Jamvektsmål - Endringshistorikk

Eiliv: /* Upphav */ Lèt dømet syna den oblike formi «vísu» i staden sidan det er ho som vart til «vise».

2023-12-04T17:09:30Z

Upphav: Lèt dømet syna den oblike formi «vísu» i staden sidan det er ho som vart til «vise».

← Eldre versjon		Versjonen frå 4. desember 2023 kl. 17:09
Line 5:		Line 5:
	== Upphav ==		== Upphav ==

	Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark hev ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.		Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''su''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark hev ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.

	Årsaki til den upphavlege jamvekti ligg helst i den austnorske tvostavings[[tone]]n; denne gjeng upp og ned og so upp att (som ~), og i stuttstavingsord kom heile siste uppgangen på siste stavingi, som då fekk same tonegangen som ei tyngd staving med einstavingstone (som ´). Soleis kunde ''tala'' {{IPA\|[tâ.lá]}} høyrast som tvo tyngde stavingar (endå dei venteleg vanta full tyngd).		Årsaki til den upphavlege jamvekti ligg helst i den austnorske tvostavings[[tone]]n; denne gjeng upp og ned og so upp att (som ~), og i stuttstavingsord kom heile siste uppgangen på siste stavingi, som då fekk same tonegangen som ei tyngd staving med einstavingstone (som ´). Soleis kunde ''tala'' {{IPA\|[tâ.lá]}} høyrast som tvo tyngde stavingar (endå dei venteleg vanta full tyngd).

Eiliv på 17. mars 2022 kl. 22:35

2022-03-17T22:35:08Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 17. mars 2022 kl. 22:35
Line 17:		Line 17:
	== Sjå au ==		== Sjå au ==
	*[[Ljodlæra]]		*[[Ljodlæra]]

			[[Kategori:Talemål]][[Kategori:Austnorske målføre]]

Eiliv på 10. mars 2022 kl. 10:33

2022-03-10T10:33:20Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 10. mars 2022 kl. 10:33
Line 1:		Line 1:
	'''Jamvektsmål''' heiter det [[talemål]]et eller [[skriftmål]]et der [[ord]] med tvo [[staving]]ar er skifte i tvo ulike bolkar: éin der [[sjølvljod]]et i endingi hev haldi på det fulle laget sitt: {{IPA\|[a]}}, {{IPA\|[ʉ]}}, {{IPA\|[i]}} osb. – og éin der endingsljodet er avveikt, helst til {{IPA\|[ə]}}.		'''Jamvektsmål''' heiter det [[talemål]]et eller [[skriftmål]]et der [[ord]] med tvo [[staving]]ar er skifte i tvo ulike bolkar: éin der [[sjølvljod]]et i endingi hev haldi på det fulle laget sitt: {{IPA\|[ɑ]}}, {{IPA\|[ʉ]}}, {{IPA\|[i]}} osb. – og éin der endingsljodet er avveikt, helst til {{IPA\|[ə]}}.

	Denne jamvektsregelen tér helst att i [[kløyvd nemneform]]: ''tala'' mot ''kaste'' – og i linne hokynsord: ''viku'' mot ''gjente''. Desse formene er nytta ein del i skrift, med di dei vart knésette i [[midlandsnormalen]]. Men i [[målføri]] hev jamvektsregelen sett far etter seg i mest alle [[ordklassa\|ordklassone]], t.d. [[lagord]]: ''ei lit'''a''' gjente'', men ''ei slit'''i''' gjente'' – eller [[styreord]]: ''yv'''i'''r'', ''ett'''e'''r''.		Denne jamvektsregelen tér helst att i [[kløyvd nemneform]]: ''tala'' mot ''kaste'' – og i linne hokynsord: ''viku'' mot ''gjente''. Desse formene er nytta ein del i skrift, med di dei vart knésette i [[midlandsnormalen]]. Men i [[målføri]] hev jamvektsregelen sett far etter seg i mest alle [[ordklassa\|ordklassone]], t.d. [[lagord]]: ''ei lit'''a''' gjente'', men ''ei slit'''i''' gjente'' – eller [[styreord]]: ''yv'''i'''r'', ''ett'''e'''r''.

