Mållekken - Brukartilskot [nn]

Diskusjon:Uttala

2013-09-09T16:43:51Z

CS: /* Skil, skin osb. */ new section

Er ikkje denne framleggjingi noko tung til rettleiding å vera? Jf. Midtun. Ikkje for det, ein treng ei heilskapleg yversynlista.
--[[Brukar:SAM|SAM]] 27. mai 2009 kl. 13:34 (CEST)

: Er det ikkje greidast å rada det upp alfabetiskt slik, då? Det vilde eg ha sétt etter um eg skulde slå upp uttala i eit nytt mål. Tanken var å gje ei heilsleg yversyn. Både her og andre stader er det fulla ein fyremun um ein har ei stuttare innføring attåt au, men det var ikkje den enden eg tok åt med no. Tok du ikkje på ei side med innføring i høgnorsk? Kann hende er det ein tanke å leggje fram meir einfelde innføringar i ymse emne der, og lenkje millom hine innføringsbolkane og dei meir utfyllande teigane som denne. [[Brukar:TH|TH]] 27. mai 2009 kl. 15:23 (CEST)

:: Men dette er ikkje eit nytt mål ... Eg kann leggja til eitt og anna her, so fær me sjå um me skil ut tvo bolkar. --[[Brukar:SAM|SAM]] 28. mai 2009 kl. 14:58 (CEST)

::: Nytt i tydingi mål ein treng å lære, må vita. Det er kje mange som skynjar tanken med eit eige norskt uttalemynster, av dei som soknar til nynorsk heller. På NRK dessmeir uttalar dei norske ord etter bokmålske uttalereglar. [[Brukar:TH|TH]] 28. mai 2009 kl. 15:13 (CEST)

Skal ein greida ut um uttala ved lengdumleggjing? T.d. norr. VK > nn. V:K el. VKK - jf. ''brot'', ''skot'' osb. Same gjeld norr. KVKV (''gera'', ''vera'' osb.). Ein lyt dessutan få med at uttala i ''spurde'', ''smurde'' osb. er trong. Og kva med alle desse medljodssambandi? Her trode ein ha ein eigen bolk under lista yver medljodane. --[[Brukar:SAM|SAM]] 28. mai 2009 kl. 15:30 (CEST)

:: Eg tenkte noko slikt:

== Medljodsamband ==

'''Stungen d'''. Millom sjølvljodar og i utljod vert ''d'' vanleg ikkje uttala – t.d. å ''beda'', ei ''gleda'', ein ''spade'', ei ''tid'', ein ''tidur''. Undantak er ”bibelord” som ''Gud'', ''nåde'', og namn som ''Bodøy'', ''Nidaros'', ''Lade'', og lånord som ''ode'', ''jøde'', ''mode'', ''bad'' (og ''bada''). Fyre etterfesti ‑''ig'' og ‑''ug'' er uttala oftast med ''d'' fyre ‑''ig'' og utan ''d'' fyre ‑''ug'' – t.d. vert stødig og stødug uttala /stø:dig/ og /stø:ug/.

Mrk. Sunnmørsk held på ''d'' millom sjølvljod og i utljod. Og i jamvektsord (''spåddå'', ''tuddur'').

I sume samansetjingar og bøygjingsformer lyder ''d'' – t.d. ''naudsyn''; og i tilleggsformene i fleirtal – t.d. ''bedne'', ''bodne''.

'''dj''' vert oftast uttala ''j'' i framljod – t.d. ''djup'', ''djerv'', ''djevel''. I innljod er uttala anten /dj/ eller /j/ med lengd sjølvljod fyre – t.d. ei ''midja'', ''rydja'', ''stydja'', ei ''smidja''. Ljodhåtten åt sjølvljoden held seg når han vert lengd – t.d. ''stỳdja'' /stỳdja/ el. /stỳ:ja/. --[[Brukar:SAM|SAM]] 28. mai 2009 kl. 15:42 (CEST)

:: Ja, lista eg laga gjeld som det stend berre for rotstaving. Endingar fylgjer noko andre reglar. Elles har eg skrivi um uttala under bolkane med endingsverk i t.d. [[namnord]], men me fær ta ei grov yversyn her mèd. Lengdeumleggjing krev au ein eigen bolk (underbolk under sjølvljod?). Nøgnare utgreiding under tavlone vert lugom. Når det gjeld sjølvljod fær me semjast um eit sams ljodskriftsystem fyrst. [[Brukar:TH|TH]] 28. mai 2009 kl. 15:54 (CEST)

::: Eg tykkjer det lyt vera ein underbolk under sjølvljod. Mange tek i miss her, og difor er det viktugt å få fram. --[[Brukar:SAM|SAM]] 28. mai 2009 kl. 17:11 (CEST)

:: Eg veit elles ikkje kor nyttugt det er med uttaledøme frå andre mål. T.d. er ikkje 'e' i 'sehen' det same som norsk 'e'. Eg trur desse «hovudsjølvljodi» er sopass kjende at ein ikkje treng slike døme. [[Brukar:TH|TH]] 28. mai 2009 kl. 16:03 (CEST)

::: Nei ingi sjølvljodar er like. Eg kann heller setja upp ein bolk som viser høvet millom deim når eg fær tid (høg, millomhøg osb.). --[[Brukar:SAM|SAM]] 28. mai 2009 kl. 17:11 (CEST)

== Spursmål ==

Kan ikkje skj uttalast [sç]? Og stj [stj], [sç] eller [scç]? Og er -d- inn-/utljod alltid dumb utan -ig? [[Brukar:Rita|Rita]] 7. mars 2010 kl. 17:21 (CET)

: Eg hev ikkje høyrt onnor uttala av ''skj'' enn [ʃ]. For ''stj'' er uttala [stj] eller [ʃ]. Ja, ein høyrer ikkje ''d'' i inn- og utljod i flest alle målføre, anna fyre -''ig''. Sumtid kjem han derimot inn att, t.d. i partisipp - ''bedne'' osb. --[[Brukar:SAM|SAM]] 7. mars 2010 kl. 18:20 (CET)

: [sç] er eit systematiskt rett uttal av ''skj'' og ''stj'', og var venteleg høyrande i eldre målstig der det no læt [ʃ]. Eg har ikkje ført det upp med di eg ikkje kjenner til at detta uttalet finst i dag, men det bryt ikkje med målbygnaden og er soleis ikkje rangt. [stj] for ''stj'' er eit reint bok(måls)-uttal, ikkje rettare eg veit. [[Brukar:TH|TH]] 7. mars 2010 kl. 23:38 (CET)

:Ivar Aasen skreiv [http://www.aasentunet.no/default.asp?id=8129&menu=4175 ''Om Udtalen af skj og sj''] i 1856. Eg trur nok at uttalone [sç] og [scç] hev gjenge attende sidan den gongen, so det er ikkje visst at dei enno kann høyrast.
--[[Brukar:Egd81|Egd81]] 13. april 2010 kl. 13:06 (CEST)

:: [scç] kann enno høyrast sume stader på Nordmøre. [[Brukar:TH|TH]] 15. april 2010 kl. 14:00 (CEST)

== Berre eit par småe innspel==
1) "Sjølvljodet i alle linne gjerningsord i telja‑klassa er trongt gjenom heile bøygjingi – t.d. byrja : bør : burde : burt; dylja : dyl : dulde : dult;..."

Her er vel, som òg formi "bør" i staden for "byr" i det fyrste dømet syner, sjølvljodet '''ope'''.

2) Er det nokon serskild grunn til at [dʲ] er gjeve som onnor normgild uttala frå ymse landslùter av ''dd'', og ikkje det klangføre himnestengjeljodet [ɟ]? Og like eins med [tʲ] og ikkje [c] for ''tt''?

: Det var berre ei fyrebils «pedagogisk vurdering» av uppsetet i [[ljodlæra]] som i høgste mun er opi for umråding og brigde. Med [tʲ] er, som det gjeng fram or tavla der, ikkje meint anna en [c], og like eins for det klangføre ljodet. Kann hende det er betre å nytte [c] og heller setja på ein merknad som segjer kva for eit ljod dette er? [[Brukar:TH|TH]] 15. april 2010 kl. 13:51 (CEST)

3) Finst det klangføre himne-kvisleljodet [ʝ] i norske målføre? Detta skal vera den vanlege utala av ''j-'' i svenskt, men i Noreg hev eg aldri høyrt ''-(g)gj-'' uttala annarleis en [ɟʝ] eller [j].
--[[Brukar:Egd81|Egd81]] 13. april 2010 kl. 13:06 (CEST)

:1. Det skal vera '''ope''' ja. 2. Skal uttala vera normgild, må ein setja visse grensor. Palatalisering er dessutan vandt å leggja av seg (tykkjer eg som er trønder :)). Kann henda TH eller nokon annan kann svara på 3. -[[Brukar:SAM|SAM]] 13. april 2010 kl. 19:20 (CEST)

:: Finst [ʝ] i norske målføre? Etter Aasen i [[Norsk Grammatik]] skulde det tradisjonelt finnast i [[midlandsmål]]i, allvissa. [[Brukar:TH|TH]] 15. april 2010 kl. 13:51 (CEST)

== Pust ==
Eg kom i ev um me bør setja upp [[etterpust]] som norm ved klanglause [[stengeljod]] i utljod, t.d. ''lett'' [letʰ]. I [[nordgudbrandsdalsmål]] heiter det t.d. tvert um [leʰt] med tydeleg [[fyrepust]]. Kann hende etterpust i slike tilfelle er so veik og ymsande at det ikkje er verdt å nemne. [[Brukar:TH|TH]] 18. april 2010 kl. 19:23 (CEST)

:Kann henda ikkje i ei rettleiding um uttala, avdi dette skal vera ei rettleiding for folk utan serleg kunnskap. -[[Brukar:SAM|SAM]] 20. april 2010 kl. 20:29 (CEST)

:: Ho skal fulla vera for folk med ymis kunnskap. Men me fær skrive um detta i ein eigen bolk når me fær skyn på det. [[Etterpust]] i framljod er likevel greidt å setja upp i ei ålmenn yversyn, so me fær ''nemnt'' emnet i minsto, og av di det er kjekt for utlendingar som vil lære [[høgnorsk]] – og norsktalande som vil lære andre mål, for den del – å verte minte um slike ofte «usynlege» (men høyrande) skilnader målemillom. [[Brukar:TH|TH]] 20. april 2010 kl. 21:19 (CEST)

== Einskildord ==

Eg veit ikkje korleids ein best kunde gjeva upp uttala til einskildord. Eg sér me hev nokre reglar på sida her, men ingen reglar utan undantak. Eg spyr difor um uttala til nokre einskildord her:

* so - trong eller open ''o''?
* um, upp, burt osb. - trong eller open ''u''?
* yver - kann ein uttala detta noko slikt som ''åver''?

er gjerna ute etter detaljert kunna; t.d. um det finst fleire måtar som ein kann rekna som «rette».

Dessutan er bolken ''[[Uttala#Vanlege uttalemistak av sjølvljod|Vanlege uttalemistak av sjølvljod]]'' vand å skyna seg på. Er uttala som stend der rang eller rett? [[Brukar:CS|CS]] 27. januar 2011 kl. 21:32 (CET)

:* For ''so'' fører Grunnmanuset upp trong ''o'' som hovudform, men eg sér at t.d. Setesdal og Vest-Telemark hev open ''o''. Etter mitt skyn lyt ein, som eitt av sers få undantak, opna for både trong og open ''o''.
:* ''um'', ''upp'', ''burt'' hev open ''u''.
:* ''yver'' hev open ''y'', men oftast heilt yver til ''ø''. Uttala ''åver'' er dansk.

