Varaord - Endringshistorikk

Eiliv på 30. august 2025 kl. 02:00

2025-08-30T02:00:17Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 30. august 2025 kl. 02:00
Line 166:		Line 166:
	==Talord==		==Talord==
	[[Talord]]i vert au rekna for ei eigi ordklassa.		[[Talord]]i vert au rekna for ei eigi ordklassa.

			[[Kategori:Målumgrip]]

Eiliv: /* Eigande varaord */

2023-11-09T23:29:01Z

Eigande varaord

← Eldre versjon		Versjonen frå 9. november 2023 kl. 23:29
Line 119:		Line 119:
	'''okkar''': Sideform av '''vår'''. Vanlegast i tala i den synste lùten av landet.		'''okkar''': Sideform av '''vår'''. Vanlegast i tala i den synste lùten av landet.

	'''dykkor''' – '''dykkart''' – '''dykre''': Desse formene er aldri nytta i skrift, men er ~~tala med~~ formene ''døkkor'', ''døkkort'' og ''døkkre'' i Nord-Gudbrandsdalen. Ei vanleg målføreform av hannkyn er ''dykkan'' frå [[gamalnorsk]] ''*þykkarn''.		'''dykkor''' – '''dykkart''' – '''dykre''': Desse formene er aldri nytta i skrift, men er uttala i formene ''døkkor'', ''døkkort'' og ''døkkre'' i Nord-Gudbrandsdalen. Ei vanleg målføreform av hannkyn er ''dykkan'' frå [[gamalnorsk]] ''*þykkarn''.

	==Peikande varaord==		==Peikande varaord==

Eiliv på 29. mars 2022 kl. 05:23

2022-03-29T05:23:28Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 29. mars 2022 kl. 05:23
Line 6:		Line 6:

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	! ~~style="text-align: center" \|~~eintal\|\|[[nemnefall]]\|\|[[underfall]]\|\|[[sidefall]]\|\|[[eigefall]]		! eintal\|\|[[nemnefall]]\|\|[[underfall]]\|\|[[sidefall]]\|\|[[eigefall]]
	\|-		\|-
	! 1.pers.		! 1.pers.
Line 34:		Line 34:
	\| colspan="1" style="background: #FFFFCC;" \| dess		\| colspan="1" style="background: #FFFFCC;" \| dess
	\|-		\|-
	! ~~style="text-align: center" \|~~mangtal ~~\|\| colspan="4" \|~~		! mangtal
	\|-		\|-
	! 1.pers.		! 1.pers.
Line 148:		Line 148:
	\|}		\|}

	===~~Eigande~~ varaord===		===Attvisande eigande varaord===

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"

Eiliv på 26. mars 2022 kl. 19:13

2022-03-26T19:13:40Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 26. mars 2022 kl. 19:13
Line 11:		Line 11:
	\| eg		\| eg
	\| meg		\| meg
	\| colspan="1" style="background: #~~fcebe9~~;" \| mér		\| colspan="1" style="background: #fee7e7;" \| mér
	\| colspan="1" style="background: #~~fcebe9~~;" \| min		\| colspan="1" style="background: #fee7e7;" \| min
	\|-		\|-
	! 2.pers.		! 2.pers.
	\| du		\| du
	\| deg		\| deg
	\| colspan="1" style="background: #~~fcebe9~~;" \| dér		\| colspan="1" style="background: #fee7e7;" \| dér
	\| colspan="1" style="background: #~~fcebe9~~;" \| din		\| colspan="1" style="background: #fee7e7;" \| din
	\|-		\|-
	! rowspan="3" \| 3.pers.		! rowspan="3" \| 3.pers.
Line 31:		Line 31:
	\|-		\|-
	\| colspan="2" style="text-align: center" \| det (''d’'')		\| colspan="2" style="text-align: center" \| det (''d’'')
	\| colspan="1" style="background: #~~f9f5d2~~;" \| di		\| colspan="1" style="background: #FFFFCC;" \| di
	\| colspan="1" style="background: #~~f9f5d2~~;" \| dess		\| colspan="1" style="background: #FFFFCC;" \| dess
	\|-		\|-
	! style="text-align: center" \|mangtal \|\| colspan="4" \|		! style="text-align: center" \|mangtal \|\| colspan="4" \|
Line 39:		Line 39:
	\| me		\| me
	\| colspan="2" style="text-align: center" \| oss		\| colspan="2" style="text-align: center" \| oss
	\| colspan="1" style="background: #~~fcebe9~~;" \| vår		\| colspan="1" style="background: #fee7e7;" \| vår
	\|-		\|-
	! 2.pers.		! 2.pers.
Line 109:		Line 109:
	! 2.pers.		! 2.pers.
	\| dykkar		\| dykkar
	\| style="background: #~~fcebe9~~;" \| (dykkor)		\| style="background: #fee7e7;" \| (dykkor)
	\| style="background: #~~fcebe9~~;" \| (dykkart)		\| style="background: #fee7e7;" \| (dykkart)
	\| style="background: #~~fcebe9~~;" \| (dykre)		\| style="background: #fee7e7;" \| (dykre)
	\|-		\|-
	! 3.pers.		! 3.pers.
Line 144:		Line 144:
	! 1.pers.		! 1.pers.
	\| seg		\| seg
	\| colspan="1" style="background: #~~fcebe9~~;" \| sér		\| colspan="1" style="background: #fee7e7;" \| sér
	\| colspan="1" style="background: #~~fcebe9~~;" \| sin		\| colspan="1" style="background: #fee7e7;" \| sin
	\|}		\|}

