Mållekken - Brukartilskot [nn]

Innfeste

2012-08-18T07:49:26Z

Tarjeimattisson:

Eit '''innfeste''' (eller ''infiks'' eller ''interfiks'') er eit [[åtfeste]] som vert fest inni ord[[stomn|stomnar]] og gjev nye [[ord]] gjenom [[samansetjing]].
Døme:
:''kast'''e'''ball''
:''land'''e'''millom''
:''gift'''ar'''mål
Innfeste vert au kalla [[millomfeste]] og ''fuge''. [[Målsoga|Upphavleg]] var mange innfeste [[eigefall]]sendingi åt ordet fyre, t.d. [[nynorsk|nn]]. ''mannemål'' < [[gamalnorsk|gn]]. ''manna mál''

Interfiks

2012-08-18T07:48:59Z

Tarjeimattisson: Redirected page to Innfeste

#redirect [[Innfeste]]

Millomfeste

2012-08-18T07:47:46Z

Tarjeimattisson: Redirected page to Innfeste

#redirect [[Innfeste]]

Innfeste

2012-08-18T07:43:47Z

Tarjeimattisson:

Eit '''innfeste''' (eller ''infiks'') er eit [[åtfeste]] som vert fest inni ord[[stomn|stomnar]] og gjev nye [[ord]] gjenom [[samansetjing]].
Døme:
:''kast'''e'''ball''
:''land'''e'''millom''
:''gift'''ar'''mål
Innfeste vert au kalla [[millomfeste]] og ''fuge''. [[Målsoga|Upphavleg]] var mange innfeste [[eigefall]]sendingi åt ordet fyre, t.d. [[nynorsk|nn]]. ''mannemål'' < [[gamalnorsk|gn]]. ''manna mál''

Innfeste

2012-08-18T07:42:44Z

Tarjeimattisson:

Eit '''innfeste''' (eller ''infiks'') er eit [[åtfeste]] som vert fest inni ord[[stomn|stomnar]] og gjev nye [[ord]] gjenom [[samansetjing]].

Døme:

:''kast'''e'''ball''

:''land'''e'''millom''

:''gift'''ar'''mål

Innfeste vert au kalla [[millomfeste]] og ''fuge''. [[Målsoga|Upphavleg]] var mange innfeste [[eigefall]]sendingi åt ordet fyre, t.d. [[nynorsk|nn]]. ''mannemål'' < [[gamalnorsk|gn]]. ''manna mál''

Innfeste

2012-08-18T07:41:41Z

Tarjeimattisson: Created page with "Eit '''innfeste''' (eller ''infiks'') er eit åtfeste som vert fest inni ordstomnar og gjev nye ord gjenom samansetjing. Døme: :''kast'''e'''ba..."

Eit '''innfeste''' (eller ''infiks'') er eit [[åtfeste]] som vert fest inni ord[[stomn|stomnar]] og gjev nye [[ord]] gjenom [[samansetjing]].

Døme:

:''kast'''e'''ball''

:''land'''e'''millom''

:''gift'''ar'''mål

Innfeste vert au kalla ''millomfeste'' og ''fuge''. [[Målsoga|Upphavleg]] var mange innfeste [[eigefall]]sendingi åt ordet fyre, t.d. [[nynorsk|nn]]. ''mannemål'' < [[gamalnorsk|gn]]. ''manna mál''

Uppnorskingsordlista

2012-08-18T06:49:35Z

Tarjeimattisson:

Lista med avløysarar for ord fyrst og fremst av latinskt, romanskt og engelskt upphav, internasjonale lånord dei kallar. Ein kann nytta slike ord i [[høgnorsk]], men for skuld stilen bør ein vera varsam med kor mange av deim og kor ofte ein nyttar deim. Avløysarar eller umsetjingar for [[norskdansk]]e ord (bokmålsord) finn du i ei eigi [[norskdansk-høgnorsk ordlista]]. Avløysarord for engelske dataord finn du i ei eigi [[dataordlista]].