:Uttala som stend i ''[[Uttala#Vanlege uttalemistak av sjølvljod|Vanlege uttalemistak av sjølvljod]]'' er rett. -[[Brukar:SAM|SAM]] 28. januar 2011 kl. 15:31 (CET)

== Halden d i tilleggsformene ==

Uttala ''d'' i ''bodne'', ''bedne'' osb. skal visst vera nedervd, og ikkje seinare tillempa leseuttala. Lengdi i sjølvljodet må difor vera jamna etter eintal og ikkje etter den ''d''-lause uttala.
-[[Brukar:SAM|SAM]] 29. januar 2011 kl. 20:10 (CET)

:Kjelde? [[Brukar:TH|TH]] 30. januar 2011 kl. 01:51 (CET)
::''Norsk Målsoga''. -[[Brukar:SAM|SAM]] 30. januar 2011 kl. 15:20 (CET)
:::Kva side? Eller kva for tilfang syner han til? [[Brukar:TH|TH]] 30. januar 2011 kl. 19:25 (CET)
::::Eg fann det ikkje att (såg etter på s. 347). Kann henda det var hjå Midtun (som eg ikkje hev nærhandes). -[[Brukar:SAM|SAM]] 30. januar 2011 kl. 21:25 (CET)
:Sudvestlandsk held mykje på ''d'' i den stoda. Sameleis i sms. (t.d. ''raudleitt'', ''godvêr''). Jf. Kolsrud (1951 s. 32). Indre nemnde det same (men eg finn det altso ikkje att), t.d. ''d'' oftast høyrdest i ''naudsyn''. -[[User:SAM|SAM]] 21:46, 1 February 2011 (CET)

== Ljodmerkjing ==
Skal ein merkja ''dragsa'' /drasa/ el. /drassa/? Dette vert vel noko anna enn å merkja ''skot'' /skot/? -[[Brukar:SAM|SAM]] 31. januar 2011 kl. 00:44 (CET)
:/…/ er for [[skilljod]]. Skil me /-VC-/ og /-VCC-/ nokorleis? Kann ikkje koma på det. Då er /-VC-/ høvelegt. [[Brukar:TH|TH]] 31. januar 2011 kl. 01:22 (CET)

== Nokre uttalor ==

Stutt sjølvljod er jamnt lengt fyre ''g'' (ulikt t.d. ''p'', ''t'', ''k'') i trøndsk. Nokon som veit nedervd ljodhått her? Er t.d. både /hù:g/ og /hu:g/ godtakande, eller må sjølvljodet i alle høve vera ope? Og kva med sjølvljodet fyre ''l'', t.d. ''gul'' (/gu:l/?). Eg sér sameleis at uttala av ''son'' er uppførd med /son/ i GM. Er dette nedervd - jf. ''tin'' /tin/ (noko avslørande) og /ten/.
:Eg trur me lyt einslaga skrivemåten av skilljod osb. her på sidone. Talast um det den 15.? [[Brukar:TH|TH]] 31. januar 2011 kl. 18:36 (CET)

''burt''. Det undrar meg um ikkje rett uttala er /burt/ el. /buʈ/, jf. at sjølvljod tiudleg vert lengt fyre -''rð'' og -''rt''.
:Det er berre ''o'' som vart lengd her. Dimed fekk ''bord'' og ''burd'' same uttalet. [[Brukar:TH|TH]] 31. januar 2011 kl. 18:30 (CET)
::So du meiner ''urd'' skal uttalast /ù:r/? -[[Brukar:SAM|SAM]] 31. januar 2011 kl. 18:32 (CET)
:::Nei, framlydande sjølvljod vart ofte lengt hokke som, t.d. ''akr'' > ''åker''. [[Brukar:TH|TH]] 31. januar 2011 kl. 18:36 (CET)

Ljodsamand med ''rn'' er veilne. Eg tykkjer leidrettingi som er, ikkje er serleg god. Me kann ikkje berre segja at det sumtid er so og so. Eg spør meg um uttala med samandregen ''r'' til retrofleks og langt sjølvljod fyre ikkje er tilrådeleg. Eit lyt soleis setja upp ein regel at sjølvljodet jamnt er stutt fyre ''rn'', og at ''rn'' kann uttalast /rn/, (/dn/ el. /n/) - t.d. ''bjørn'' /bjørn/, (/bjødn/ el. /bjøn/), ''horn'' /hòrn/, (/hòdn/ el. /hòn/), men einast ''ørn'' /ørn/. ''barn'' og ''born'' byd på visse vanskar. Sume av uttalone med /rn/ er nedervde, men sumtid er dei ikkje etteviste - t.d. ''birna''. -[[Brukar:SAM|SAM]] 31. januar 2011 kl. 16:11 (CET)

Kva er grunnlaget for at det i teksti på sida vert sagt at ordi ''ørn'' og ''jarn'' skal uttalast med langt sjølvljod? Eg hev aldri høyrt ''ørn'' uttala annleis enn /ørn/, sjølv um ein au finn formi /odn/ i stadnamn som til dømes Ådneram. ''Jarn'' er eg meir uviss på, då det i målføret mitt heiter /jedn/, men eg kan ikkje sjå nokon grunn til at ikkje /jarn/ skulde kunna vera ei heilt greid uttala her. Dersom ''jarn'' er ein god skrifteleg samnemnar for dei ulike norske målføreformene, burde det same vera tilfellet med den munnlege samnemnaren /jarn/. Eg finn helder ingenting i grunnmanuskriptet åt Norsk Ordbok som skulde tyda på at det skal vera lang sjølvljod i desse tvo ordi.--[[User:Egd81|Egd81]] 20:58, 9 June 2011 (CEST)

: Samd. Lang /ø:/ kann det berre vera fyre uttal med /ɳ/. Lista er elles ikkje utfyllande med alle landsgilde avbrigde. [[User:TH|TH]] 22:51, 9 June 2011 (CEST)

:: Ja, det skal vera /ørn/ med stutt ø. Veit ikkje heilt kvifor eg skreiv det, men uttaleordlista viser rett uttala. Sameleis med jarn. --[[User:SAM|SAM]] 19:39, 12 June 2011 (CEST)

== Segja, tegja ==

Korleids skal ein tala ut desse ordi? Beint fram med tydeleg g og j: ''segja'', stum g: ''seja'', eller endåtil som i nynorsk: ''seia''? [[User:CS|CS]] 11:26, 1 January 2012 (UTC)

: Ikkje med [g]. Elles er [seːja] (eller [seːʝa] med hardare j-ljod, eller [seːa] utan j-ljod i heilo) og [seia] ([sɛɪa]) båe fullgode uttal, i tråd med korleis <gj> vert uttala elles. <-a> kann òg ymsa i tråd med målførom. [[User:TH|TH]] 13:43, 1 January 2012 (UTC)

== Raud - IPA ==

Skulde det ikkje vore anten [røʊ] eller [røʉ] heller en [røu], jf. tabellen yver sjølvljod? [[User:CS|CS]] 14:56, 28 July 2012 (UTC)

: Ja, audsynt. [[User:TH|TH]] 20:35, 29 July 2012 (UTC)

::Eg tenkte då serskilt på uttala under [[Uttala#Tviljod|Tviljod]]. Kva er det då som er «rettast» uttala av u-en i raud, [ʊ] eller [ʉ]? [[User:CS|CS]] 10:41, 30 July 2012 (UTC)

:::Eg skriv vanlege uttaleformer av ''au'' som [öʊ], [əʊ], [æʉ̜] og [aʊ]. Det er rørsla meir en grant kva ljod det er som er det viktugaste her. [[User:TH|TH]] 08:32, 31 July 2012 (UTC)

::::Ja, det er vanskelegt å fyreskriva uttala av tviljod. Det viktuge er at tviljodet vert uttala som tviljod - det er korkje som einljod eller med ''u'' som ''v'' (konsonant). --[[User:SAM|SAM]] 22:43, 1 August 2012 (UTC)

== -leg ==

Ljodlaus -g eller ikkje? -- [[User:CS|CS]] 16:51, 8 June 2013 (UTC)
: Det rimelegaste er at -g i -leg skal uttalast. --[[User:SAM|SAM]] 21:39, 9 June 2013 (UTC)

== Skil, skin osb. ==

Eg sér at uttalelista segjer t.d. /skɪ(:)l/ og /skɪ(:)n/, men skulde det ikkje vore /ʃɪ(:)l/ og /ʃɪ(:)n/? --[[User:CS|CS]] 16:43, 9 September 2013 (UTC)

Uttala

2013-06-11T05:18:30Z

CS: /* Uttaleordlista */ nokon?

'''Uttala''' er den munnlege [[framburd]]en av [[skrift]]målet.

= [[Høgnorsk]] uttala =

== [[Sjølvljod]] ==

I norsk hev me desse sjølvljodi i skrift: ''a'', ''e'', ''i'', ''o'', ''u'', ''y'', ''æ'', ''ø'', ''å''. Med di mange av deim kjem i par med open og trong hått, og sjølvljod i endingar kann få ein annan hått en i rotstavingar, stend dei for femtan ulike sjølvljod i fyreskrivi høgnorsk [[ljodlæra]]. Uttala meir [[målføre]]leg kann denne bygnaden minskast til nie att, men samsvaret millom skrift og uttala kann ymsa millom dei ulike målføri.

Samansetjingar av tvo sjølvljod, tviljod, fylgjer eigne reglar for uttala.

{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="text-align:left; margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;"
! style="background:#f2f2f2;" | '''skrift'''
! style="background:#f2f2f2;" | '''ljodskrift'''
! style="background:#f2f2f2;" | '''døme'''
! style="background:#f2f2f2;" | '''vanleg målføreleg'''
! style="background:#f2f2f2;" | '''anna målføreleg'''
|-
| '''a''' || [a] || ''gras'' [graːs], ''kann'' [kʰan] || || [æ] Austfold, [[upplandsmål]] i visse stodor
|-
| '''é''' || [e] || ''sér'' [seːr], ''lett'' [let] || ||
|-
| '''è''' || [ɛ] || ''fer'' [fɛːr], ''sett'' [sɛt] || ofte anten [æ] eller [e] ||
|-
| '''í''' || [i] || ''liv'' [liːv], ''inn'' [in] || ||
|-
| '''ì''' || [ɪ] || ''liva'' [lɪːva], ''millom'' [mɪlum] || ofte [e] || [ɛ] i visse stodor; [i] Telemark
|-
| '''ó''' || [u] || ''sol'' [suːl], ''sott'' [sut] || || «européisk» [o] i sume målføre
|-
| '''ò''' || [ɔ] || ''pose'' [pʰɔːsə], ''sopp'' [sɔp] || || [ø]
|-
| '''ú''' || [ʉ] || ''sur'' [sʉːr], ''snutt'' [snʉt] || [u] fyre ''n'' i [[austnorsk]] || «européisk» [u] i sume målføre
|-
| '''ù''' || [ʊ] || ''hug'' [hʊːg], ''bukk'' [bʊk] || [u] eller [ʉ] i [[austnorsk]] || ymsar stundom med ò frå gamalt
|-
| '''ý''' || [y] || ''ny'' [nyː], ''nytt'' [nyt] || ||
|-
| '''ỳ''' || [ʏ] || ''ỳl'' [ʏːl], ''ynskja'' [ʏnʃa] || ofte [ø] || stundom mot [ʉ] i sudvestnorsk
|-
| '''æ''' || [æ] || ''fæl'' [fæːl], ''næste'' [næstə] || stundom samanblanding med [e] || [e]
|-
| '''ø''' || [ø] || ''døma'' [døːma], ''dømd'' [dømd] || gamalt skil [ø]/[œ] ||
|-
| '''å''' || [ɒ] || ''mål'' [mɒːl], ''lått'' [lɒt] || ofte [ɔ] || [au] Indre Sogn, og andre mållummor frå gamalt
|}

=== Urunda og runda sjølvljod ===

''i'' [i] og ''y'' [y] er framborne på same staden i munnen, berre at ''y'' er framboren med meir runda og framskotne lippor. Soleis er òg tilhøvet millom ''e'' [e] og ''ø'' [ø] (men noko lengre atti munnen), og i eldre mål ''è'' [ɛ] og ''`ø'' [œ].

