som i Eiríkr kunne ha gjeve *Aiu̯alībijaʀ (æve-livande, jf. lagordi eilífr og langlífr). På norrønt fall lagord med -ijaʀ i hop med -aʀ og vart -r (ulikt i namnord der -ijaʀ vart -ir), so namn frå slike lagord ber ikkje teikn til soga åt namnet. Eiríkr kunne lika godt ha kome frå ger. *Aiwarīks (æve-kong). Spursmålet er berre um eldre namn hadde fenge same utfall. Um eit lagord som *aiu̯arīkijaz eller *aiu̯alībijaz vart nominalisera på germansk, hadde me fenge ja-stomnar då? Og hadde desse ja-stomnane vorte *Eiríkir og *Eilífir på gamalnorsk, eller på eikor visi fenge einfelt -r? Eg hev ingen svar på detta enno.

Um eit vilkår for den norderlendske formi Eilífr er at det må vera avleidt frå eit lagord etter det frumnorderlendske stìget lèt det seg ikkje gjera å rekonstruera det attende til indoeuropéisk, av di det indoeuropéiske upphavet ikkje kunne ha gjeve den moderne formi. Med det i tankane er det kann henda lettast å berre tyda Eilífr som *aiu̯az + *lībą med påsett hannkynsending, som soleis berre krev å byta ut *-m med *-s på indoeuropéisk.

Namnet er då samansett av dei indoeuropéiske lekkjene *h₂ei̯-u̯o-s, *lei̯p-ó-m, og hannkynsendingi *-s. Som namn vert detta då *H₂ei̯u̯olei̯pós, eller med ei meir lesande og normalisera staving: *Ḫeivoleipós (med ḫ etter vanleg attgjeving av hittitisk).

Um fyrste lekken er *h₂ei̯- eller *h₂oi̯- er uvisst, men ger. *aiu̯az segjest vera frå same roti som lat. aevus (fit. *aiu̯os). Um upphavet var *h₂oi̯- hadde latin fenge *oevus, av di *o og *a (*h₂e) ikkje fall i hop i dei italiske måli.