{{_bokstavrad_}}

=== A ===
*'''[[adjektiv]]''' [[lagord]]
*'''adresse''' tilskrift; stad
*'''adressere''' ''a– et problem'' taka tak i ei sak, taka seg fyre ei sak
*'''[[adverb]]''' [[medord]]
*'''[[affiks]]''' [[åtfeste]]
*'''[[akkusativ]]''' [[underfall]]
*'''aktiv''' vyrk, verksam – '''aktivere''' slå på
*'''[[analogi]]''' samsvar, jamhøve; [[jamlaging]] ''(mål)''
*'''arrangement''' tilskiping
*'''arrangere''' skipa til
*'''arrangør''' tilskipar
*'''[[artikkel]]''' [[kjenneord]]; stykke, teig; vara
*'''assosiativ''' (tanke)sambindande
*'''assosiere''' sambinda, knyta saman/til
*'''autodidakt''' sjølvlærd
*'''automatisk''' sjølvverkande, ubede, sjølvbede
*'''autonym''' sjølvnemne

=== B ===
*'''balanse''' jamvekt – '''balansert''' jamvektig
*'''basere''' tyfta
*'''basis''' tuft
*'''[[bilabial]]''' [[tvilippeljod]]
*'''biograf''' livsskildrar – '''biografi''' livsskildring – '''biografisk''' livsskildrande
*'''brainstorming''' tenkjedugnad
*'''budsjett''' fyrelegg

=== C ===
*'''carport''' bilskur
*'''case''' døme, dømesoga, tilfelle, fall, høve – '''case study''' dømegransking
*'''catering''' matstell(ing) – ''caterer'' matstellar
*'''[[cirkumfiks]]''' [[umfeste]]

=== D ===
*'''[[dativ]]''' [[sidefall]]
*'''definere''' gjera skilgrein på, skilgreina, avgrensa – '''definisjon''' skilgrein, avgrensing
*'''derivere''' avleida; skileigna (''matematikk'') – '''deriverbar''' skileigen – '''derivert''' (ei) skilått
*'''deskriptiv''' skildrande
*'''detaljert''' noggrann, grannsam
*'''direkte''' beinveges, bein(t)
*'''doble''' tviauka – '''dobling''' tviauke

=== E ===
*'''effekt''' verknad
*'''effektiv''' fljot; verksam, dugande; røynleg
*'''eksempel''' døme
*'''eksemplar''' næme (bok-)
*'''eventuell''' mogeleg – ''Siste sak: eventuelt'' Siste sak: ymist – ''eventuelt'' ([[medord]]) i anna fall, i tilfelle, um so er, um so gjeld

=== F ===
*'''falsifisere''' rangprova
*'''feedback''' atterverknad; tiltolor, att(er)tòlor
*'''[[fonem]]''' [[skilljod]]
*'''funksjon''' yrkjende, verkende
*'''funksjonalitet''' verkan (eit)

=== G ===
*'''garage, garasje''' bilstall
*'''[[genitiv]]''' [[eigefall]]

=== I ===
*'''[[imperativ]]''' [[bjodemåte]]
*'''[[indikativ]]''' [[forteljemåte]]
*'''indikasjon''' peik, ymt
*'''indikator''' visar, mælar, varslar; teikn
*'''indirekte''' umveges
*'''induksjon''' losing, utløysing; ikveikjing;
*'''indusere''' losa, løysa ut; kveikja i;
*'''[[infiks]]''' [[innfeste]]
*'''[[infinitiv]]''' [[nemneform]]
*'''informasjon''' visende, vitring – '''informere''' vitra, gjeva visende; ''verte informert'' vitrast, få visende
*'''inkludere''' femna, hava/taka med
*'''inkonsekvent''' fylgjerang, ugjenomførd
*'''input''' innmating, innspel
*'''integral''' (ei) samått (''matematikk'')
*'''integrere''' lema inn, samordna; sameigna (''matematikk'') – '''integrerbar''' sameigen
*'''interessant''' forvitneleg – '''interesse''': forvitna, forvitenskap, forvitnad, ans; '''interessert''': forviten, ansug; ''vere interessert'': (au) forvitnast, ansa
*'''[[interfiks]]''' [[millomfeste]]
*'''[[interjeksjon]]''' [[ropeord]]
*'''interoperere''' samverka
*'''intervall''' bìl
*'''intervju''' spurdage, utspyrjing – '''intervjue''' spyrja ut, spyrjast med