=== Ope og trongt sjølvljod ===

''e'', ''i'', ''o'', ''u'' og ''y'' (og i eldre mål ''ø'') kann lyda på tvo måtar, trongt og ope. ''æ'', ''ø'' og ''å'' skil soleis ikkje millom opi og trong uttala. I lange stavingar finn me oftast det tronge ljodet, i stutte oftast det opne. Når ljodet er ope, nærmar ''e'' seg til ''æ'', ''i'' til ''e'', ''o'' til ''å'', ''u'' til ''o'', ''y'' til ''ø''. Sumtid merkjer ein desse når ein skal skilja ord som elles er like i skrift: lutande kile ( ́) yver trong, attkeik kile (`) yver open - t.d. ''blót'' (offer), ''blòt'' (leggja i b-).

:Merk: Dei lange sjølvljodi i gamalnorsk vart tronge i norsk, dei stutte opne, ubunde av lengdi på sjølvljodet seinare i norsk - t.d. gn. ''skot'', ''sót'', ''sótt'' > nn. eit ''skot'' /skɔ:t/ el. /skɔt/, ein ''sot'' /su:t/, ei ''sott'' /sut/. Ei gamalnorsk ordbok eller ei norsk ordbok som viser det gamalnorske upphavet, kann difor vera til hjelp for uttala i norsk.

:Lengdi på medljod er ikkje lenger tydingsskiljande i norsk, ulikt gamalnorsk - jf. gn. ''sót'' 'sot' og ''sótt'' 'sott'. For eit skil millom stutt og langt medljod, jamfør uttala av ''t'' i engelsk ''met'' (til to ''meet'') og norsk ''møtt'' (til å ''møta'').

Nøgnare um trongt og ope sjølvljod. Tronge sjølvljod hev sterkare lipperunding, tungespaning (lengre fram) og -lyfting (høgare) enn motsvarande opne sjølvljod.

:Merk: Kor trongt sjølvljodet er frambore, kann ymsa alt etter medljodet etter. T.d. vert ''ò'' og ''ù'' ofte opnare framborne fyre ''m'', ''n'' og ''r'', men slike småe skilnader er ikkje viktuge her. Det viktugaste er at ''i'', ''ì'' og ''e'' ikkje fell saman i uttala. Sameleis ''y'', ''ỳ'' og ''ø''; og ''u'', ''ù'' og ''o''.

'''i''' [i] og '''y''' [y] er framborne med ei sers framskoti tunga, medan '''ì''' [ɪ] og '''ỳ''' [ʏ] er framborne
med ei slakkare og mindre framskoti tunga, dessutan noko mindre lipperunding (jf. bolken ovanfor). Her kann ein freista å segja ''i'' og ''y'' utan å skjota tunga fram. Då vert uttala lågare og attare, og me fær ''ì'' [ɪ] og ''ỳ'' [ʏ].

Tilhøvet millom '''e''' [e] og '''è''' [ɛ] er mykje som millom ''i'' og ''ì''.

'''å''' [ɒ] vert i mange målføre framboren som '''ò''' [ɔ]. Her kann ein freista å laga meir rom i munnen,
soleis at ''å'' vert framboren ulikt ''ò''.

'''ù''' [ʊ] er korkje framboren som '''u''' [ʉ] eller '''o''' [u] (men alle er framborne med runda lippor). Tilhøvet millom ''u'' og ''ù'' minner litt um tilhøvet millom ''i'' og ''ì'', og ''e'' [e] og ''è''. Soleis kann ein freista segja ''u'' utan å skjota tunga fram. Tunga må dessutan vera noko lenger atti munnen, men ikkje for mykje.

:Merk: Ei god øving kann vera å segja etter kvarandre ''a'', ''i'', ''ì'', ''y'', ''ỳ'', ''e'', ''è'', ''æ'', ''ø'', (''`ø'',) ''u'', ''ù'', ''o'', ''ò'', ''å''. Soleis høyrer ein skilnadene betre. Sameleis kann ein segja ei ''lit'', ein ''lìt'', ''lét'' (fortid til lata), ''lèt'' (notid til lata), ''læt'' (notid til låta); ei ''syl'', ein ''ỳl'' (varme), ei/eit ''øl''; eit ''hjul'', adj. ''gùl'', ''gol'' (fortid til gala); adj. ''lut'', ein ''lùt'' (-lag), ein ''sot''; ein ''mòl'', eit ''mål''.

=== Schwa ===

I u[[tyngd]] staving kann ''e'' få uttala ''schwa'' [ә], eit slapt ljod. Døme: ''hane'' [ha:nә].

=== [[Tviljod]] ===

Der er seks vanlege tviljod: ''au'', ''ei'', ''øy'', ''ja'', ''jo'', ''ju'', og dessutan ''je'' og ''jø'' som heng nært i hop med ''ja'' og ''jo''. Døme: ''lauk'', ''leik'', ''røyk'', ''jamn'', ''brjota'', ''ljuga''; ''fjell'', ''mjølk''.

Tviljodet er ofte noko stuttare fyre langt sjølvljod eller sjølvljodsamband. Dette viser seg serleg i bøygningi, t.d. ''raud'' [røu] : ''raudt'' [røᵘt], å ''leida'' [²lɛia] : ''leidde'' [²lɛⁱdə]. Sameleis i utyngd staving - t.d. ''soleis'' [su:lɛⁱs].

:Merk: I sume [[målføre]] vert det stutte tviljodet einfalda her - t.d. ein ''leist'' /lest/, ''raudt'' /røt/ (men ''raud'' /rau/). Einfalda sjølvljod er ikkje tilrådelegt i ei fyreskrivi uttala.

== Nøgnare um uttala av sjølvljod ==

===Uttala etter utjamning av stavingslengd===

Sjølvljodi er anten stutte eller lange, og skifter sumtid i lengd alt etter målføret – t.d. eit ''skot'' /skɔ:t/ el. /skɔt/, men einast ein ''rev'' /rɛ:v/. ''æ'' og ''å'' er jamt lange, anna en når tvifelt medljod eller medljodsamband fylgjer – t.d. ei ''råma'', men adj. ''næste'' (til ''nær'').

:Merk: Endå eit sjølvljod i sume ord lyt hava lang uttala, må ein ikkje gjera sjølvljodet for langt – jf. at t.d. ''saman'' og ''same'' ofte fær ei leseuttala som er yverlang. Dette læt ikkje vænt for måløyrat.

'''VK > V:K eller VK:'''

Når stavingi ender på einfelt medljod, kann ''e'', ''i'', ''o'', ''u'', ''y'', ''ø'' alt etter målføret anten vera lange eller stutte – t.d. ''lit'' (ha. farge), ''vit''; ''brot'', ''lok'', ''skot''; ''skut'' (i båt, ikkje i tydingi "fjell-" eller eit slag utbygg), ''lut''; ''løn'' (ha. treslag < gn. ''(h)lynr''). ''a'' er jamt lang, men kann i sume målføre vera stutt fyre utlydande ''m'' – t.d. ''gras'', ''mas'', ''tal'', men ''tam'' /ta:m/ el. /tam/.

Nøgnare. Når sjølvljodet upphavleg var stutt (einfelt medljod), kann me ålment segja at ''a'' jamt er lang, anna en i tilfellet nemnt ovanfor – t.d. eit ''tak'' /ta:k/, ''tal'' /ta:l/. Stutt (serleg nordanfjells) eller langt sjølvljod fyre ''k'', ''n'', ''p'', ''t'', ''s'' – t.d. eit ''lok''; ein ''son'', ei ''mòn'' (el. ''mån''), eit ''tin'' (malm); eit ''skip''; eit ''skot''; eit ''bos''. Lengdi på sjølvljodet ymsar meir fyre ''m''. Jamt langt sjølvljod fyre ''d'', ''g'', ''l'', ''r'', ''v'' – t.d. ein ''fred'', ein ''led''; ein ''hug''; ''gul'', eit ''kol'', ein ''mòl'' (dyr); eit ''snòr'', eit ''smør''; eit ''lov'', ein ''rev'' (dyr).

'''KVKV > KV:KV'''

Når fyrste stavingi ender på einfelt sjølvljod, skal sjølvljodet vera langt – t.d. (namnord) ''navar'' (bor), ''spade''; ''boge'', ''flote'', ''mose''; og (gjerningsord) ''draga'', ''fara'', ''svara''; ''bera'', ''gjera'', ''lesa'', ''skjera'', ''vera''; ''liva'', ''vita''. Stutt uttala er ikkje tilrådelegt her. '''Undantak:''' Fyre ''m'' kann sjølvljodet anten vera langt eller stutt – t.d. ''humar'', ''koma'', ''sumar''.

:Merk: I å ''døma'', eit ''døme'', å ''søma'', adj. ''sømeleg'' skal ''ø'' vera lang av di ''ø'' upphavleg var lang. I bokmål og dansk er desse anologiskt avstytte. Jf. svensk ''döma'', men ''komma''.

===Vanlege uttalemistak av sjølvljod (dømi viser rett uttala)===

'''Trong o''' i ein ''hov'' (heste-), ein ''drott'', ein ''idrott'', ei ''otta'' (um morgonen, t.d. i o-), å ''ottast'', ein ''otte'' (rædsla), ei ''rova'' (hale), ein ''skort'' (stundom open o), ei ''sott'' (sjukdom), ''totte'' (tykte til tykkja), ein ''trott''. Både '''trong og lang o''' i ein ''dom'' (sameleîs etterfestet -dom), ein ''domar''. '''Open o''' i ein ''bol'' (som i bolverk), ein ''fole'', eit ''hol'', ei ''hosa'', eit ''kol'', ei ''kona'', eit ''lok'', ein ''mose'' (vokster), ein ''ost'' (stundom trong o), ein ''pose'', eit ''spor'', ei ''stoda'', ei ''stova'', å ''tola'', å ''tora''. '''Open u''' i ein ''brunn'', ein ''burd'' (fram-), ein ''dug'', å ''duga'', ei ''dumba'', adj. ''full'', ein ''grunn'', ein ''gud'', adj. ''gul'', eit ''gull'', ein ''hug'', ei ''humla'', ein ''hund'', å ''kunna'', ein ''lut'' (-lag), ein ''munn'', ein ''rug'', ein ''skurd'', ein ''skut'' (fram-), ei ''stund'', adj. ''stutt'', pron. ''sum(e)'', ein ''sumar'' (trong i visse målføre når sjølvljodet er stutt), å ''sumla'', eit ''sund'', adj. ''sund'', adj. ''tung'', adj. ''tunn'', ein ''ukse'', prep. ''um'', prep. ''under'' adj. ''ung'', adv. ''upp''. '''Open i''' i ein ''bit'', ein ''lit'' (farge), eit ''skil'' (sameleis skilnad), eit ''skin'', eit ''skip'', å ''skipa'', eit ''slit'', ''sliten'', eit ''stig'', eit ''svik'', eit ''tin'' (malm), ei ''vika'', eit ''vik'' (stundom skriven vek), eit ''vit''. '''Open e''' i ei ''skjel'' (blautdyr). '''Open y''' i ei ''bylgja'', eit ''dyn'', å ''dynja'', eit ''dryn'', å ''drynja'', å ''fylgja'', prep. ''fyre'', ein ''hyl'' (stundom skriven høl), å ''skyna'', å ''syrgja'', å ''vyrda'', å ''ynskja''.

:Merk: Sumtid er sjølvljodet so ope at at ein skriv ''e'' for eldre ''i'' eller ''ø'' for eldre ''y'' – t.d. ''kid'' > ''kjed'' (norr. ''kið'', jf. ''killing'' < ''kidling''), ''sid'' > ''sed'' (norr. ''siðr''), ''vin'' > ''ven'' (norr. ''vin'', ''vinr''), ''fyl'' > ''føl'' (norr. ''fyl'').