• frumkeltisk: *Aiu̯oleiɸos
  • gallisk: *𐌀𐌉𐌖𐌏𐌋𐌄𐌏𐌔 (*Aiu̯olēos)
    • (lånt) latin: *Aevolēus, *Aivolēus
  • frumirsk: *᚛ᚐᚔᚃᚑᚂᚓᚐᚆ᚜ (*Aiu̯oleah: *Aiu̯olēah ~ *Aiu̯oleah)
    • gamalirsk: *Aíolé, *Áelé
      • irsk: *Aolé
      • skotsk: *Aolè
        • (lånt) engelsk: *Oulay
• germansk: *Aiu̯aleibaz (tidleg), *Aiu̯alībaz
  • vestgermansk: *Aiu̯alīb
    • gamalengelsk: *Ālīf
      • engelsk: *Olif, *Oalife
    • gamalnederlendsk: *Ēolīf, *Iolīf
      • nederlendsk: *Ielijf
    • gamalhøgtydsk: *Iolīb, *Ēolīb
      • tydsk: *Joleib, *Jeleib, *Eheleib
  • frumnorderlendsk: *ᚨᛁᚹᚨᛚᛁᛒᚨᛉ (*Aiu̯alībaʀ)
    • gamalnorsk: ᛅᛁᛚᛁᚠᛦ (Æilīfʀ), Eilífr
      • islendsk: Eilífur
      • færøysk: Eilívur, Eilivur
      • norsk: Eiliv; òg frå Eileifr: Eilev, Ellev
        • (lånt) dansk: Ejlif
      • gamalsvensk: Elif, Elf
        • svensk: Eliv, Elver, Elv, Älffer
      • gamaldansk: Elif
        • dansk: *Elev
  • gotnesk: *𐌰𐌹𐍅𐌰𐌻𐌴𐌹𐍆𐍃 (*Áiu̯alīfs), dat. *𐌰𐌹𐍅𐌰𐌻𐌴𐌹𐌱𐌰 (*Áiu̯alība)
    • (lånt) latin: *Eulībus, *Evalībus
      • italisk: *Eulibo
      • spansk: *Eulibo
      • portugisisk: *Eulibo
      • (lånt) engelsk: *Eulib
    • (lånt) gresk: *Εὔλῑβος (*Eúlībos)
      • gresk: *Εύλιβος (*Évlivos)
  • (lånt) latin: *Aevalībus
  • (lånt) frumfinsk: *Aiu̯alīpas (*Aivaliipas)
    • finsk: *Aivaliipas
  • (lånt) frumsamisk: *Ājvēlijpēs, *Ājvōlijpēs
    • nordsamisk: *Áiviliibas, *Áivuliibas
• frumitalisk: *Aiu̯oleipos
  • gamallatin: *𐌀𐌉𐌖𐌉𐌋𐌄𐌉𐌐𐌏𐌔 (*Aiu̯ileipos)
    • latin: *Aevilīpus, *Aelīpus
      • italisk: *Elivo, *Elipo
      • spansk: *Elibo
      • fransk: *Élif, *Élive
• frumgresk: *Aiu̯oleipos
  • mykensk gresk: *𐁀𐀺𐀩𐀂𐀡 (*ai-u̯o-re-i-po: *Aiu̯oleipós)
  • gamalgresk: *Αἰϝoλειπός (*Aiu̯oleipós), yngre: *Αἰoλειπός (*Aioleipós)
    • gresk: *Αιoλειπός (*Aioleipós)
• frumbaltoslavisk: *Aiu̯aleipas
  • lettisk: *Aivlieps
  • litausk: *Aivali̇́epas
  • frumslavisk: *Ѣволипъ (*Ěvolipъ), jf. *Яросла́въ (*Jaroslàvъ); *Ѣвълипъ (*Ěvъlipъ) (?)
    • gamalaustslavisk: *Ѣвоlipъ (*Jěvolipŭ)
      • rysk: eldre: *Ѣволипъ (*Jevolipʺ), yngre: *Еволип (*Jevolip)
    • gamalkyrkjeslavisk: *Ꙗвоlipъ / *Ⱑⰲⱁⰾⰻⱃⱏ (*Javolipŭ)
    • polsk: *Jewolip
• frumanatolsk: *Hai̯u̯olei̯pós
  • hettittisk: *𒁹𒄩𒄿𒉿𒇷𒅁𒉺𒀸 (*^mḪa-i-u̯a-le-ep-pa-aš: *Ḫaiu̯alēppás)
  • luvisk: *𔓷𔗷𔗬𔔹𔓯𔕸𔗔 (*Ḫa-a-u̯a-li-i-pa-sa: *Ḫāu̯alīppás), *𒁹𒄩𒀀𒉿𒇷𒅁𒉺𒀸 (*^mḪa-a-u̯a-li-ip-pa-aš: *Ḫāu̯alīppás)
• frumindoiransk: *Hai̯u̯arai̯pás (Dei indoiranske måli fekk /r/ både frå indoeuropéisk /r/ og frå /l/.)
  • frumiransk: *Hai̯u̯arai̯páh
    • gamalpersisk: *𐎠𐎡𐎺𐎠𐎼𐎠𐎡𐎱𐎠 (*aiu̯araipa: *Aiu̯araipah)
    • millompersisk: 𐫙𐫏𐫇𐫡𐫙𐫏𐫛* el. 𐭩𐭥𐭫𐭩𐭯* (*ʾi̯u̯ryp: ⁠*Ēu̯rēp)⁠
      • persisk: یریف* (sigild: *I̯arēf, ny: *I̯erif)
  • frumindoarisk: *Hai̯u̯arai̯pás
    • sanskrit: *एवरे॒पस् (*Evarepás, vedisk: /ɐi̯.vɐ.ɾɐi̯.pɐ́s/, sigild: /eː.vɐ.ɾeː.pɐs/)
      • (lånt) hindustansk: *एवरेप / اوریپ* (*Evrep /eːʋ.ɾeːp/)