=== J ===
*'''jubilé, jubileum''' år(e)målsdag, årsdag
*'''jubilere''' høgtida

=== K ===
*'''klima''' vêrlag
*'''[[konjunksjon]]''' [[bindeord]]
*'''kompatibel''' samhøv, som høver saman – '''kompatibilitet''' samhøve
*'''konkret''' handfast; serskild. ''gå inn i den konkrete saken'' dryfta sjølve saki
*'''konsekvent''' fylgjerett, gjenomførd
*'''konsistent''' fylgjestreng
*'''[[konsonant]]''' [[medljod]]
*'''koordinere''' samordna
*'''kopi''' avrìt – ''kopiere'' rìta (skriva, teikna) av
*'''korrespondanse''' brevskifte; samstavnad

=== L ===
*'''litteratur''' lesnad, lester, bokheim
*'''litterær''' bokleg
*'''logisk''' tankerett

=== M ===
*'''median''' midlung
*'''minaret''' bønetorn
*'''[[modus]]''' [[segjemåte]] (''mål''); stoda, verkan, verkemåte; luna
*'''multi-''' mang- – ''multifunksjon(alitet)'' mangverkan

=== N ===
*'''[[nominativ]]''' [[nemnefall]]

=== O ===
*'''optimisme''' bjartsyn ''optimistisk'' bjartsynt
*'''output''' utmating

=== P ===
*'''[[parentes]]''' [[klomber]]
*'''[[perfektum]]''' [[ferdug notid]]
*'''periode''' bìl
*'''perspektiv''' syn, utsyn, synsleite
*'''pessimisme''' svartsyn ''pessimistisk'' svartsynt
*'''pisk''' svipa
*'''plakat''' uppslag
*'''plante''' vokster
*'''poeng''' stikk; brodd, odd – ''Tok du poenget?'' Tok du odden/brodden?
*'''potensial''' moge (ò) – '''potensiell''' mogeleg
*'''praktisk''' hendig, lettvinn
*'''[[prefiks]]''' [[fyrefeste]]
*'''[[preposisjon]]''' [[styreord]]; framlegg
*'''[[presens]]''' [[notid]]
*'''presentere''' leggja fram
*'''preskriptiv''' fyreskriven
*'''[[preteritum]]''' [[fyrrtid]]
*'''privat''' sjølvs-sin (si, sitt, sine; min osb.) – ''mi private bok'' boki sjølvs-mi – ''dei fann seg ein privat stad'' dei fann seg ein stad sjølvs-sin
*'''proaktiv''' fyrevyrk
*'''problem''' vande, vandemål, spursmål, sak, uppgåva osb. – '''problematisk''' vand, vanskeleg – '''uproblematisk''' vandelaus, uvand
*'''[[pronomen]]''' [[varaord]]
*'''prosjekt''' (eit) ervid, (ei) vinna – ''samarbeidsprosjekt'' samvinna

=== R ===
*'''realistisk''' røyndelik ''(utsjånad)''
*'''realitet''' røynd
*'''redusere''' minska
*'''reell''' røynleg
*'''referat''' upprìt
*'''referanse''' tilvising
*'''relevant''' saksvarande; *''det er ikkje relevant for saka'' = det kjem ikkje saki ved, hev inkje med saki å gjera osb.
*'''respektive''' åhøves, i same fylgd, og so
*'''resultat''' fylgja, utkoma