Stutt og ikkje langt sjølvljod i ''vakna'' - d.e. er /vakna/ og ikkje /va:kna/ (jf. ''rakna'' av ''rak''). Sameleîs ''flakna'' (av ''flak''), ''spakna'' (av ''spak'') osb., og i alle høve ''blakna'' (av ''blakk''), ''slakna'' (av ''slakk''). Like eins stutt sjølvljod i ''fagna'' - d.e. /faŋna/ eller /fagna/ og ikkje /fa:ŋna/ eller /fa:gna/ (jf. ''regna''). Sameleîs ''tagna'' osb. I ''hjarta'', ''til knes'' og å ''sigla'' skal sjølvljodet vera stutt og ikkje langt - d.e. /jarta/ el. /jaʈa/, /knes/, /sɪgla/.

:Merk: Langt sjølvljod i ''fagnad'', ''lagnad'' osb. med di etterfestet hev større [[tyngd]] en vanlege [[ending]]ar. Lengdi i mange tilleggsformer kann vera jamna etter eintal - t.d. ''vakne'' /va:kne/ (attåt /vakne/) til ''vaken'' /va:ken/.

Desse ordi skal ha langt sjølvljod og ikkje stutt: ein ''dom'' /du:m/ (sameleîs etterfestet -dom), ein ''domar'' /du:mar/, ein ''led'' /le:/ (el. /lɪ:/), eit ''par'' /pa:r/, å ''para'' /pa:ra/, eit ''smør'' /smø:r/, å ''smøra'' /smø:ra/, eit ''tal'' /ta:l/, ei ''øl'' /ø:l/.

===Uttala av sjølvljodi ved bøygde former===

'''Lagord.''' Når lagordet stend i inkjekyn, vert ofte stavingslengdi og ljodhåtten brigde, d.e. at sjølvljodet vert lengt og millomlågt sjølvljod lægt – t.d. ''god'' /gu:/ : ''godt'' /gɔt/. Stundom berre stavingslengdi - t.d. ''høg'' /hø:g/ : ''høgt'' /høkt/, ''låg'' /lɒ:g/ : ''lågt'' /lɒkt/, ''låk'' /lɒ:k/ : ''låkt'' /lɒkt/, ''rik'' /ri:k/ : ''rikt'' /rikt/.

'''Sterke gjerningsord.''' Dersom sjølvljodet upphavleg var langt i grunnformi (infinitiv), er ljodhåtten (''i'' og ''y'') trong i notid (presens), d.e. 3de (t.d. ''brjota'' : ''bryt'' : ''braut'' : ''brote'') og 4de rekkja (t.d. ''lita'' : ''lit'' : ''leit'' : ''lite'') av sterke gjerningsord – t.d. (3de) ''bit'' /bi:t/ (til ''bita''), ''lit'' /li:t/ (til ''lita''), ''skriv'' /skri:v/ (til ''skriva''), og (4de) ''bryt'' /bry:t/ (til ''brjota''), ''lyt'' /ly:t/ (til ''ljota''), ''skyt'' /sky:t/ (til ''skjota'').

I alle andre tilfelle der sjølvljodet upphavleg var stutt i grunnformi, er ljodhåtten trong i notid – t.d. (5te) ''fer'' /fɛ:r/ (til ''fara''), ''grev'' /grɛ:v/ (til ''grava''), ''tek'' /tɛ:k/ (til ''taka''), ''veg'' /vɛ:g/ (til ''vega''); (6te) ''lèt'' /lɛ:t/ (til ''lata'').

'''Tilleggsformene''' (partisippi). Her er sjølvljodet jamt ope – t.d. ''bore'' (til ''bera''), ''skore'' (til ''skjera''), ''skote'' (til ''skjota''), ''vore'' (til ''vera''), ''vorte'' (til ''verta''); ''skrive'' (til ''skriva''), ''slite'' (til ''slita''), ''drive'' (til ''driva''); ''sprunge'' (til ''springa'') , ''stunge'' (til ''stinga''), ''sunge'' (til ''syngja'').

:Merk. Same gjeld lagord som ovan – t.d. ''vriden'' /vrɪ:ən/, ''skiten'' – men ikkje ''vrid''-''en'' /vri:ən/ (til ''vrid'') og ''skit''-''en'', avdi sjølvljodet i gamalnorsk var langt.

'''Linne gjerningsord.''' Opningsverdet av sjølvljodet held seg gjenom heile bøygningi, anten ope eller trongt. Sjølvljodet i alle linne gjerningsord i ''telja''‑klassa er ope gjenom heile bøygningi – t.d. ''byrja'' : ''bør'' : ''burde'' : ''burt''; ''dylja'' : ''dyl'' : ''dulde'' : ''dult''; ''dynja'' : ''dyn'' : ''dunde'' : ''dunt''; ''fylgja'' : ''fylgjer'' : ''fylgde'' : ''fylgt''; ''selja'' : ''sel'' : ''selde'' : ''selt''; ''spyrja'' : ''spyr'' : ''spurde'' : ''spurt''; ''telja'' : ''tel'' : ''talde'', ''talt''. Sjølvljodet i linne gjerningsord i ''døma''‑klassa er trongt gjenom heile bøygningi når sjølvljodet i fyrstestaving er langt – t.d. ''styra'' : ''styrer'' : ''styrde'' : ''styrt''. Når sjølvljodet i fyrstestaving er stutt, er sjølvljodet ope gjenom heile bøygningi – t.d., ''lyfta'', ''spytta'', ''vyrda''.

:Merk. I målføre med [[retrofleks]], er sjølvljodet i rotstavingi langt i fortid og tilleggsform - t.d. ''styrde'' /sty:ɖə/ : ''styrd'' /sty:ɖ/ til ''styra''. I målføre utan, stutt - t.d. ''styrde'' /styrdə/ : ''styrd'' /styrd/ til ''styra''.

Gjerningsord i ''døma-klassa'' hev i presens ofte samandregi uttala - t.d. ''gleder'' (av ''gleda'') /glɛ:r/ el. /glɛ:ər/.

'''Namnord.''' Fleirtal av ord på -''nad'' hev ofte samandregi uttala - t.d. ''bunader'' /bʉ:nar/ el. /bʉ:naər/. Sameleîs ''fenad'', ''lagnad'', ''merknad'', ''skilnad'' osb. Same gjeld fleirtal av hannkynsord på -''a'' - t.d. ''sofa'' /su:far/ el. /su:faer/.

== [[Medljod]] ==

{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="text-align:left; margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;"
|+ Vanleg uttala av medljod og medljodsamband i rotstaving
|-
| style="background:#f2f2f2" | '''Skrivegjerd''' || style="background:#f2f2f2" | '''Hovudnorm''' || style="background:#f2f2f2" | '''Onnor normgild uttala frå ymse landslùter'''
|-
| '''b''' || [b] ||
|-
| '''c''' || colspan=2 | Berre i [[lånord]]
|-
| '''d-''' framljod || [d] ||
|-
| '''-d-''' inn-/utljod ||
* [-] dumb
* [d] fyre etterfestet ''-ig''
|| Sunnmøre/Nordfjord: [ð] eller [d]
|-
| '''dd''' || [d] || [[Nordnorsk]], [[trøndsk]] o.a.: [ɟ]
|-
| '''dj''' || [ʝ] eller [ɟʝ] || Mange stader: [j]
|-
| '''dk''' || [k] || Sum [[austnorsk|aust]]- og [[nordnorsk]]: [ɾk] (sjå '''rk''')
|-
| '''f''' || [f] ||
|-
| '''g-''' framljod ||
* [g] fyre ''a, o, u, å''
* [ʝ] fyre ''ei, i, y, øy'' – «[[linn]] g»
||
* [[Vestnorsk]]: [ɟʝ] fyre ''ei, i, y, øy''
* Mange stader: [j] fyre ''ei, i, y, øy''
|-
| '''-g-''' innljod ||
* [g]
* [ʝ] fyre mange endingar på ''-e-, -i-''
||
* [[Vestnorsk]]: [ɟʝ] fyre mange endingar på ''-e-, -i-''
* Mange stader: [j] fyre mange endingar på ''-e-, -i-''
|-
| '''-g''' utljod || [g] || Sume stader etter ''e, i, y, æ, ø'' og ''l, r'': [ɣ] eller [j]
|-
| '''gj''' || [ʝ] ||
* [[Vestnorsk]]: [ɟʝ]
* Mange stader: [j]
|-
| '''-gn''' inn- og utljod || [ŋn] eller [gn] ||
|-
| '''h''' || [h] ||
|-
| '''hj''' || [j] || I sume ord mange stader: [ç] (t.d. ''hjå'')
|-
| '''j''' || [j] ||
|-
| '''k-''' framljod ||
* [kʰ] fyre ''a, o, u, å''
* [ç] fyre ''ei, i, y, øy'' – «[[linn]] k»
|| [[Vestnorsk]]: [cç] fyre ''ei, i, y, øy''
|-
| '''-k-''' innljod ||
* [k]
* [ç] fyre mange endingar på ''-e-, -i-''
|| [[Vestnorsk]]: [cç] fyre mange endingar på ''-e-, -i-''
|-
| '''-k''' utljod || [kʰ], [ʰk], [k] ||
|-
| '''kj''' || [ç] || [[Vestnorsk]]: [cç]
|-
| '''l''' || [l] || [[Austnorsk]]:
* [l] i framljod og etter ''i, ì, ý''
* [ɽ] elles
|-
| '''ld''' || [ld] eller [l] || [[Nordnorsk]], [[trøndsk]] o.a.: [ʎ]
|-
| '''lg''' || colspan=2 | Sjå '''-g''' i utljod
|-
| '''lj''' || [lj] eller [j] ||
|-
| '''ll''' || [l] || [[Nordnorsk]], [[trøndsk]] o.a.: [ʎ]
|-
| '''m''' ||
* [m]
* [ɱ] fyre ''f''
||
|-
| '''mb''' || [mb] eller [m] ||
|-
| '''n''' ||
* [n]
* [ŋ] fyre ''g, k''
* [ɲ] fyre ''gj, kj'' og [[linn]] ''g, k''
||
|-
| '''nd''' || [nd]] eller [n] || [[Nordnorsk]], [[trøndsk]] o.a.: [ɲ]
|-
| '''ng''' || [ŋg] eller [ŋ] ||
|-
| '''nn''' || [n] || [[Nordnorsk]], [[trøndsk]] o.a.: [ɲ]
|-
| '''p''' framljod || [pʰ] ||
|-
| '''-p-''' innljod || [p] ||
|-
| '''q''' || colspan=2 | Berre i [[lånord]]
|-
| '''r''' || [r] ||
* [[Austnorsk|Aust]]- og [[nordnorsk]]: [ɾ]
* Mange stader på Sud- og Sudvestlandet: [ʁ]
* Sume nordnorske målføre: [ɹ]
|-
| '''rd''' || [r] || [[Austnorsk]]: [ɽ]
|-
| '''rg''' || colspan=2 | Sjå '''-g''' i utljod
|-
| '''rk''' || [rk] || [[Trøndsk]] og [[nordnorsk]]: [ɹ̥k]
|-
| '''rl''' || [rl] || [[Austnorsk]]: [ɭ]
|-
| '''rn''' || [rn] eller [n] ||
* [[Austnorsk]]: [ɳ] eller [n]
* Andre stader: [dn], [ɲ]
|-
| '''rs''' ||
* [ʃ] eller [rs]
* [s] i sume ord (t.d. ''fyrst'')
||
|-
| '''rt''' || [rt]] || [[Austnorsk]]: [ʈ]
|-
| '''s''' || [s] ||
|-
| '''sj''' || [ʃ] eller [sj] ||
|-
| '''sk''' ||
* [sk] fyre ''a, o, u, å''
* [ʃ] fyre ''ei, i, y, øy''
||
* Sum [[vestnorsk]] og [[trøndsk]]: [scç] fyre ''ei, i, y, øy''
* Andre stader: [sj] fyre ''ei, i, y, øy''
|-
| '''skj''' || [ʃ] ||
* Sum [[vestnorsk]] og [[trøndsk]]: [scç]
* Andre stader: [sj]
|-
| '''sl''' || [sl] eller [ʃɭ] || [[Trøndsk]] og andre stader: [ɬ]
|-
| '''stj''' || [ʃ] ||
* Sum [[vestnorsk]] og [[trøndsk]]: [scç]
* Andre stader: [sj]
|-
| '''t''' framljod || [tʰ] ||
|-
| '''-t-''' innljod || [t] ||
|-
| '''tj''' || [ç] eller [cç] ||
|-
| '''tl''' || [tl] eller [ʃɭ] || [[Trøndsk]] og andre stader: [ɬ]
|-
| '''tt''' || [t] || [[Nordnorsk]], [[trøndsk]] o.a.: [c]
|-
| '''v''' || [ʋ] ||
|-
| '''w, x, z''' || colspan=2 | Berre i [[lånord]]
|}

