https://www.ivaraasen.no/wiki/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=FalchMållekken - Brukartilskot [nn]2026-04-29T19:10:41ZBrukartilskotMediaWiki 1.41.0https://www.ivaraasen.no/wiki/index.php?title=Vikedagane&diff=5460Vikedagane2021-02-21T18:11:00Z<p>Falch: Lagde til manglande '-teikn</p>
<hr />
<div>'''Vikedagane''' hev på [[norsk]] [[sernamn]] som gjeng attende til [[samgermansk]] tid, då dagane fekk namn etter latinskt mynster. Her fylgjer [[ordsoga]] åt dei einskilde dagane.<br />
<br />
=Sundag=<br />
Namnet ''sundag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''sunnadagr'' og tyder ‘dagen åt soli’.<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Sōlis'' som au tyder ‘dagen åt soli’.<br />
<br />
=Måndag=<br />
Namnet ''måndag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''mánadagr'' ‘dagen åt månen’.<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Lūnae'' som au tyder ‘dagen åt månen’.<br />
<br />
=Tysdag=<br />
Namnet ''tysdag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''týsdagr'' ‘dagen åt Ty’<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Mārtis'' som tyder ‘dagen åt Mars’, stridsguden i romersk gudekunna, same som Ty er i norrøn.<br />
<br />
''Ty'' kjem av [[frumgermansk]] *''teiwaz'', [[frumindoeuropeisk]] *''deywós'' ‘gud’, frå *''dyew-'' ‘himel’.<br />
<br />
På islendsk vert dagen kalla ''þriðjudagur'' ‘tridjedag’, og på færøysk vert han kalla ''týsdagur''.<br />
<br />
=Onsdag=<br />
Namnet ''onsdag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''óðinsdagr'' ‘dagen åt Oden’.<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Mercuriī'' som tyder ‘dagen åt Merkur’, guden for ferd og tjuvskap.<br />
<br />
''Oden'' kjem av [[frumgermansk]] *''Wōdanaz'' av *''wōdaz'', [[frumindoeuropeisk]] *''weh₂t-'' ‘rasande’, jf. nn. ''od''.<br />
<br />
På islendsk vert dagen kalla ''miðvikudagur'' ‘midvikedag’, og på færøysk vert han kalla ''mikudagur'' utan Suðuroy-målføret, der han er ''ónsdagur''.<br />
<br />
==Mikedag==<br />
Eit anna namn på ''onsdag'' er ''mikedag''. Det er ei kortform av ''midvikedag'' som kjem av [[gamalnorsk]] ''miðvikudagr''.<br />
<br />
Dette er same kortformi som ein nyttar på færøysk utan Suðuroy.<br />
<br />
=Torsdag=<br />
Namnet ''torsdag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''þórsdagr'' ‘dagen åt Tor’.<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Iovis'' som tyder ‘dagen åt Jupiter’, kongen hjå gudane i romersk gudekunna.<br />
<br />
''Tor'' kjem av [[frumgermansk]] *''þunraz'' ‘tora’, frå [[frumindoeuropeisk]] *''(s)tenh₂-''.<br />
<br />
På islendsk vert dagen kalla ''fimmtudagur'' ‘femtedag’, og på færøysk vert han kalla ''hósdagur'' (h < þ) utan Suðuroy-målføret som nyttar ''tórsdagur''.<br />
<br />
=Fredag=<br />
Namnet ''fredag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''frjádagr'' og hev soleîs rettare [[typeform]]i <frædag> som grunnlag for [[uttala]] i [[målføri]].<br />
<br />
Det latinske fyredømet er ''diēs Veneris'' ‘dagen åt Venus’, og for Venus er komi disi Frigg eller Frøya. På gamalnorsk hét dagen ''freyjudagr'' au. Formi ''frjádagr'' i staden for *''friggjardagr'' må vera eit lån frå eit sudlegare germanskt mål, jf. til dømes gamalhøgtysk ''Frîatac'' utan norderlendsk [[skjerping]].<br />
<br />
''Frigg'' kjem av [[frumgermansk]] *''frijjō'', [[frumindoeuropeisk]] *''prihjā'' ‘elska kona’, skyldt m.a. ''frilla''.<br />
<br />
''Frøya'' kjem av [[frumgermansk]] *''frawjō'' ‘fruva, høgvyrd kona’, skyldt ord som ''fyre''.<br />
<br />
På islendsk vert dagen kalla ''föstudagur'' ‘fastedag’, og på færøysk vert han kalla ''fríggjadagur''. ''fríggja-'' er ein naturleg framvokster av ''frjá-'' på færøysk og kjem ikkje frå *''friggjardagr''-formi.<br />
<br />
=Laurdag=<br />
Namnet ''laurdag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''laugardagr'' ‘laugedag’. På gamalnorsk hét dagen ''þváttdagr'' ‘tvåttdag’ au. Berre fyrste namnet hev halde seg til i dag.<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Saturnī'' og tyder ‘dagen åt Saturn’, guden for jordbruk.<br />