Eiliv: /* Eigande varaord */

2022-03-20T18:17:33Z

Eigande varaord

← Eldre versjon		Versjonen frå 20. mars 2022 kl. 18:17
Line 151:		Line 151:

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	! style="text-align: center" ~~\|eintal\|~~\|[[hannkyn]]\|\|[[hokyn]]\|\|[[inkjekyn]]\|\|[[mangtal]]		! style="text-align: center" \|[[hannkyn]]\|\|[[hokyn]]\|\|[[inkjekyn]]\|\|[[mangtal]]
	\|-		\|-
	~~! 1.pers.~~
	\| sin		\| sin
	\| si		\| si

Eiliv på 20. mars 2022 kl. 18:16

2022-03-20T18:16:43Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 20. mars 2022 kl. 18:16
Line 137:		Line 137:

	==Attvisande varaord==		==Attvisande varaord==
			Dei attvisande (refleksive) varaordi er varaord som peikar attende på eit subjekt i 3dje menne – t.d. ''han slo '''seg''''', ''hesten åt høyet '''sitt'''''.

			{\| class="wikitable"
			! style="text-align: center" \|eintal\|\|[[underfall]]\|\|[[sidefall]]\|\|[[eigefall]]
			\|-
			! 1.pers.
			\| seg
			\| colspan="1" style="background: #fcebe9;" \| sér
			\| colspan="1" style="background: #fcebe9;" \| sin
			\|}

			===Eigande varaord===

			{\| class="wikitable"
			! style="text-align: center" \|eintal\|\|[[hannkyn]]\|\|[[hokyn]]\|\|[[inkjekyn]]\|\|[[mangtal]]
			\|-
			! 1.pers.
			\| sin
			\| si
			\| sitt
			\| sine
			\|}

	==Ymsesiduge varaord==		==Ymsesiduge varaord==

Eiliv: /* Spyrjande varaord */

2022-03-20T17:29:46Z

Spyrjande varaord

← Eldre versjon		Versjonen frå 20. mars 2022 kl. 17:29
Line 69:		Line 69:

	==Spyrjande varaord==		==Spyrjande varaord==
	: ''~~Hovudteig~~: [[Spyrjeord]]''		: ''Sjå au: [[Spyrjeord]]''

	Dei spyrjande varaordi er nytta i høve der uvissa er for stor til å nytta noko anna varaord, soleis spyrjande. '''Kven''' og '''kva''' er spyrjande varaord.		Dei spyrjande varaordi er nytta i høve der uvissa er for stor til å nytta noko anna varaord, soleis spyrjande. '''Kven''' og '''kva''' er spyrjande varaord.

Eiliv: /* Personlege varaord */

2022-03-20T15:45:06Z

Personlege varaord

← Eldre versjon		Versjonen frå 20. mars 2022 kl. 15:45
Line 23:		Line 23:
	\| han		\| han
	\| han/honom (''han, ‘n'')		\| han/honom (''han, ‘n'')
	\| honom ('' ~~'om~~'', '' ‘nom'')		\| honom (''‘om'', ''‘nom'')
	\| hans		\| hans
	\|-		\|-