== Nøgnare um uttala av medljod ==

'''«Stungen» d'''. Millom sjølvljod og i utljod vert ''d'' vanleg ikkje uttala – t.d. å ''beda'', ei ''gleda'', ein ''spade'', ei ''tid'', ein ''tidur''. Undantak kann vera «bibelord» som ''Gud'', ''nåde'', [[stadnamn]] som ''Bodøy'', ''Nidaros'', ''Lade'', og allveg lånord som ''ode'', ''jøde'' og ''mode''. Fyre etterfesti ‑''ig'' og ‑''ug'' er uttala oftast med ''d'' fyre ‑''ig'' og utan ''d'' fyre ‑''ug'' – t.d. vert ''stødig'' og ''stødug'' uttala /stø:dig/ og /stø:ug/.

:Merk: Sunnmørsk og nordfyrdemål held på ''d'' millom sjølvljod og i utljod. I [[jamvektsmål]] finn ein au halden ''d'': ''spåddå (spade)'', ''tuddur (tidur)''.

I sume ord og former kann ''d'' lyda so meiningi vert tydelegare – t.d. ''bedne'' /bɛ:dnə/, ''bodne'' /bɔ:dnə/ (med langt sjølvljod som i eintal).

'''dj''' vert oftast uttala som ''j'' i framljod, men i sume uttalor som ''gj'' – t.d. ''djup'', ''djerv'', ''djevel''. I innljod er uttala anten /dj/ med stutt sjølvljod fyre eller /j/ med langt sjølvljod fyre – t.d. ei ''midja'', å ''rydja'', å ''stydja'', ei ''smidja''. [[Ljodhått]]en av sjølvljodet held seg når det vert lengt – t.d. ''stỳdja'' /stʏdja/ el. /stʏ:ja/.

'''tj''' vert i framljod oftast uttala /ç/ (kj-ljod), stundom /t/ – t.d. ''tjukk'', ''tjuge'', og millom tvo sjølvljod /tj/ eller /ç/ – t.d. ''sitja'', ''vitja'' – der sjølvljodet i roti kann vera langt eller stutt: /siça/, /vɪːça/.

'''ggj''' finst berre i innljod og hev oftast uttala /ʝ/ (gj-ljod), men òg /j/ – t.d. ''leggja'' /leʝa/ el. /leja/, ''byggja'' /byʝa/ el. /byja/, (tvi)''eggja'' /eʝa/ el. /eja/.
'''kkj''' finst berre i innljod og vert uttala /ç/ – t.d. ''vekkja'', ''ikkje'', ''bikkja''

'''gj''' i framljod – t.d. ''gjeva'', ''gjenta'' – og i innljod – t.d ''segja'', ''bægje'', ''pløygja'', ''bøygja''.
'''kj''' i framljod – t.d. ''kjenna'', ''køyra'' – og i innljod – t.d ''veikja''.

:Merk: Bjodeformi hev hardt medljod – t.d ''seg'', ''pløyg'', ''veik'' til ''segja'', ''pløygja'', ''veikja''

Ljodlagi '''dg''', '''dk''' og '''gs''' vert samandregne til ''gg'', ''kk'' og ''ss''. Er sjølvljodet ''i'' eller ''o'', skifter det ljodhått og stavingslengd – t.d. ''vidga'' /vɪga/ (av ''vid'' /vi:/), ''blodga'' /blɔga/ (av ''blod'' /blu:/), ''vridka'' /vrɪka/ (av ''vrid'' /vri:/). Når ''a'', berre stavingslengd – t.d. ''dragsa'' /drasa/ (av ''draga'' /dra:ga/).

'''kj'''. Sjå ''gj''

'''kkj'''. Sjå ''ggj''..

'''ld''' og '''nd''' vert i utljod uttala anten /ld/ og /nd/, eller /ll/ og /nn/ (dei tvo fyrste uttalone oftare i innljod enn i utljod) – t.d. ''kald'', ''kveld'', ''vald''; ''land'', ''rand'', (sam)''fund'', ''snild''. Men utan jamning i fortidsformene – t.d. ''talde'' (til ''telja''), ''kjende'' (til ''kjenna''), ''kunde'' (til ''kunna''), og tilleggsformer – t.d. ''tald'', ''kjend''.

'''lj''' misser ofte ''l'' i tala, men ein bør ha eit visst slag av ''l''. Då med sekundærtyngd på ''j'' – t.d. ''bljug'' /blⁱjʉ:g/, ''brjost'' /brⁱjust/, ''brjota'' /brⁱju:ta/, ''drjug'' /drⁱjʉ:g/.

'''nd'''. Sjå ''ld''.

'''ng''' vert anten uttala /ŋ/ eller /ŋg/ – t.d. ''ring''.

'''rd''' vert vanleg uttala /r/ (el. /ɽ/) - t.d. ein ''fjord'', ei ''jord'', eit ''mord'', ei ''urd''; å ''herda'', å ''vỳrda''. '''Undantak''' er framandord som ''ordning'' (men ''ordna'' /orna/), og det norrøne ''hird''. I stadnamn er uttala anten med eller utan ''d'' - t.d. ''Stord'', ''Hordaland'', ''Fỳrde'' (den nedervde uttala er utan ''d'').

:Merk: Når ''d'' og ''t'' ikkje er lekk av sjølve ordstomnen, men er ein bøygningslekk av gjerningsordi, gjeld andre reglar. I fortid kann ''d'' halda seg, samandragast med ''r'' til ein retrofleks eller falla heilt ut. Det er serleg etter ''u'' at ''d''-en fell burt – t.d. ''spurde'' (av spyrja) /spʊrdә/, /spʊ:ɖә/ eller /spʊ:rә/. I andre tilfelle held ''d''-en seg oftast, t.d. ''førde'', ''høyrde'', ''vyrde''. I ''gjorde'' (av gjera) fell han oftast burt. I partisipp og supinum held ''d''-en og ''t''-en seg eller dei vert samandregne med ''r'' til ein retrofleks: ''spurd'' kann då uttalast /spʊrd/ eller /spʊ:ɖ/, og ''spurt'' /spʊrt/ eller /spʊ:ʈ/. For '''rd''' (og '''rt''') i avleidde lagord er tilrådd uttale den same som for partisippi, t.d. ''bærd'', ''hærd'', ''lærd'', ''tærd''.

'''rs''' vert i sume ord uttala ''ss'' fyre ''t '' – t.d. ''fyrst'' /fʏst/, ''tyrst'' /tʏst/, ''størst'' /støst/.

'''rn''' er tilrådd uttala /rn/, i sume ord òg /n/ (t.d. ei ''birna''), med stutt og ope sjølvljod fyre - t.d. eit ''korn'' /kɔrn/. '''Undantak''' er ei ''stjorn'' /ʃurn/ el. /scçurn/ med (stutt) trongt sjølvljod, avdi sjølvljodet upphavleg var langt (gn. ''stjórn''). Sume ord tykkjest oftare ha /n/ enn /rn/, serleg tvostava ord - t.d. ei ''birna'', å ''varna'', adv. ''gjerne''. Merk uttala av tilleggsformene ''borne'' /bɔ:rnə/ el. /bɔrnə/, ''skorne'' /skɔ:rnə/ el. /skɔrnə/, (u)''vyrdne'' /vʏr(d)nə/ osb.

:Merk: '''rn''' skifter alt etter målføret millom /n/ (el. palatal /ɲ/), /dn/ og /rn/ (serleg i nordnorsk), medan sjølvljodet oftast er stutt og ope - t.d. eit ''korn'' /kɔn/, /kɔdn/ og /kɔrn/.

:Uttala med langt (oftast trongt) sjølvljod og retroflekst medljod, som i bokmål, er ikkje tilrådelegt - t.d eit ''korn'' /ku:ɳ/.

'''Burtfall.''' I ljodlag med tri medljod kann det millomste falla ut – t.d ''eldst'' /ɛlst/, ''hemnd'' /hɛmd/, ''nemnd'' /nɛmd/, ''siglde'' (til sigla) /sɪgdә/ el. /sɪgәldә/.

== Tonelag ==

Til liks med svensk hev norsk tvo [[tonelag]] (skil i tone ved [[staving]]ar med hovud[[tyngd]]), som skapar [[skilljod|minstepar]]. Døme: ''liket'' [¹li:kə], ''like'' [²li:kə] (til [[lagord|lo]]. ''lik''); ''leiken'' ([[namnord|no]].) [¹læikən], ''leiken'' ([[lagord|lo]].) [²læikən].

Merk: Grunntonemynsteret for dei tvo tonelagi skil seg frå [[målføre]] til målføre.

=== Circumfleks ===
Er tostavingstonelag på ord med éi staving. Dette gjeld berre fåe ord. Døme: ''fôr'', ''vêr'', ''sâl''. Ikkje alle ord med circumfleks er vanlege å merkja: ''mor'', ''far'', mt. ''glør'' (til ''glod'').

Merk: Circumfleks femner vidare i sume målføre med apokope (m.a. trøndsk), jf. han er ''stor'' mot ''dei er stôr (= store)''.