Eiliv på 10. mars 2022 kl. 08:15

2022-03-10T08:15:34Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 10. mars 2022 kl. 08:15
Line 3:		Line 3:
	Denne jamvektsregelen tér helst att i [[kløyvd nemneform]]: ''tala'' mot ''kaste'' – og i linne hokynsord: ''viku'' mot ''gjente''. Desse formene er nytta ein del i skrift, med di dei vart knésette i [[midlandsnormalen]]. Men i [[målføri]] hev jamvektsregelen sett far etter seg i mest alle [[ordklassa\|ordklassone]], t.d. [[lagord]]: ''ei lit'''a''' gjente'', men ''ei slit'''i''' gjente'' – eller [[styreord]]: ''yv'''i'''r'', ''ett'''e'''r''.		Denne jamvektsregelen tér helst att i [[kløyvd nemneform]]: ''tala'' mot ''kaste'' – og i linne hokynsord: ''viku'' mot ''gjente''. Desse formene er nytta ein del i skrift, med di dei vart knésette i [[midlandsnormalen]]. Men i [[målføri]] hev jamvektsregelen sett far etter seg i mest alle [[ordklassa\|ordklassone]], t.d. [[lagord]]: ''ei lit'''a''' gjente'', men ''ei slit'''i''' gjente'' – eller [[styreord]]: ''yv'''i'''r'', ''ett'''e'''r''.

	=== Upphav ===		== Upphav ==

	Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark hev ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.		Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark hev ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.
Line 11:		Line 11:
	I mange gruppor av jamvektsord vart [[sjølvljod]]i handsama på same visi som tilsvarande lange sjølvljod i gamalnorsk. Soleis vert t.d. ''viku'', ''hoso'' og ''visin'' [[uttala]] med tronge sjølvljod i mange austnorske [[målføre]], og ''tala'' heiter mange stader «tålå».		I mange gruppor av jamvektsord vart [[sjølvljod]]i handsama på same visi som tilsvarande lange sjølvljod i gamalnorsk. Soleis vert t.d. ''viku'', ''hoso'' og ''visin'' [[uttala]] med tronge sjølvljod i mange austnorske [[målføre]], og ''tala'' heiter mange stader «tålå».

	=== Bruk ===		== Bruk ==

	* Liste yver [[jamvektsord]]		* Liste yver [[jamvektsord]]

	=== Sjå au ===		== Sjå au ==
	*[[Ljodlæra]]		*[[Ljodlæra]]

Eiliv på 8. mars 2022 kl. 08:15

2022-03-08T08:15:13Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 8. mars 2022 kl. 08:15
Line 1:		Line 1:
	'''Jamvektsmål''' heiter det [[talemål]]et eller [[skriftmål]]et der [[ord]] med tvo [[staving]]ar er skifte i tvo ulike bolkar: éin der [[sjølvljod]]et i endingi hev haldi på det fulle laget sitt: ~~<nowiki>~~[a], [ʉ], [i] osb.~~</nowiki>~~ – og éin der endingsljodet er avveikt, helst til ~~<nowiki>~~[ə].~~</nowiki>~~		'''Jamvektsmål''' heiter det [[talemål]]et eller [[skriftmål]]et der [[ord]] med tvo [[staving]]ar er skifte i tvo ulike bolkar: éin der [[sjølvljod]]et i endingi hev haldi på det fulle laget sitt: {{IPA\|[a]}}, {{IPA\|[ʉ]}}, {{IPA\|[i]}} osb. – og éin der endingsljodet er avveikt, helst til {{IPA\|[ə]}}.

	Denne jamvektsregelen tér helst att i [[kløyvd nemneform]]: ''tala'' mot ''kaste'' – og i linne hokynsord: ''viku'' mot ''gjente''. Desse formene er nytta ein del i skrift, med di dei vart knésette i [[midlandsnormalen]]. Men i [[målføri]] hev jamvektsregelen sett far etter seg i mest alle [[ordklassa\|ordklassone]], t.d. [[lagord]]: ''ei lit'''a''' gjente'', men ''ei slit'''i''' gjente'' – eller [[styreord]]: ''yv'''i'''r'', ''ett'''e'''r''.		Denne jamvektsregelen tér helst att i [[kløyvd nemneform]]: ''tala'' mot ''kaste'' – og i linne hokynsord: ''viku'' mot ''gjente''. Desse formene er nytta ein del i skrift, med di dei vart knésette i [[midlandsnormalen]]. Men i [[målføri]] hev jamvektsregelen sett far etter seg i mest alle [[ordklassa\|ordklassone]], t.d. [[lagord]]: ''ei lit'''a''' gjente'', men ''ei slit'''i''' gjente'' – eller [[styreord]]: ''yv'''i'''r'', ''ett'''e'''r''.
Line 7:		Line 7:
	Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark hev ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.		Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark hev ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.