=== S ===
*'''[[sandhi]]''' [[samlæte]]
*'''selektiv''' utveljande, koraviss, koravand
*'''[[sibilant]]''' [[kvisleljod]]
*'''signifikant''' sætande
*'''situasjon''' stoda
*'''skjema''' fyrerit
*'''spesiell''' serleg, viss, serskild, ser-
*'''spesifikk''' serskild, sereigen
*'''[[subjunksjon]]''' [[nysteord]]
*'''substans''' to
*'''[[substantiv]]''' [[namnord]]
*'''[[suffiks]]''' [[etterfeste]]
*'''synergi''' samdrag
*'''[[syntaks]]''' [[setningslæra]], setningsbygnad

=== T ===
*'''taksere''' verdsetja
*'''takst''' verddage
*'''tendens''' tilvik, tildriv; ''ha ein tendens til'' = halla mot

=== U ===
*'''u-''' (sjå hovudordi au)
*'''ulogisk''' tankerang
*'''upraktisk''' uhendig, tungvinn
*'''[[uvular]]''' [[uvljod]]

=== V ===
*'''variabel''' ymis, ymsen, ymsut, ymsande; ([[namnord]]:) ymsan (''matematikk'')
*'''variant''' avbrigde
*'''variasjon''' ymsing, ymisleik
*'''variere''' ymsa
*'''variert''' mangslungen, ymis(leg)
*'''[[verb]]''' [[segnord]], [[gjerningsord]]
*'''versjon''' utgåva
*'''[[vokal]]''' [[sjølvljod]]

Uppnorskingsordlista

2012-08-18T06:48:30Z

Tarjeimattisson:

Lista med avløysarar for ord fyrst og fremst av latinskt, romanskt og engelskt upphav, internasjonale lånord dei kallar. Ein kann nytta slike ord i [[høgnorsk]], men for skuld stilen bør ein vera varsam med kor mange av deim og kor ofte ein nyttar deim. Avløysarar eller umsetjingar for [[norskdansk]]e ord (bokmålsord) finn du i ei eigi [[norskdansk-høgnorsk ordlista]]. Avløysarord for engelske dataord finn du i ei eigi [[dataordlista]].

{{_bokstavrad_}}

=== A ===
*'''[[adjektiv]]''' [[lagord]]
*'''adresse''' tilskrift; stad
*'''adressere''' ''a– et problem'' taka tak i ei sak, taka seg fyre ei sak
*'''[[adverb]]''' [[medord]]
*'''[[affiks]]''' [[åtfeste]]
*'''[[akkusativ]]''' [[underfall]]
*'''aktiv''' vyrk, verksam – '''aktivere''' slå på
*'''[[analogi]]''' samsvar, jamhøve; [[jamlaging]] ''(mål)''
*'''arrangement''' tilskiping
*'''arrangere''' skipa til
*'''arrangør''' tilskipar
*'''[[artikkel]]''' [[kjenneord]]; stykke, teig; vara
*'''assosiativ''' (tanke)sambindande
*'''assosiere''' sambinda, knyta saman/til
*'''autodidakt''' sjølvlærd
*'''automatisk''' sjølvverkande, ubede, sjølvbede
*'''autonym''' sjølvnemne

=== B ===
*'''balanse''' jamvekt – '''balansert''' jamvektig
*'''basere''' tyfta
*'''basis''' tuft
*'''[[bilabial]]''' [[tvilippeljod]]
*'''biograf''' livsskildrar – '''biografi''' livsskildring – '''biografisk''' livsskildrande
*'''brainstorming''' tenkjedugnad
*'''budsjett''' fyrelegg

=== C ===
*'''carport''' bilskur
*'''case''' døme, dømesoga, tilfelle, fall, høve – '''case study''' dømegransking
*'''catering''' matstell(ing) – ''caterer'' matstellar
*'''[[cirkumfiks]]''' [[umfeste]]