==Uttaleordlista==
*'''bil''' eit /bɪ(:)l/
*'''birna''' ei /bɪna/ el. /bɪrna/
*'''bjørn''' ein /bjørn/
*'''blodga''' v /blɔga/
*'''boge''' ein /bɔ:ge/
*'''bòl''' ein (-verk) /bɔ:l/
*'''bol''' eit (orme-) /bu:l/
*'''brot''' eit /brɔ(:)t/
*'''brunn''' ein /brʊn/
*'''burt''' adv /burt/ el. /buʈ/
*'''bylgja''' ei /bʏlja/
*'''byrja''' v /bʏrja/
*'''dom''' ein /du:m/. Sameleîs etterfestet -''dom''
*'''dotter''' ei /dɔtər/ el. /dutər/
*'''dragsa''' v /drasa/
*'''drope''' ein /drɔ:pe/
*'''drott''' ein /drut/
*'''dryn''' eit /drʏ(:)n/
*'''drynja''' v /drʏnja/
*'''dumba''' ei /dʊmba/
*'''dylja''' v /dỳlja/
*'''dyn''' eit /dʏ(:)n/
*'''dynja''' v /dʏnja/
*'''døma''' v /dø:ma/
*'''døme''' eit /dø:mə/
*'''fagna''' v /fagna/ el. /faŋna/
*'''fagnad''' ein /fa:gna/
*'''flakna''' v (av ''flak'') /flakna/
*'''flote''' ein /flɔ:te/
*'''fole''' ein /fɔ:le/
*'''fylgja''' v /fʏlja/
*'''fyre''' prep /fʏ:rə/
*'''fyrr''' prep /fʏr/
*'''fyrst''' adv /fʏst/
*'''gamal''' adj /ga(:)mal/
*'''gras''' eit /gra:s/
*'''gud''' ein /gʊ:(d)/
*'''gul''' adj /gʊ:l/
*'''gull''' eit /gʊl/
*'''hjarta''' eit /jarta/ el. /jaʈa/
*'''hjort''' ein /jurt/ el. /juʈ/
*'''hol''' eit /hɔ:l/
*'''horn''' eit /hɔrn/
*'''hosa''' ei /hɔ:sa/
*'''hug''' ein /hʊ:g/
*'''hugsa''' v /hʊksa/
*'''humar''' ein /hʊ(:)mar/
*'''hund''' ein /hʊnd/
*'''hyl''' ein /hʏ:l/
*'''idrott''' ei /i:drut/
*'''jarn''' eit /jarn/
*'''kol''' eit /kɔ:l/
*'''koma''' v /kɔ(:)ma/
*'''kona''' ei /kɔ:na/
*'''korn''' eit /kɔrn/
*'''kvern''' ei /kvɛrn/
*'''kunna''' v /kʊna/
*'''lagnad''' ein /la:gna/
*'''lit''' ein /lɪ(:)t/
*'''lit''' ei /li:t/
*'''liva''' v /lɪ:va/ (men ''liv'' eit /li:v/)
*'''lok''' eit /lɔ(:)k/
*'''lut''' ein /lʊ(:)t/
*'''lyfta''' v /lʏfta/
*'''mòl''' ein /mɔ:l/
*'''mose''' ein (vokster) /mɔ:sə/
*'''nokon'''
*'''ost''' ein /ust/ el. /ɔst/
*'''otta''' ei (um morgonen) /uta/
*'''otte''' ein (rædsla) /utə/
*'''par''' eit /pa:r/
*'''para''' v /pa:ra/
*'''pose''' ein /pɔ:sə/
*'''selja''' v /sɛlja/
*'''so''' adv /su:/ el. /sɔ:/ (stutt sjølvljod i utyngd stoda)
*'''son''' ein /so(:)n/
*'''sott''' ei (sjukdom) /sut/
*'''rova''' ei (hale) /ru:va/
*'''rug''' ein /rʊ:g/
*'''saman''' adv /sa(:)man/
*'''same''' pron /sa(:)mə/
*'''segl''' eit /segl/
*'''segl''' eit /sɛgl/ (på skip)
*'''sigla''' v /sɪgla/
*'''skil''' eit /skɪ(:)l/
*'''skin''' eit /skɪ(:)n/
*'''skip''' eit /skɪ(:)p/
*'''skipa''' v /skɪ:pa/
*'''skort''' ein /skurt/ el. /skɔrt/ el. /skuʈ/ el. /skɔʈ/
*'''skot''' eit /skɔ(:)t/
*'''skurd''' ein /skʊ:r/
*'''skyna''' v /ʃʏna/
*'''slit''' eit /slɪ(:)t/
*'''slita''' v /sli:ta/
*'''sliten''' adj /slɪ:tən/
*'''smør''' eit /smø:r/
*'''spakna''' v (av ''spak'') /spakna/
*'''spor''' eit /spɔ:r/
*'''spyrja''' v /spʏrja/
*'''stjerna''' ei /ʃɛrna/ (el. /scçɛrna/)
*'''stjorn''' ei /ʃurn/ (el. /scçurn/)
*'''stund''' ei /stʊnd/
*'''stutt''' adj /stʊt/
*'''sum''', '''sume''' pron. /sʊ(:)m/, /sʊ(:)mə/
*'''sumar''' ein /sʊ(:)mar/
*'''svik''' eit /svɪ(:)k/
*'''svika''' v /svi:ka/
*'''syrgja''' v /sʏrja/
*'''søma''' v /sø:ma/
*'''sømd''' ei /sømd/
*'''tagna''' v /tagna/ el. /taŋna/
*'''tal''' eit /ta:l/
*'''tigl''' /tɪgl/
*'''tjørn''' ei /çø(r)n/ el. /cçø(r)n/
*'''totte''' pret. (av ''tykkja'') /tutə/
*'''trott''' ein /trut/
*'''tyrst''' adj /tʏst/
*'''ukse''' ein /ʊksə/
*'''ung''' adj /ʊŋg/
*'''um''' prep /ʊm/
*'''upp''' adv /ʊp/
*'''vakna''' v /vakna/
*'''velja''' v /vɛlja/
*'''vit''' eit /vɪ(:)t/
*'''vita''' v /vɪ:ta/
*'''vyrda''' v /vʏ:ra/
*'''ỳl''' ein /ʏ:l/
*'''ynskja''' v /ʏnʃa/
*'''yver''' prep /ʏ:vər/ el. /ø:vər/
*'''ørn''' ei /ørn/ el. /ø:ɳ/

Diskusjon:Uttala

2013-06-08T16:51:22Z

CS: /* -leg */ new section

Diskusjon:Uppnorskingsordlista

2013-01-27T15:18:07Z

CS: slik

== Verbalsubstantiv ==

Finst det eit godt norsk ord for ''verbalsubstantiv''? [[User:CS|CS]] 10:31, 8 September 2012 (UTC)

Diskusjon:Boteråder mot mistak i målføringi

2013-01-27T11:36:46Z

CS: /* Noverande */ new section

==Ordstelling av eigande varaord==
Setningsbygnad som ''Me hev gode tilbod til '''våre kundar''''' skriv seg vel frå dansk? I ''Norsk Grammatik'' skriv Aasen at utanum når ein ynskjer å leggja vekt på eigetilhøvet1, so skal varaordet standa til sist. I bokmålet vert denne setningsbygnaden nytta sers ofta, og ein sér at han finst mang ein staden i nynorske tekster med.

1Eitt undantak var at ein i visor frå Telemark kunde finna ting som ''sin foten'' og ''sitt gullet''. Framleis hev me bundi form av namnordi. [[Brukar:CS|CS]] 19. desember 2010 kl. 21:32 (CET)

: Ja. Vanleg målføring er ''kundane våre''. Typen ''våre kundar'' er anten tyngd på ''våre'', skaldskap eller faste segnader (som ordtøke). Merk au: «Det er ''kundane våre eigne''» andsynes «Det er våre eigne kundar». [[Brukar:TH|TH]] 20. desember 2010 kl. 01:12 (CET)

:: Du gjer undantak for skaldskap og ordtøke, men er ein viss på at grammatikken ikkje er lånt frå dansk, her òg? [[User:CS|CS]] 17:19, 19 January 2012 (UTC)

::: Ålment sér me at mange ordtøke har ein gamalnorsk setningsbygnad som ikkje er ålgjengd i dag, og som ikkje finst i dansk heller. Eg veit kje kor mykje typen «våre kundar» er nytta i ordtøke, so eg kann kje svara grant på dette spursmålet. Det trengst etterrøknad. [[User:TH|TH]] 15:11, 20 January 2012 (UTC)

== Bundi form etter peikande varaord ==

I dansk nyttar ein ikkje ein bundi form av namnord etter peikande varaord (''den kvinde''), som ein gjer på norsk. Men finst her undantak der ein nyttar detta på [god] norsk òg? Jamfør siste spursmålet yver, ynskjer eg her òg å sila burt danskpåverknad. [[User:CS|CS]] 17:19, 19 January 2012 (UTC)

: Fyrr var det mange skrivarar som nytta slike former, jf. «Dei gamle fjell i syningom». Det er ikkje spursmål um det er norskt eller ikkje, men um kva stil det er. Det strider vissa mot den munnlege stilen som råder i vanleg prosa i dag. [[User:TH|TH]] 15:17, 20 January 2012 (UTC)

:: Kvifor skulde det ''ikkje'' hava noko med norsk mot dansk i skriftmålet å gjera? D'er no greidt nog det at ein kann leika seg med målet t.d. når ein skriv dikt og slikt, men det er bisnelegt at ein viss «høgstil» passar beint med dansk formlæra. No er det vel slik at detta draget er av høvesvis nyare alder, og ikkje noko vikingane heldt på med. Då er jo sjølvsagt at det kunne finnast restar att, men når norsk skriftmål hadde lege daudt so lenge, verkar det merkelegt at at ein slik rest skulde snika seg inn i meir gjengs formlæra, utan at det hadde noko med påverknad frå dansk å gjera. [[User:CS|CS]] 15:50, 20 January 2012 (UTC)

::: Ja, ein kann so segja, men når ein sér på kva for skrivarar som nytta slik stil, var det allvissa ikkje eit medviti val dei gjorde, å fylgja danskt mynster. Dei såg fulla på at dette var ei gamalnorsk gjerd, og at ein fann att slikt i folkevisur o.dl. Dimed er det ikkje sagt at det danske mynstret ikkje låg umedviti attum når dei rådde seg til at dette var eit høvelegt mynster. Men det kann me do ikkje beint slå fast, so det vert rettast å segja at dette er eit serlegt stildrag i norskt. Kann henda danskpåverka, kann henda arkaiserande; i dette tilfellet er det samanfall og uråd å nytta kniven. [[User:TH|TH]] 17:02, 20 January 2012 (UTC)

::Finst der døme (svarande til «Dei gamle fjell i syningom») i eintal i folkevisemålet? Me kann ikkje vita um ''gamle'' er bundi eller ubundi form. Eg finn elles sume døme på (eldre) faste ordlag som ''den tid'', ''den stund''. Seippel skriv jamvel ''[...] den sorg som [...]''. Ein kann dessutan skriva ''Gamle fjell dei (som) i syningom (var) utan å brjota ålmenn syntaks. --[[User:SAM|SAM]] 09:51, 23 January 2012 (UTC)

== Fylgjande ==

Kva er rettaste måten å ordleggja seg på: Dei fylgjande sidone / Fylgjande sidor / annan måte? [[User:CS|CS]] 08:53, 22 September 2012 (UTC)

: Du kann skriva ''Desse sidone'', ''denne sida'' (til mitt bruk held som oftast dettte) eller ''dei næste sidone'' osb. Eller skriva um, alt etter samanhengen, til ''Eg emner ...'' (utan umsyn til sidor). --[[User:SAM|SAM]] 17:14, 24 September 2012 (UTC)

== Noverande ==

Burde «gjeldande» førast upp som eit alternativ til «noverande»? Som i t.d. ''noverande skipnad'' → ''gjeldande skipnad''. [[User:CS|CS]] 11:36, 27 January 2013 (UTC)

Diskusjon:Norske lånord i norskdansk

2012-10-17T21:22:37Z

CS: /* Jamføra */ new section

Me kann fulla med hell vigda denne lista. Kva med ord som 'trygd' og 'stønad'? Dei ser eg tidt på skrift bokmålstekster. --[[User:OKG|OKG]] 22:00, 8 October 2012 (UTC)

Som alle sidone kann denne mèd vidgast. Godt gått! [[User:TH|TH]] 10:30, 9 October 2012 (UTC)

== Jamføra ==

Etter Nynorskordboka er [http://www.nob-ordbok.uio.no/perl/ordbok.cgi?OPP=jamf%F8ra&nynorsk=+&ordbok=nynorsk «jamføra»] (delvis?) frå svensk. [[User:CS|CS]] 21:22, 17 October 2012 (UTC)

Diskusjon:Boteråder mot mistak i målføringi

2012-09-22T08:53:34Z

CS: /* Fylgjande */ new section

Uppnorskingsordlista

2012-09-08T19:05:03Z

CS: /* E */ røyne og utrøyning for eksperiment?

Lista med avløysarar for ord fyrst og fremst av latinskt, romanskt og engelskt upphav, internasjonale lånord dei kallar. Ein kann nytta slike ord i [[høgnorsk]], men for skuld stilen bør ein vera varsam med kor mange av deim og kor ofte ein nyttar deim. Avløysarar eller umsetjingar for [[norskdansk]]e ord (bokmålsord) finn du i ei eigi [[norskdansk-høgnorsk ordlista]]. Avløysarord for engelske dataord finn du i ei eigi [[dataordlista]].