	Årsaki til den upphavlege jamvekti ligg helst i den austnorske tvostavings[[tone]]n; denne gjeng upp og ned og so upp att (som ~), og i stuttstavingsord kom heile siste uppgangen på siste stavingi, som då fekk same tonegangen som ei tyngd staving med einstavingstone (som ´). Soleis kunde ''tala'' [tâ.lá] høyrast som tvo tyngde stavingar (endå dei venteleg vanta full tyngd).		Årsaki til den upphavlege jamvekti ligg helst i den austnorske tvostavings[[tone]]n; denne gjeng upp og ned og so upp att (som ~), og i stuttstavingsord kom heile siste uppgangen på siste stavingi, som då fekk same tonegangen som ei tyngd staving med einstavingstone (som ´). Soleis kunde ''tala'' {{IPA\|[tâ.lá]}} høyrast som tvo tyngde stavingar (endå dei venteleg vanta full tyngd).

	I mange gruppor av jamvektsord vart [[sjølvljod]]i handsama på same visi som tilsvarande lange sjølvljod i gamalnorsk. Soleis vert t.d. ''viku'', ''hoso'' og ''visin'' [[uttala]] med tronge sjølvljod i mange austnorske [[målføre]], og ''tala'' heiter mange stader «tålå».		I mange gruppor av jamvektsord vart [[sjølvljod]]i handsama på same visi som tilsvarande lange sjølvljod i gamalnorsk. Soleis vert t.d. ''viku'', ''hoso'' og ''visin'' [[uttala]] med tronge sjølvljod i mange austnorske [[målføre]], og ''tala'' heiter mange stader «tålå».

CS: «JamvektsmÃ¥l» flutt til «Jamvektsmål»

2011-02-18T18:21:12Z

«JamvektsmÃ¥l» flutt til «Jamvektsmål»

← Eldre versjon	Versjonen frå 18. februar 2011 kl. 18:21
(Ingen skilnad)

TH: /* Upphav */

2010-05-20T20:22:52Z

Upphav

← Eldre versjon		Versjonen frå 20. mai 2010 kl. 20:22
Line 5:		Line 5:
	=== Upphav ===		=== Upphav ===

	Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark ~~har~~ ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.		Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark hev ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.

	Årsaki til den upphavlege jamvekti ligg helst i den austnorske tvostavings[[tone]]n; denne gjeng upp og ned og so upp att (som ~), og i stuttstavingsord kom heile siste uppgangen på siste stavingi, som då fekk same tonegangen som ei tyngd staving med einstavingstone (som ´). Soleis kunde ''tala'' [tâ.lá] høyrast som tvo tyngde stavingar (endå dei venteleg vanta full tyngd).		Årsaki til den upphavlege jamvekti ligg helst i den austnorske tvostavings[[tone]]n; denne gjeng upp og ned og so upp att (som ~), og i stuttstavingsord kom heile siste uppgangen på siste stavingi, som då fekk same tonegangen som ei tyngd staving med einstavingstone (som ´). Soleis kunde ''tala'' [tâ.lá] høyrast som tvo tyngde stavingar (endå dei venteleg vanta full tyngd).

TH: /* Upphav */

2010-05-20T20:21:04Z

Upphav

← Eldre versjon		Versjonen frå 20. mai 2010 kl. 20:21
Line 6:		Line 6:

	Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark har ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.		Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark har ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.

			Årsaki til den upphavlege jamvekti ligg helst i den austnorske tvostavings[[tone]]n; denne gjeng upp og ned og so upp att (som ~), og i stuttstavingsord kom heile siste uppgangen på siste stavingi, som då fekk same tonegangen som ei tyngd staving med einstavingstone (som ´). Soleis kunde ''tala'' [tâ.lá] høyrast som tvo tyngde stavingar (endå dei venteleg vanta full tyngd).

			I mange gruppor av jamvektsord vart [[sjølvljod]]i handsama på same visi som tilsvarande lange sjølvljod i gamalnorsk. Soleis vert t.d. ''viku'', ''hoso'' og ''visin'' [[uttala]] med tronge sjølvljod i mange austnorske [[målføre]], og ''tala'' heiter mange stader «tålå».

	=== Bruk ===		=== Bruk ===

TH på 19. mai 2010 kl. 22:21

2010-05-19T22:21:29Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 19. mai 2010 kl. 22:21
Line 5:		Line 5:
	=== Upphav ===		=== Upphav ===

	Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i Nord-~~Gudbransdalen~~, og i Aust-Telemark har ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.		Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark har ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.

	=== Bruk ===		=== Bruk ===

TH: /* Upphav */

2010-05-19T22:20:40Z

Upphav

← Eldre versjon		Versjonen frå 19. mai 2010 kl. 22:20
Line 5:		Line 5:
	=== Upphav ===		=== Upphav ===

	Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader, men hev sett merke på sjølvljodet.		Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: <u>''ta''</u>-<u>''la''</u> – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: <u>''kas''</u>-''ta'', <u>''ví''</u>-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i Nord-Gudbransdalen, og i Aust-Telemark har ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.

	=== Bruk ===		=== Bruk ===