Boteråder mot mistak i målføringi - Endringshistorikk

Snjoramn: /* Ymse */

2024-07-25T21:01:58Z

Ymse

← Eldre versjon		Versjonen frå 25. juli 2024 kl. 21:01
Line 149:		Line 149:
	16. '''alltid''' kjem frå lågtysk. Betre ord er ''(all)stødt'' og ''jamt''.		16. '''alltid''' kjem frå lågtysk. Betre ord er ''(all)stødt'' og ''jamt''.

	17. Ordlekken -'''vis''' bør me ikkje nytta i norsk. i staden for ''undantaksvis'', kann me skriva ''serhøves' eller ''i undantak'', og ''avdragsvis'' kann me skriva ''i avdrag''.		17. Ordlekken -'''vis''' bør me ikkje nytta i norsk. i staden for ''undantaksvis'', kann me skriva ''serhøves'' eller ''i undantak'', og ''avdragsvis'' kann me skriva ''i avdrag''.

	18. Eigefall (genitiv): I norsk brukar me ikkje genitiv-'''s'''. Serleg ille læt han etter bundi form inkjekyn eintal, t.d. ''husets''. Me nyttar oftast styreord og samanskrivingar. Ein annan måte er å nytta verb + ''korleîs'', ''kor'', ''når'', ''kva'', ''kvifor'', ''kven'': ''synet åt Platon og Aristoteles på diktingi'' > ''korleîs Platon og Aristoteles såg på diktingi''; ''han såg herjingane åt stormen'' > ''han såg kor stormen hadde herja'' eller ''han såg kor stormen herja'' (alt etter som); ved det fyrste dømet kann ein òg skriva ''han såg herjingane etter stormen''.		18. Eigefall (genitiv): I norsk brukar me ikkje genitiv-'''s'''. Serleg ille læt han etter bundi form inkjekyn eintal, t.d. ''husets''. Me nyttar oftast styreord og samanskrivingar. Ein annan måte er å nytta verb + ''korleîs'', ''kor'', ''når'', ''kva'', ''kvifor'', ''kven'': ''synet åt Platon og Aristoteles på diktingi'' > ''korleîs Platon og Aristoteles såg på diktingi''; ''han såg herjingane åt stormen'' > ''han såg kor stormen hadde herja'' eller ''han såg kor stormen herja'' (alt etter som); ved det fyrste dømet kann ein òg skriva ''han såg herjingane etter stormen''.

Eiliv på 8. juli 2022 kl. 15:41

2022-07-08T15:41:16Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 8. juli 2022 kl. 15:41
Line 89:		Line 89:
	5. '''utetter''' og '''utyver'''. Ein nyttar sms med ''etter'' når det er tala um ei leid eller lina, og med ''yver'' når det er tala um eit umråde. Døme: ''folk sprang nedetter vegen'' og ''folk sprang nedyver jordet''.		5. '''utetter''' og '''utyver'''. Ein nyttar sms med ''etter'' når det er tala um ei leid eller lina, og med ''yver'' når det er tala um eit umråde. Døme: ''folk sprang nedetter vegen'' og ''folk sprang nedyver jordet''.

	6. '''viste''' (av ''visa'') og '''visste''' (av 'vita'') er eit velkjent skilje. I høgnorsk hev me fleire slike. ''slepte'' (av 'slepa') og ''sleppte'' (av ''sleppa''), ''lynte'' (av ''lyna'') og ''lynnte'' (av ''lynna''), og ''smelte'' (''smelta'', trans.) og ''smellte'' (av ''smella'', trans.).		6. '''viste''' (av ''visa'') og '''visste''' (av ''vita'') er eit velkjent skilje. I høgnorsk hev me fleire slike. ''slepte'' (av ''slepa'') og ''sleppte'' (av ''sleppa''), ''lynte'' (av ''lyna'') og ''lynnte'' (av ''lynna''), og ''smelte'' (''smelta'', trans.) og ''smellte'' (av ''smella'', trans.).