{{_bokstavrad_}}

=== A ===
*'''[[adjektiv]]''' [[lagord]]
*'''adresse''' tilskrift; stad
*'''adressere''' ''a– et problem'' taka tak i ei sak, taka seg fyre ei sak
*'''[[adverb]]''' [[medord]]
*'''[[affiks]]''' [[åtfeste]]
*'''[[akkusativ]]''' [[underfall]]
*'''aktiv''' vyrk, verksam – '''aktivere''' slå på
*'''[[analogi]]''' samsvar, jamhøve; [[jamlaging]] ''(mål)''
*'''arrangement''' tilskiping
*'''arrangere''' skipa til
*'''arrangør''' tilskipar
*'''[[artikkel]]''' [[kjenneord]]; stykke, teig; vara
*'''assosiativ''' (tanke)sambindande
*'''assosiere''' sambinda, knyta saman/til
*'''autodidakt''' sjølvlærd
*'''automatisk''' sjølvverkande, ubede, sjølvbede
*'''autonym''' sjølvnemne

=== B ===
*'''balanse''' jamvekt – '''balansert''' jamvektig
*'''basere''' tyfta
*'''basis''' tuft
*'''[[bilabial]]''' [[tvilippeljod]]
*'''biograf''' livsskildrar – '''biografi''' livsskildring – '''biografisk''' livsskildrande
*'''brainstorming''' tenkjedugnad
*'''budsjett''' fyrelegg

=== C ===
*'''carport''' bilskur
*'''case''' døme, dømesoga, tilfelle, fall, høve – '''case study''' dømegransking
*'''catering''' matstell(ing) – ''caterer'' matstellar
*'''[[cirkumfiks]]''' [[umfeste]]

=== D ===
*'''[[dativ]]''' [[sidefall]]
*'''definere''' gjera skilgrein på, skilgreina, avgrensa – '''definisjon''' skilgrein, avgrensing
*'''derivere''' avleida; skileigna (''matematikk'') – '''deriverbar''' skileigen – '''derivert''' (ei) skilått
*'''deskriptiv''' skildrande
*'''detaljert''' noggrann, grannsam
*'''direkte''' beinveges, bein(t)
*'''doble''' tviauka – '''dobling''' tviauke

=== E ===
*'''effekt''' verknad
*'''effektiv''' fljot; verksam, dugande; røynleg
*'''eksempel''' døme
*'''eksemplar''' næme (bok-)
*'''eksperiment''' røyne, utrøyning
*'''eventuell''' mogeleg – ''Siste sak: eventuelt'' Siste sak: ymist – ''eventuelt'' ([[medord]]) i anna fall, i tilfelle, um so er, um so gjeld
*'''evolution'''

=== F ===
*'''falsifisere''' rangprova
*'''feedback''' atterverknad; tiltolor, att(er)tòlor
*'''[[fonem]]''' [[skilljod]]
*'''funksjon''' yrkjende, verkende
*'''funksjonalitet''' verkan (eit)

=== G ===
*'''garage, garasje''' bilstall
*'''[[genitiv]]''' [[eigefall]]

=== I ===
*'''[[imperativ]]''' [[bjodemåte]]
*'''implikasjon''' fylgja
*'''[[indikativ]]''' [[forteljemåte]]
*'''indikasjon''' peik, ymt
*'''indikator''' visar, mælar, varslar; teikn
*'''indirekte''' umveges
*'''induksjon''' losing, utløysing; ikveikjing;
*'''indusere''' losa, løysa ut; kveikja i;
*'''[[infiks]]''' [[innfeste]]
*'''[[infinitiv]]''' [[nemneform]]
*'''informasjon''' visende, vitring – '''informere''' vitra, gjeva visende; ''verte informert'' vitrast, få visende
*'''inkludere''' femna, hava/taka med
*'''inkonsekvent''' fylgjerang, ugjenomførd
*'''input''' inngjov (mt. -gjaver), innmating; innspel
*'''integral''' (ei) samått (''matematikk'')
*'''integrere''' lema inn, samordna; sameigna (''matematikk'') – '''integrerbar''' sameigen
*'''interessant''' forvitneleg – '''interesse''': forvitna, forvitenskap, forvitnad, ans; '''interessert''': forviten, ansug; ''vere interessert'': (au) forvitnast, ansa
*'''[[interfiks]]''' [[millomfeste]]
*'''[[interjeksjon]]''' [[ropeord]]
*'''interoperere''' samverka
*'''intervall''' bìl
*'''intervju''' spurdage, utspyrjing – '''intervjue''' spyrja ut, spyrjast med
*'''intuition''' skoding, indre syn

=== J ===
*'''jubilé, jubileum''' år(e)målsdag, årsdag
*'''jubilere''' høgtida

=== K ===
*'''klima''' vêrlag
*'''[[konjunksjon]]''' [[bindeord]]
*'''kompatibel''' samhøv, som høver saman – '''kompatibilitet''' samhøve
*'''konkret''' handfast; serskild. ''gå inn i den konkrete saken'' dryfta sjølve saki
*'''konsekvent''' fylgjerett, gjenomførd
*'''konsistent''' fylgjestreng
*'''[[konsonant]]''' [[medljod]]
*'''koordinere''' samordna
*'''kopi''' avrìt – ''kopiere'' rìta (skriva, teikna) av
*'''korrespondanse''' brevskifte; samstavnad

=== L ===
*'''litteratur''' lesnad, lester, bokheim
*'''litterær''' bokleg
*'''logisk''' tankerett

=== M ===
*'''median''' midlung
*'''minaret''' bønetorn
*'''[[modus]]''' [[segjemåte]] (''mål''); stoda, verkan, verkemåte; luna
*'''multi-''' mang- – ''multifunksjon(alitet)'' mangverkan

=== N ===
*'''naturlig seleksjon'''
*'''[[nominativ]]''' [[nemnefall]]

=== O ===
*'''optimisme''' bjartsyn ''optimistisk'' bjartsynt
*'''output''' utkoma, utmating

=== P ===
*'''[[parentes]]''' [[klomber]]
*'''[[perfektum]]''' [[ferdug notid]]
*'''periode''' bìl
*'''perspektiv''' syn, utsyn, synsleite
*'''pessimisme''' svartsyn ''pessimistisk'' svartsynt
*'''pisk''' svipa
*'''plakat''' uppslag
*'''plante''' vokster
*'''poeng''' stikk; brodd, odd – ''Tok du poenget?'' Tok du odden/brodden?
*'''potensial''' moge (ò) – '''potensiell''' mogeleg
*'''praktisk''' hendig, lettvinn
*'''[[prefiks]]''' [[fyrefeste]]
*'''[[preposisjon]]''' [[styreord]]; framlegg
*'''[[presens]]''' [[notid]]
*'''presentere''' leggja fram
*'''preskriptiv''' fyreskriven
*'''[[preteritum]]''' [[fyrrtid]]
*'''privat''' sjølvs-sin (si, sitt, sine; min osb.) – ''mi private bok'' boki sjølvs-mi – ''dei fann seg ein privat stad'' dei fann seg ein stad sjølvs-sin
*'''proaktiv''' fyrevyrk
*'''problem''' vande, vandemål, spursmål, sak, uppgåva osb. – '''problematisk''' vand, vanskeleg – '''uproblematisk''' vandelaus, uvand
*'''[[pronomen]]''' [[varaord]]
*'''prosjekt''' (eit) ervid, (ei) vinna – ''samarbeidsprosjekt'' samvinna

=== R ===
*'''realistisk''' røyndelik ''(utsjånad)''
*'''realitet''' røynd
*'''redusere''' minska
*'''reell''' røynleg
*'''referat''' upprìt
*'''referanse''' tilvising
*'''reflektere'''
*'''relevant''' saksvarande; *''det er ikkje relevant for saka'' = det kjem ikkje saki ved, hev inkje med saki å gjera osb.
*'''respektive''' åhøves, i same fylgd, og so
*'''resultat''' fylgja, utkoma

=== S ===
*'''[[sandhi]]''' [[samlæte]]
*'''selektiv''' utveljande, koraviss, koravand
*'''[[sibilant]]''' [[kvisleljod]]
*'''signifikant''' sætande
*'''situasjon''' stoda
*'''skjema''' fyrerit
*'''spesiell''' serleg, viss, serskild, ser-
*'''spesifikk''' serskild, sereigen
*'''[[subjunksjon]]''' [[nysteord]]
*'''substans''' to
*'''[[substantiv]]''' [[namnord]]
*'''[[suffiks]]''' [[etterfeste]]
*'''synergi''' samdrag
*'''[[syntaks]]''' [[setningslæra]], setningsbygnad

=== T ===
*'''taksere''' verdsetja
*'''takst''' verddage
*'''tendens''' tilvik, tildriv; ''ha ein tendens til'' = halla mot

=== U ===
*'''u-''' (sjå hovudordi au)
*'''ulogisk''' tankerang
*'''upraktisk''' uhendig, tungvinn
*'''[[uvular]]''' [[uvljod]]

=== V ===
*'''variabel''' ymis, ymsen, ymsut, ymsande; ([[namnord]]:) ymsan (''matematikk'')
*'''variant''' avbrigde
*'''variasjon''' ymsing, ymisleik
*'''variere''' ymsa
*'''variert''' mangslungen, ymis(leg)
*'''[[verb]]''' [[segnord]], [[gjerningsord]]
*'''versjon''' utgåva
*'''[[vokal]]''' [[sjølvljod]]

Diskusjon:Uppnorskingsordlista

2012-09-08T10:31:58Z

CS: Verbalsubstantiv

== Verbalsubstantiv ==

Finst det eit godt puristiskt ord for verbalsubstantiv? [[User:CS|CS]] 10:31, 8 September 2012 (UTC)

Diskusjon:Innføring i høgnorsk

2012-08-29T11:09:09Z

CS: /* Do */

Eg er samd i det med ''henne'' og ''honom'', men ein torde skriva at ''henne'' og ''honom'' oftare vert nytta i høgnorsk (til liks med målføri). Ein kann òg nemna at ein i høgnorsk kann nytta ''a''-mål, men det kann me laga ein bolk til sist um. -[[Brukar:SAM|SAM]] 17. juli 2007 kl. 01:52 (CEST)

: Ja, slike ting, dryftingar av bruksmåte og avbrigde, høver best sist i ei ''innføring''. [[Brukar:TH|TH]] 17. juli 2007 kl. 12:52 (CEST)

== -nn ==

Kvi hev ein tvo n-ar i ka''nn'' medan ha''n'' og de''n'' hev ein eismal n? Er ikkje detta eit symmetribrot? Eg sér at i norrøne tekster vert hannkynsordi merkte med tvo n-ar, medan hokynsordi einast hev éin. Ligg svaret her for ''han''? [[Brukar:CS|CS]] 17. desember 2010 kl. 21:04 (CET)

:Det heiter ''kunna'' : ''kann'' : ''kunde'' (norrønt ''kunni'') : (hev) ''kunne'', mao. er ''nn'' ein lekk av roti, medan den siste ''n''-en i norrønt ''hann'' er kasusending, d.e. ''hanr'' > ''hann'' (med ''nr'' > ''nn'' - jf. nom. sg. m. *''grœnR'' > ''grœnn'' 'grøn'. Mao. like lite som me lyt skriva ''grønn'' og ''vænn'' ~ ''venn'' lyt me skriva ''hann'' [[Brukar:SAM|SAM]] 18. desember 2010 kl. 09:40 (CET)

::Kva vert uttala for ord som ''grøn'', då? Syner du åt utviklingi frå frumnordisk med yvergangane ''nr'' > ''nn''?
::Dessutan: kvar kjem d-en i ''kunde'' frå, um upphavet ikkje er norrønt? [[Brukar:CS|CS]] 19. desember 2010 kl. 00:01 (CET)

:::Uttala for ''grøn'' bør jamt vera /grø:n/, d.e. med lang vokal, avdi vokalen i norrønt var lang. Uttala /grønn/, d.e. med stutt ''ø'', må vera dansk (kvifor stutt ''ø'' i dansk kann ein ikkje svara på, truleg analogisk). ''grøn'' fylgjer soleîs t.d. ''brun'' /bru:n/ el. /brù:n/ (norr. ''brúnn''), ''ful'' /fu:l/ (norr. ''fúll'') osb. Uttala av ''lek'' (norr. ''lekr'') derimot, kann anten vera /lè:k/ el. /lèkk/, alt etter målføret, avdi vokalen (og konsonanten etter) var stutt i norrønt. No er det òg soleîs at ''n''-en i ''han'' i mitt målføre er palatal, noko me ikkje skulde venta etter skrivemåten ''-n'', berre etter ''-nn''. Stavnaden ''hann'' torde vera like greid som ''han'', men no er det heller ikkje mange (um nokre andre enn varaord?) einstava ord som ender på -''nn'' < -''nR'' og der rotvokalen er stutt, so det er vanskeleg å jamføra. Retting: ''van'' (norr. ''vanr'') må vita!