=== D ===
*'''[[dativ]]''' [[sidefall]]
*'''definere''' gjera skilgrein på, skilgreina, avgrensa – '''definisjon''' skilgrein, avgrensing
*'''derivere''' avleida; skileigna (''matematikk'') – '''deriverbar''' skileigen – '''derivert''' (ei) skilått
*'''deskriptiv''' skildrande
*'''detaljert''' noggrann, grannsam
*'''direkte''' beinveges, bein(t)
*'''doble''' tviauka – '''dobling''' tviauke

=== E ===
*'''effekt''' verknad
*'''effektiv''' fljot; verksam, dugande; røynleg
*'''eksempel''' døme
*'''eksemplar''' næme (bok-)
*'''eventuell''' mogeleg – ''Siste sak: eventuelt'' Siste sak: ymist – ''eventuelt'' ([[medord]]) i anna fall, i tilfelle, um so er, um so gjeld

=== F ===
*'''falsifisere''' rangprova
*'''feedback''' atterverknad; tiltolor, att(er)tòlor
*'''[[fonem]]''' [[skilljod]]
*'''funksjon''' yrkjende, verkende
*'''funksjonalitet''' verkan (eit)

=== G ===
*'''garage, garasje''' bilstall
*'''[[genitiv]]''' [[eigefall]]

=== I ===
*'''[[imperativ]]''' [[bjodemåte]]
*'''[[indikativ]]''' [[forteljemåte]]
*'''indikasjon''' peik, ymt
*'''indikator''' visar, mælar, varslar; teikn
*'''indirekte''' umveges
*'''induksjon''' losing, utløysing; ikveikjing;
*'''indusere''' losa, løysa ut; kveikja i;
*'''[[infiks]]''' [[innfeste]]
*'''[[infinitiv]]''' [[nemneform]]
*'''informasjon''' visende, vitring – '''informere''' vitra, gjeva visende; ''verte informert'' vitrast, få visende
*'''inkludere''' femna, hava/taka med
*'''inkonsekvent''' fylgjerang, ugjenomførd
*'''input''' innmating; innspel
*'''integral''' (ei) samått (''matematikk'')
*'''integrere''' lema inn, samordna; sameigna (''matematikk'') – '''integrerbar''' sameigen
*'''interessant''' forvitneleg – '''interesse''': forvitna, forvitenskap, forvitnad, ans; '''interessert''': forviten, ansug; ''vere interessert'': (au) forvitnast, ansa
*'''[[interfiks]]''' [[millomfeste]]
*'''[[interjeksjon]]''' [[ropeord]]
*'''interoperere''' samverka
*'''intervall''' bìl
*'''intervju''' spurdage, utspyrjing – '''intervjue''' spyrja ut, spyrjast med

=== J ===
*'''jubilé, jubileum''' år(e)målsdag, årsdag
*'''jubilere''' høgtida

=== K ===
*'''klima''' vêrlag
*'''[[konjunksjon]]''' [[bindeord]]
*'''kompatibel''' samhøv, som høver saman – '''kompatibilitet''' samhøve
*'''konkret''' handfast; serskild. ''gå inn i den konkrete saken'' dryfta sjølve saki
*'''konsekvent''' fylgjerett, gjenomførd
*'''konsistent''' fylgjestreng
*'''[[konsonant]]''' [[medljod]]
*'''koordinere''' samordna
*'''kopi''' avrìt – ''kopiere'' rìta (skriva, teikna) av
*'''korrespondanse''' brevskifte; samstavnad

=== L ===
*'''litteratur''' lesnad, lester, bokheim
*'''litterær''' bokleg
*'''logisk''' tankerett