	7. Det heiter ‘eit spursmål um noko’, men ikkje ‘spyrja um kva’. Det må heita ‘spyrja kva’. Same gjeld ved ‘kvifor’, ‘når’, ‘korleîs’ og ‘kor’.		7. Det heiter ‘eit spursmål um noko’, men ikkje ‘spyrja um kva’. Det må heita ‘spyrja kva’. Same gjeld ved ‘kvifor’, ‘når’, ‘korleîs’ og ‘kor’.

Eiliv på 28. mars 2022 kl. 22:52

2022-03-28T22:52:14Z

Eiliv på 28. mars 2022 kl. 22:50

2022-03-28T22:50:41Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. mars 2022 kl. 22:50
Line 176:		Line 176:

	10. '''att''' og '''attende'''. Det heiter ''sjå seg attende'', men ikkje ''koma attende''; her må det vera ''koma att''. I sms nyttar ein helst ''atter-'' og ikkje ''att-'', og i alle fall ikkje ''attende-''. Døme: ''atterskodande'', og ikkje ''attendeskodande''.		10. '''att''' og '''attende'''. Det heiter ''sjå seg attende'', men ikkje ''koma attende''; her må det vera ''koma att''. I sms nyttar ein helst ''atter-'' og ikkje ''att-'', og i alle fall ikkje ''attende-''. Døme: ''atterskodande'', og ikkje ''attendeskodande''.

			[[Kategori:Listor]]

Eiliv på 28. mars 2022 kl. 22:48

2022-03-28T22:48:24Z

@@ Line 105: / Line 105: @@
 . Ord som ofte vert uttala rangt:
-Desse ordi skal ha trong ''o'':
+:* Desse ordi skal ha trong ''o'': ein ''dom'' (sameleîs etterfestet -''dom''), ei ''rova'' (hale), ''otta'' (um morgonen), ''totte'' (tykte), ein ''sott'', ein ''otte'' (rædsla), ''trott(ig)''.
-* ein ''dom'' (sameleîs etterfestet -''dom'')
+:* Desse ordi skal ha open ''o'': ein ''fole'', ei ''hosa'', ei ''kona'', eit ''lok'', ein ''mose'' (vokster), ein ''pose''.
-* ei ''rova'' (hale)
+:* Stundom er trong og opi uttala merkt i skrift når ein skal skilja ord: ''blòt'' (leggja i -), ''blót'' (offer)
 . '''sumar''', '''sume''' og '''humar''' (krepsdyr) skal ikkje uttalast med lang og trong ''u'', men anten med open (og oftast) stutt ''u'', eller med open lang ''u''. Jfr. at ''koma'' skal hava open ''o''.

Eiliv på 28. mars 2022 kl. 18:40

2022-03-28T18:40:58Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. mars 2022 kl. 18:40
Line 103:		Line 103:
	2. '''Noreg''' skal ha tonelag 1 og ikkje tonelag 2, som mange hev når dei segjer ''Norge''. Svensk hev tonelag 1 i uttalen av ''Norge''		2. '''Noreg''' skal ha tonelag 1 og ikkje tonelag 2, som mange hev når dei segjer ''Norge''. Svensk hev tonelag 1 i uttalen av ''Norge''

	3. Ord som ofte vert uttala rangt:~~<br>~~		3. Ord som ofte vert uttala rangt:

	Desse ordi skal ha trong ''o'':		Desse ordi skal ha trong ''o'':
	* ein ''dom'' (sameleîs etterfestet -''dom'')		* ein ''dom'' (sameleîs etterfestet -''dom'')
Line 113:		Line 114:
	* ''trott(ig)''.		* ''trott(ig)''.

	Desse ordi skal ha open ''o'': ein ''fole'', ei ''hosa'', ei ''kona'', eit ''lok'', ein ''mose'' (vokster), ein ''pose''.~~<br>~~		Desse ordi skal ha open ''o'':
	Stundom er trong og opi uttala merkt i skrift når ein skal skilja ord:~~<br>~~ ''blòt'' (leggja i -), ''blót'' (offer)~~.<br>~~		* ein ''fole''
			* ei ''hosa''
			* ei ''kona''
			* eit ''lok''
			* ein ''mose'' (vokster)
			* ein ''pose''.