Eiliv på 9. mars 2022 kl. 07:00

2022-03-09T07:00:33Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 9. mars 2022 kl. 07:00
Line 11:		Line 11:
	\| eg		\| eg
	\| meg		\| meg
	\| colspan="1" style="background: #~~e2c1b6~~;" \| mér		\| colspan="1" style="background: #fcebe9;" \| mér
	\| colspan="1" style="background: #~~e2c1b6~~;" \| min		\| colspan="1" style="background: #fcebe9;" \| min
	\|-		\|-
	! 2.pers.		! 2.pers.
	\| du		\| du
	\| deg		\| deg
	\| colspan="1" style="background: #~~e2c1b6~~;" \| dér		\| colspan="1" style="background: #fcebe9;" \| dér
	\| colspan="1" style="background: #~~e2c1b6~~;" \| din		\| colspan="1" style="background: #fcebe9;" \| din
	\|-		\|-
	! rowspan="3" \| 3.pers.		! rowspan="3" \| 3.pers.
Line 31:		Line 31:
	\|-		\|-
	\| colspan="2" style="text-align: center" \| det (''d’'')		\| colspan="2" style="text-align: center" \| det (''d’'')
	\| colspan="1" style="background: #~~f2eba6~~;" \| di		\| colspan="1" style="background: #f9f5d2;" \| di
	\| colspan="1" style="background: #~~f2eba6~~;" \| dess		\| colspan="1" style="background: #f9f5d2;" \| dess
	\|-		\|-
	! style="text-align: center" \|mangtal \|\| colspan="4" \|		! style="text-align: center" \|mangtal \|\| colspan="4" \|
Line 39:		Line 39:
	\| me		\| me
	\| colspan="2" style="text-align: center" \| oss		\| colspan="2" style="text-align: center" \| oss
	\| colspan="1" style="background: #~~e2c1b6~~;" \| vår		\| colspan="1" style="background: #fcebe9;" \| vår
	\|-		\|-
	! 2.pers.		! 2.pers.
Line 109:		Line 109:
	! 2.pers.		! 2.pers.
	\| dykkar		\| dykkar
	\| (dykkor)		\| style="background: #fcebe9;" \| (dykkor)
	\| (dykkart)		\| style="background: #fcebe9;" \| (dykkart)
	\| (dykre)		\| style="background: #fcebe9;" \| (dykre)
	\|-		\|-
	! 3.pers.		! 3.pers.
	\| colspan="4" \| deira		\| colspan="4" \| deira
	\|}		\|}

			'''okkar''': Sideform av '''vår'''. Vanlegast i tala i den synste lùten av landet.

			'''dykkor''' – '''dykkart''' – '''dykre''': Desse formene er aldri nytta i skrift, men er tala med formene ''døkkor'', ''døkkort'' og ''døkkre'' i Nord-Gudbrandsdalen. Ei vanleg målføreform av hannkyn er ''dykkan'' frå [[gamalnorsk]] ''*þykkarn''.

	==Peikande varaord==		==Peikande varaord==

Eiliv: /* Personlege varaord */

2022-03-07T00:36:30Z

Personlege varaord

← Eldre versjon		Versjonen frå 7. mars 2022 kl. 00:36
Line 54:		Line 54:
	\|}		\|}

	'''hana/henne''': Mange [[målføre]] skil millom [[underfall]] og [[sidefall]] (eller direkte og indirekte objekt) i 3. person eintal av varaordi, um dei so ikkje hev eigne sidefallsformer elles. [[Ivar Aasen\|Aasen]] sette upp '''hana''' i den ''fullkomne'' [[bøygjing]]i av varaordi i ''[[Norsk Grammatik]]'', men den einfelde bøygjingi med lik form i under- og sidefall (som han sette upp som «bekvemmest») hev vore mest nytta, soleis at '''hana''' vik for '''henne'''.		'''hana'''/'''henne''': Mange [[målføre]] skil millom [[underfall]] og [[sidefall]] (eller direkte og indirekte objekt) i 3. person eintal av varaordi, um dei so ikkje hev eigne sidefallsformer elles. [[Ivar Aasen\|Aasen]] sette upp '''hana''' i den ''fullkomne'' [[bøygjing]]i av varaordi i ''[[Norsk Grammatik]]'', men den einfelde bøygjingi med lik form i under- og sidefall (som han sette upp som «bekvemmest») hev vore mest nytta, soleis at '''hana''' vik for '''henne'''.

	'''han/honom''': Det gjeld same tilhøvet millom '''han''' og '''honom''' i hannkyn som '''hana''' og '''henne''' i hokyn, men med di '''han''' er [[nemnefall]]sformi au, hev denne formi stade mykje sterkare i høve til '''honom''' som [[underfall]]sform i bruk en det tilsvarande paret i hokyn.		'''han'''/'''honom''': Det gjeld same tilhøvet millom '''han''' og '''honom''' i hannkyn som '''hana''' og '''henne''' i hokyn, men med di '''han''' er [[nemnefall]]sformi au, hev denne formi stade mykje sterkare i høve til '''honom''' som [[underfall]]sform i bruk en det tilsvarande paret i hokyn.

	'''det''': [[Ivar Aasen\|Aasen]] og andre nytta òg den «[[vestnorsk]]e» formi '''da'''('''t'''), men den «[[austnorsk]]e» formi '''det''' vart snart rådande.		'''det''': [[Ivar Aasen\|Aasen]] og andre nytta òg den «[[vestnorsk]]e» formi '''da'''('''t'''), men den «[[austnorsk]]e» formi '''det''' vart snart rådande.