=== M ===
*'''median''' midlung
*'''minaret''' bønetorn
*'''[[modus]]''' [[segjemåte]] (''mål''); stoda, verkan, verkemåte; luna
*'''multi-''' mang- – ''multifunksjon(alitet)'' mangverkan

=== N ===
*'''[[nominativ]]''' [[nemnefall]]

=== O ===
*'''optimisme''' bjartsyn ''optimistisk'' bjartsynt
*'''output''' utmating

=== P ===
*'''[[parentes]]''' [[klomber]]
*'''[[perfektum]]''' [[ferdug notid]]
*'''periode''' bìl
*'''perspektiv''' syn, utsyn, synsleite
*'''pessimisme''' svartsyn ''pessimistisk'' svartsynt
*'''pisk''' svipa
*'''plakat''' uppslag
*'''plante''' vokster
*'''poeng''' stikk; brodd, odd – ''Tok du poenget?'' Tok du odden/brodden?
*'''potensial''' moge (ò) – '''potensiell''' mogeleg
*'''praktisk''' hendig, lettvinn
*'''[[prefiks]]''' [[fyrefeste]]
*'''[[preposisjon]]''' [[styreord]]; framlegg
*'''[[presens]]''' [[notid]]
*'''presentere''' leggja fram
*'''preskriptiv''' fyreskriven
*'''[[preteritum]]''' [[fyrrtid]]
*'''privat''' sjølvs-sin (si, sitt, sine; min osb.) – ''mi private bok'' boki sjølvs-mi – ''dei fann seg ein privat stad'' dei fann seg ein stad sjølvs-sin
*'''proaktiv''' fyrevyrk
*'''problem''' vande, vandemål, spursmål, sak, uppgåva osb. – '''problematisk''' vand, vanskeleg – '''uproblematisk''' vandelaus, uvand
*'''[[pronomen]]''' [[varaord]]
*'''prosjekt''' (eit) ervid, (ei) vinna – ''samarbeidsprosjekt'' samvinna

=== R ===
*'''realistisk''' røyndelik ''(utsjånad)''
*'''realitet''' røynd
*'''redusere''' minska
*'''reell''' røynleg
*'''referat''' upprìt
*'''referanse''' tilvising
*'''relevant''' saksvarande; *''det er ikkje relevant for saka'' = det kjem ikkje saki ved, hev inkje med saki å gjera osb.
*'''respektive''' åhøves, i same fylgd, og so
*'''resultat''' fylgja, utkoma

=== S ===
*'''[[sandhi]]''' [[samlæte]]
*'''selektiv''' utveljande, koraviss, koravand
*'''[[sibilant]]''' [[kvisleljod]]
*'''signifikant''' sætande
*'''situasjon''' stoda
*'''skjema''' fyrerit
*'''spesiell''' serleg, viss, serskild, ser-
*'''spesifikk''' serskild, sereigen
*'''[[subjunksjon]]''' [[nysteord]]
*'''substans''' to
*'''[[substantiv]]''' [[namnord]]
*'''[[suffiks]]''' [[etterfeste]]
*'''synergi''' samdrag
*'''[[syntaks]]''' [[setningslæra]], setningsbygnad

=== T ===
*'''taksere''' verdsetja
*'''takst''' verddage
*'''tendens''' tilvik, tildriv; ''ha ein tendens til'' = halla mot

=== U ===
*'''u-''' (sjå hovudordi au)
*'''ulogisk''' tankerang
*'''upraktisk''' uhendig, tungvinn
*'''[[uvular]]''' [[uvljod]]

=== V ===
*'''variabel''' ymis, ymsen, ymsut, ymsande; ([[namnord]]:) ymsan (''matematikk'')
*'''variant''' avbrigde
*'''variasjon''' ymsing, ymisleik
*'''variere''' ymsa
*'''variert''' mangslungen, ymis(leg)
*'''[[verb]]''' [[segnord]], [[gjerningsord]]
*'''versjon''' utgåva
*'''[[vokal]]''' [[sjølvljod]]