			Stundom er trong og opi uttala merkt i skrift når ein skal skilja ord:
			* ''blòt'' (leggja i -)
			* ''blót'' (offer)

	4. '''sumar''', '''sume''' og '''humar''' (krepsdyr) skal ikkje uttalast med lang og trong ''u'', men anten med open (og oftast) stutt ''u'', eller med open lang ''u''. Jfr. at ''koma'' skal hava open ''o''.		4. '''sumar''', '''sume''' og '''humar''' (krepsdyr) skal ikkje uttalast med lang og trong ''u'', men anten med open (og oftast) stutt ''u'', eller med open lang ''u''. Jfr. at ''koma'' skal hava open ''o''.

Eiliv: /* Uttale */

2022-03-28T18:31:53Z

Uttale

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. mars 2022 kl. 18:31
Line 104:		Line 104:

	3. Ord som ofte vert uttala rangt:<br>		3. Ord som ofte vert uttala rangt:<br>
	Desse ordi skal ha trong ''o'': ein ''dom'' (sameleîs etterfestet -''dom''), ei ''rova'' (hale), ''otta'' (um morgonen), ''totte'' (tykte), ein ''sott'', ein ''otte'' (rædsla), ''trott(ig)''.~~<br>~~		Desse ordi skal ha trong ''o'':
			* ein ''dom'' (sameleîs etterfestet -''dom'')
			* ei ''rova'' (hale)
			* ''otta'' (um morgonen)
			* ''totte'' (tykte)
			* ein ''sott''
			* ein ''otte'' (rædsla)
			* ''trott(ig)''.

	Desse ordi skal ha open ''o'': ein ''fole'', ei ''hosa'', ei ''kona'', eit ''lok'', ein ''mose'' (vokster), ein ''pose''.<br>		Desse ordi skal ha open ''o'': ein ''fole'', ei ''hosa'', ei ''kona'', eit ''lok'', ein ''mose'' (vokster), ein ''pose''.<br>
	Stundom er trong og opi uttala merkt i skrift når ein skal skilja ord:<br> ''blòt'' (leggja i -), ''blót'' (offer).<br>		Stundom er trong og opi uttala merkt i skrift når ein skal skilja ord:<br> ''blòt'' (leggja i -), ''blót'' (offer).<br>

Eiliv på 28. mars 2022 kl. 18:28

2022-03-28T18:28:42Z

Sjå skilnader

Eiliv på 9. mars 2022 kl. 07:25

2022-03-09T07:25:28Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 9. mars 2022 kl. 07:25
Line 110:		Line 110:
	<p>4. '''sumar''', '''sume''' og '''humar''' (krepsdyr) skal ikkje uttalast med lang og trong ''u'', men anten med open (og oftast) stutt ''u'', eller med open lang ''u''. Jfr. at ''koma'' skal hava open ''o''.</p>		<p>4. '''sumar''', '''sume''' og '''humar''' (krepsdyr) skal ikkje uttalast med lang og trong ''u'', men anten med open (og oftast) stutt ''u'', eller med open lang ''u''. Jfr. at ''koma'' skal hava open ''o''.</p>

	<p>5. Leseuttalen av '''hjarta''' med lang ''a'' (*/~~hja:rta~~/) er galen. ''a''-en skal vera stutt.</p>		<p>5. Leseuttalen av '''hjarta''' med lang ''a'' ({{IPA\|*/jaːrta/}}) er galen. ''a''-en skal vera stutt.</p>

	<p>6. '''til knes''' hev stutt ''e'' som '''til sjøs'''.</p>		<p>6. '''til knes''' hev stutt ''e'' som '''til sjøs'''.</p>