<br />
Hjå [[Ivar Aasen|Aasen]] heiter denne dagen ''laugardag''.</div>Falchhttps://www.ivaraasen.no/wiki/index.php?title=Vikedagane&diff=5459Vikedagane2021-02-21T17:54:45Z<p>Falch: Lagde til færøyske former (som liknar på dei norske)</p>
<hr />
<div>'''Vikedagane''' hev på [[norsk]] [[sernamn]] som gjeng attende til [[samgermansk]] tid, då dagane fekk namn etter latinskt mynster. Her fylgjer [[ordsoga]] åt dei einskilde dagane.<br />
<br />
=Sundag=<br />
Namnet ''sundag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''sunnadagr'' og tyder ‘dagen åt soli’.<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Sōlis'' som au tyder ‘dagen åt soli’.<br />
<br />
=Måndag=<br />
Namnet ''måndag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''mánadagr'' ‘dagen åt månen’.<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Lūnae'' som au tyder ‘dagen åt månen’.<br />
<br />
=Tysdag=<br />
Namnet ''tysdag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''týsdagr'' ‘dagen åt Ty’<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Mārtis'' som tyder ‘dagen åt Mars’, stridsguden i romersk gudekunna, same som Ty er i norrøn.<br />
<br />
''Ty'' kjem av [[frumgermansk]] *''teiwaz'', [[frumindoeuropeisk]] *''deywós'' ‘gud’, frå *''dyew-'' ‘himel’.<br />
<br />
På islendsk vert dagen kalla ''þriðjudagur'' ‘tridjedag’, og på færøysk vert han kalla ''týsdagur''.<br />
<br />
=Onsdag=<br />
Namnet ''onsdag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''óðinsdagr'' ‘dagen åt Oden’.<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Mercuriī'' som tyder ‘dagen åt Merkur’, guden for ferd og tjuvskap.<br />
<br />
''Oden'' kjem av [[frumgermansk]] *''Wōdanaz'' av *''wōdaz'', [[frumindoeuropeisk]] *''weh₂t-'' ‘rasande’, jf. nn. ''od''.<br />
<br />
På islendsk vert dagen kalla ''miðvikudagur' ‘midvikedag’, og på færøysk vert han kalla ''mikudagur'' utan Suðuroy-målføret, der han er ''ónsdagur''.<br />
<br />
==Mikedag==<br />
Eit anna namn på ''onsdag'' er ''mikedag''. Det er ei kortform av ''midvikedag'' som kjem av [[gamalnorsk]] ''miðvikudagr''.<br />
<br />
Dette er same kortformi som ein nyttar på færøysk utan Suðuroy.<br />
<br />
=Torsdag=<br />
Namnet ''torsdag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''þórsdagr'' ‘dagen åt Tor’.<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Iovis'' som tyder ‘dagen åt Jupiter’, kongen hjå gudane i romersk gudekunna.<br />
<br />
''Tor'' kjem av [[frumgermansk]] *''þunraz'' ‘tora’, frå [[frumindoeuropeisk]] *''(s)tenh₂-''.<br />
<br />
På islendsk vert dagen kalla ''fimmtudagur'' ‘femtedag’, og på færøysk vert han kalla ''hósdagur'' (h < þ) utan Suðuroy-målføret som nyttar ''tórsdagur''.<br />
<br />
=Fredag=<br />
Namnet ''fredag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''frjádagr'' og hev soleîs rettare [[typeform]]i <frædag> som grunnlag for [[uttala]] i [[målføri]].<br />
<br />
Det latinske fyredømet er ''diēs Veneris'' ‘dagen åt Venus’, og for Venus er komi disi Frigg eller Frøya. På gamalnorsk hét dagen ''freyjudagr'' au. Formi ''frjádagr'' i staden for *''friggjardagr'' må vera eit lån frå eit sudlegare germanskt mål, jf. til dømes gamalhøgtysk ''Frîatac'' utan norderlendsk [[skjerping]].<br />
<br />
''Frigg'' kjem av [[frumgermansk]] *''frijjō'', [[frumindoeuropeisk]] *''prihjā'' ‘elska kona’, skyldt m.a. ''frilla''.<br />
<br />
''Frøya'' kjem av [[frumgermansk]] *''frawjō'' ‘fruva, høgvyrd kona’, skyldt ord som ''fyre''.<br />
<br />
På islendsk vert dagen kalla ''föstudagur'' ‘fastedag’, og på færøysk vert han kalla ''fríggjadagur''. ''fríggja-'' er ein naturleg framvokster av ''frjá-'' på færøysk og kjem ikkje frå *''friggjardagr''-formi.<br />
<br />
=Laurdag=<br />
Namnet ''laurdag'' kjem av [[gamalnorsk]] ''laugardagr'' ‘laugedag’. På gamalnorsk hét dagen ''þváttdagr'' ‘tvåttdag’ au. Berre fyrste namnet hev halde seg til i dag.<br />
<br />
Tilsvarande latinske namn er ''diēs Saturnī'' og tyder ‘dagen åt Saturn’, guden for jordbruk.<br />
<br />
Hjå [[Ivar Aasen|Aasen]] heiter denne dagen ''laugardag''.</div>Falch