Eiliv på 30. mars 2018 kl. 18:47

2018-03-30T18:47:51Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 30. mars 2018 kl. 18:47
Line 91:		Line 91:
	<p>6. '''viste''' (av ''visa'') og '''visste''' (av 'vita'') er eit velkjent skilje. I høgnorsk hev me fleire slike. ''slepte'' (av 'slepa') og ''sleppte'' (av ''sleppa''), ''lynte'' (av ''lyna'') og ''lynnte'' (av ''lynna''), og ''smelte'' (''smelta'', trans.) og ''smellte'' (av ''smella'', trans.).</p>		<p>6. '''viste''' (av ''visa'') og '''visste''' (av 'vita'') er eit velkjent skilje. I høgnorsk hev me fleire slike. ''slepte'' (av 'slepa') og ''sleppte'' (av ''sleppa''), ''lynte'' (av ''lyna'') og ''lynnte'' (av ''lynna''), og ''smelte'' (''smelta'', trans.) og ''smellte'' (av ''smella'', trans.).</p>

	<p>7. Det heiter 'eit spursmål um noko', men ikkje 'spyrja um kva'. Det må heita 'spyrja kva'. Same gjeld ved 'kvifor', 'når', '~~korleis~~' og 'kor'.</p>		<p>7. Det heiter 'eit spursmål um noko', men ikkje 'spyrja um kva'. Det må heita 'spyrja kva'. Same gjeld ved 'kvifor', 'når', 'korleîs' og 'kor'.</p>

	<p>8. '''slik''' og '''so''' tyder ulike ting. Ved årsak og fylgd, må ein nytta 'so' eller '~~soleis~~'', t.d.: 'Dei gjekk på ski, so(~~leis~~) at det gjekk raskare.'</p>		<p>8. '''slik''' og '''so''' tyder ulike ting. Ved årsak og fylgd, må ein nytta 'so' eller 'soleîs'', t.d.: 'Dei gjekk på ski, so(leîs) at det gjekk raskare.'</p>

	<p>9. '''ogso''' kann ikkje tyda 'òg' eller 'méd'. 'ogso' tyder 'og ~~soleis~~' og stend fyrst i setningi.</p>		<p>9. '''ogso''' kann ikkje tyda 'òg' eller 'méd'. 'ogso' tyder 'og soleîs' og stend fyrst i setningi.</p>

	= Uttale =		= Uttale =

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. mars 2022 kl. 22:52
Line 15:		Line 15:
	7. '''lavalder''' på norsk-dansk skal ikkje vera ''lågalder'' på norsk, men ''lagalder''. Det er med andre ord den lovlege alderen det er tala um, og ikkje den lågaste alderen. Jfr. ''lagmann'', 'lagting'.		7. '''lavalder''' på norsk-dansk skal ikkje vera ''lågalder'' på norsk, men ''lagalder''. Det er med andre ord den lovlege alderen det er tala um, og ikkje den lågaste alderen. Jfr. ''lagmann'', 'lagting'.

	8. '''vidare''' i tyding ~~"frametter"~~ eller ~~"framhaldande"~~, er frå tysk (geiweiter). Her kann me setja inn ''fram'', ''frametter'', ''burtetter''. Døme: ''i granskingi frametter'', ''gangen fram''.		8. '''vidare''' i tyding ‘frametter’ eller ‘framhaldande’, er frå tysk (geiweiter). Her kann me setja inn ''fram'', ''frametter'', ''burtetter''. Døme: ''i granskingi frametter'', ''gangen fram''.

	9. '''no og då''' kann ikkje tyda ‘stundomtil’ i norsk (det tyder ''denne gongen, og den gongen''). Skriv ''då og då'', ''ender og då'' osb. Derimot er ''her og der'' rett. Ein kann òg skriva ''her og kvar''.		9. '''no og då''' kann ikkje tyda ‘stundomtil’ i norsk (det tyder ''denne gongen, og den gongen''). Skriv ''då og då'', ''ender og då'' osb. Derimot er ''her og der'' rett. Ein kann òg skriva ''her og kvar''.
Line 53:		Line 53:
	3. '''sume av oss''' kann òg målberast ''me sume'', som er noko lettare.		3. '''sume av oss''' kann òg målberast ''me sume'', som er noko lettare.

	4. Sume skriv '''er det von''', men det rette er utan ''det'' - ''er von''. Døme: ~~"Soli~~ kjem, so me kann sitja ute, er ~~von"~~.		4. Sume skriv '''er det von''', men det rette er utan ''det'' - ''er von''. Døme: «Soli kjem, so me kann sitja ute, er von».

	= Ordfyll =		= Ordfyll =
Line 81:		Line 81:
	1. '''merka''' og '''merkja''' vert ofte blanda. '''merka''' tyder verta var noko. Døme: ''eg merka at det vart kaldt''. Medan ''merkja'' tyder å setja merke. Døme: ''Eg skal merkja meg det du sa''. Difor skal det vera ''sermerkt'', og ikkje ''sermerka''. Det skil seg soleîs um ein skriv ''skilnaden er merkande (kann merka)'', og ''skilnaden er merkjande (verd å merkja seg)'.		1. '''merka''' og '''merkja''' vert ofte blanda. '''merka''' tyder verta var noko. Døme: ''eg merka at det vart kaldt''. Medan ''merkja'' tyder å setja merke. Døme: ''Eg skal merkja meg det du sa''. Difor skal det vera ''sermerkt'', og ikkje ''sermerka''. Det skil seg soleîs um ein skriv ''skilnaden er merkande (kann merka)'', og ''skilnaden er merkjande (verd å merkja seg)'.

	2. '''utpå''' & '''ute på''' og '''ut på'''.''ut på'' nyttar ein "til staden", medan ''utpå'' og ''ute på'' nyttar ~~einpå~~ staden. Døme: ''Fara ut på viddone'', men ''fara utpå (ute på) viddom (med dativ)''.		2. '''utpå''' & '''ute på''' og '''ut på'''.''ut på'' nyttar ein til staden, medan ''utpå'' og ''ute på'' nyttar ein på staden. Døme: ''Fara ut på viddone'', men ''fara utpå (ute på) viddom (med dativ)''.

	3. '''rædd for nokon''' og '''rædd nokon''' blandar mange. I det fyrste, viser ein umsut for nokon. I det andre, viser ein rædsla for nokon.		3. '''rædd for nokon''' og '''rædd nokon''' blandar mange. I det fyrste, viser ein umsut for nokon. I det andre, viser ein rædsla for nokon.
Line 127:		Line 127:
	5. '''når alt kjem til alt''' bør vera ''alt ihoplagt''.		5. '''når alt kjem til alt''' bør vera ''alt ihoplagt''.

	6. '''vera avhengig av''' eller '''avhenga av''' er ikkje god norsk. Her hev me ulikt å velja millom: ''Det er avhengig av umstendi'' > ''det skil seg etter umstendi''; ''han er avhengig av hjelp, skal han få dette til'' > ''utan hjelp kann han ikkje få til dette''; "Kor mykje fisk me fær, er avhengig av årstidi'' > ''kor mykje fisk me fær, er alt etter årstidi''.		6. '''vera avhengig av''' eller '''avhenga av''' er ikkje god norsk. Her hev me ulikt å velja millom: ''Det er avhengig av umstendi'' > ''det skil seg etter umstendi''; ''han er avhengig av hjelp, skal han få dette til'' > ''utan hjelp kann han ikkje få til dette''; ''Kor mykje fisk me fær, er avhengig av årstidi'' > ''kor mykje fisk me fær, er alt etter årstidi''.

	7. '''det kjem an på''' er ikkje godt. Her kann me skriva ''det spørst'', ''det skil seg'', ''alt etter''. Jfr. ''vera avhengig'' ovan.		7. '''det kjem an på''' er ikkje godt. Her kann me skriva ''det spørst'', ''det skil seg'', ''alt etter''. Jfr. ''vera avhengig'' ovan.