:::Yvergangen ''nr'' (eller rettare ''nR'') > ''nn'' kjem fyrst i vikingtidi. Mange runeskrifter viser -''nR''.

:::''d''-en i ''kunde'' er analogisk etter ''sende'', ''dømde'' osb. [[Brukar:SAM|SAM]] 19. desember 2010 kl. 01:26 (CET)

: Systemregelen for ''kann'' andsynes ''han'' og ''den'' er at dei tvo siste er «grammatiske ord» (i dette tilfellet [[varaord]]), medan ''kann'' er ei form av eit [[segnord]], ei opi ordklassa, og ''-nn-'' syner seg i roti andre stader (so nær som der tvifeld nn vert stytt fyre anna medljod). [[Brukar:TH|TH]] 19. desember 2010 kl. 12:30 (CET)

== a i utljod ==

I høgnorsk sér ein gjerna a-målet nytta (''ei gjenta'', ''å skjota''). Samstundes sér adverbi ut til å enda på ''-e'' (''gjerne'', ''heime''), mot norrøn ''-a'' (''gjarna'', ''heima''). Sameleids endar hokynsordi på ''-e'' i bundne mangtalsformer, til skilnad frå aasensk ''tiderna'' og ''gjentorna''. Adverbet ''detta'' sér òg ut til å ymsa ein del når det gjeld utljod. Kva er tankegangen her? [[User:CS|CS]] 10:20, 28 February 2011 (CET)

:Ein kann godt nytte -a i [[medord]], men det gjeld ikkje alle ordi, jf. t.d. gn. ''lengi''. I gn. hadde au sume linne hokynsord endingi -i, t.d. ''gleði'' – denne klassa kann i dag ha jamlaga -a: ''gleda''. I mangstava endingar vert siste [[sjølvljod]]et avveikt til -e, det er berre gjengs bruk som hev gjort det av soleis. ''Denne/denna/dette/detta'' er ei soga for seg, med ymis vokster og tydingsskilnader i [[målføri]]. [[User:TH|TH]] 13:21, 28 February 2011 (CET)

::Eg er med på alt detta. Spursmålet var eigentlegt kvar ''kløyvingi'' kjem inn i bilætet - at ein nyttar -e sume stadene (''ofte'', ''gjentone'') medan ein nyttar -a andre stader (''ei lista'', ''å lista''). Det normerte landsmålet hadde vel nettupp ei slik kløyving? Men kvifor? Aasen hadde -a alle stadene her, tek eg ikkje i miss. [[User:CS|CS]] 17:26, 28 February 2011 (CET)

:::Då lyt me gisse. -a yver heile fjøli i [[nemneform]] og lint hokyn er eit einfelt og etter måten utbreidt mynster, men -a i sume medord (''illa'' mot ''lenge'') og sume utljod i mangtalsendingar av [[namnord]] (''liderna'' mot ''kvisterne'') og [[lagord]] (''grøna lider'' mot ''svarte kvister'') er eit meir innfløkt og etter måten lite utbreidt mynster. Der ligg fulla løysingi, attåt ei viss janking andsynes «e-måli». [[User:TH|TH]] 17:59, 28 February 2011 (CET)

== Nummerering ==

Um ein nyttar a-mål, slik som ''ei gruppa'', korleids nummerer ein då? ''gruppe 3'' eller ''gruppa 3''? Um det er nemneformi eller ei onnor form som ein nyttar då. [[User:CS|CS]] 18:50, 19 May 2011 (CEST)

:Det må vera ''gruppa 3'' --[[User:SAM|SAM]] 19:47, 21 May 2011 (CEST)

== Verdskrigane ==

Finst det noko som er rettast av ''ande verdskrigen'' og ''den andre verdskrigen''? [[User:CS|CS]] 15:44, 13 February 2012 (UTC)

: Dei kjende verdskrigane (verdsufredane, heimsufredane) heiter ''fyrste'' og ''andre'' verdskrigen. [[User:TH|TH]] 20:32, 13 February 2012 (UTC)

== Do ==

I [http://www.nob-ordbok.uio.no/perl/ordbok.cgi?OPP=do&nynorsk=+&ordbok=nynorsk Nynorskordboka] finn ein ordet «do» (frå gamalnorsk ''þó''), som skal tyda 'likavel, endå'. Eg lurar på um eg hev detta ordet i målføret mitt, men det kann lika gjerna vera samanblanding med «då». So, tvo spursmål, då:

# Korleids nyttar ein ordet; i kva samanhengar? Nynorskbordboka gjev ingen brukdsøme.
# Kva er uttala? Dò eller dó?

[[User:CS|CS]] 11:09, 29 August 2012 (UTC)

Diskusjon:Innføring i høgnorsk

2012-08-29T11:08:57Z

CS: /* Do */ new section

Diskusjon:Uttala

2012-07-30T10:44:01Z

CS: /* Raud - IPA */

Diskusjon:Uttala

2012-07-30T10:41:37Z

CS: /* Raud - IPA */

Er ikkje denne framleggjingi noko tung til rettleiding å vera? Jf. Midtun. Ikkje for det, ein treng ei heilskapleg yversynlista.
--[[Brukar:SAM|SAM]] 27. mai 2009 kl. 13:34 (CEST)

: Er det ikkje greidast å rada det upp alfabetiskt slik, då? Det vilde eg ha sétt etter um eg skulde slå upp uttala i eit nytt mål. Tanken var å gje ei heilsleg yversyn. Både her og andre stader er det fulla ein fyremun um ein har ei stuttare innføring attåt au, men det var ikkje den enden eg tok åt med no. Tok du ikkje på ei side med innføring i høgnorsk? Kann hende er det ein tanke å leggje fram meir einfelde innføringar i ymse emne der, og lenkje millom hine innføringsbolkane og dei meir utfyllande teigane som denne. [[Brukar:TH|TH]] 27. mai 2009 kl. 15:23 (CEST)

:: Men dette er ikkje eit nytt mål ... Eg kann leggja til eitt og anna her, so fær me sjå um me skil ut tvo bolkar. --[[Brukar:SAM|SAM]] 28. mai 2009 kl. 14:58 (CEST)

::: Nytt i tydingi mål ein treng å lære, må vita. Det er kje mange som skynjar tanken med eit eige norskt uttalemynster, av dei som soknar til nynorsk heller. På NRK dessmeir uttalar dei norske ord etter bokmålske uttalereglar. [[Brukar:TH|TH]] 28. mai 2009 kl. 15:13 (CEST)

Skal ein greida ut um uttala ved lengdumleggjing? T.d. norr. VK > nn. V:K el. VKK - jf. ''brot'', ''skot'' osb. Same gjeld norr. KVKV (''gera'', ''vera'' osb.). Ein lyt dessutan få med at uttala i ''spurde'', ''smurde'' osb. er trong. Og kva med alle desse medljodssambandi? Her trode ein ha ein eigen bolk under lista yver medljodane. --[[Brukar:SAM|SAM]] 28. mai 2009 kl. 15:30 (CEST)

:: Eg tenkte noko slikt:

== Medljodsamband ==

'''Stungen d'''. Millom sjølvljodar og i utljod vert ''d'' vanleg ikkje uttala – t.d. å ''beda'', ei ''gleda'', ein ''spade'', ei ''tid'', ein ''tidur''. Undantak er ”bibelord” som ''Gud'', ''nåde'', og namn som ''Bodøy'', ''Nidaros'', ''Lade'', og lånord som ''ode'', ''jøde'', ''mode'', ''bad'' (og ''bada''). Fyre etterfesti ‑''ig'' og ‑''ug'' er uttala oftast med ''d'' fyre ‑''ig'' og utan ''d'' fyre ‑''ug'' – t.d. vert stødig og stødug uttala /stø:dig/ og /stø:ug/.

Mrk. Sunnmørsk held på ''d'' millom sjølvljod og i utljod. Og i jamvektsord (''spåddå'', ''tuddur'').

I sume samansetjingar og bøygjingsformer lyder ''d'' – t.d. ''naudsyn''; og i tilleggsformene i fleirtal – t.d. ''bedne'', ''bodne''.

'''dj''' vert oftast uttala ''j'' i framljod – t.d. ''djup'', ''djerv'', ''djevel''. I innljod er uttala anten /dj/ eller /j/ med lengd sjølvljod fyre – t.d. ei ''midja'', ''rydja'', ''stydja'', ei ''smidja''. Ljodhåtten åt sjølvljoden held seg når han vert lengd – t.d. ''stỳdja'' /stỳdja/ el. /stỳ:ja/. --[[Brukar:SAM|SAM]] 28. mai 2009 kl. 15:42 (CEST)

:: Ja, lista eg laga gjeld som det stend berre for rotstaving. Endingar fylgjer noko andre reglar. Elles har eg skrivi um uttala under bolkane med endingsverk i t.d. [[namnord]], men me fær ta ei grov yversyn her mèd. Lengdeumleggjing krev au ein eigen bolk (underbolk under sjølvljod?). Nøgnare utgreiding under tavlone vert lugom. Når det gjeld sjølvljod fær me semjast um eit sams ljodskriftsystem fyrst. [[Brukar:TH|TH]] 28. mai 2009 kl. 15:54 (CEST)

::: Eg tykkjer det lyt vera ein underbolk under sjølvljod. Mange tek i miss her, og difor er det viktugt å få fram. --[[Brukar:SAM|SAM]] 28. mai 2009 kl. 17:11 (CEST)

:: Eg veit elles ikkje kor nyttugt det er med uttaledøme frå andre mål. T.d. er ikkje 'e' i 'sehen' det same som norsk 'e'. Eg trur desse «hovudsjølvljodi» er sopass kjende at ein ikkje treng slike døme. [[Brukar:TH|TH]] 28. mai 2009 kl. 16:03 (CEST)

::: Nei ingi sjølvljodar er like. Eg kann heller setja upp ein bolk som viser høvet millom deim når eg fær tid (høg, millomhøg osb.). --[[Brukar:SAM|SAM]] 28. mai 2009 kl. 17:11 (CEST)

== Spursmål ==

Kan ikkje skj uttalast [sç]? Og stj [stj], [sç] eller [scç]? Og er -d- inn-/utljod alltid dumb utan -ig? [[Brukar:Rita|Rita]] 7. mars 2010 kl. 17:21 (CET)

: Eg hev ikkje høyrt onnor uttala av ''skj'' enn [ʃ]. For ''stj'' er uttala [stj] eller [ʃ]. Ja, ein høyrer ikkje ''d'' i inn- og utljod i flest alle målføre, anna fyre -''ig''. Sumtid kjem han derimot inn att, t.d. i partisipp - ''bedne'' osb. --[[Brukar:SAM|SAM]] 7. mars 2010 kl. 18:20 (CET)

: [sç] er eit systematiskt rett uttal av ''skj'' og ''stj'', og var venteleg høyrande i eldre målstig der det no læt [ʃ]. Eg har ikkje ført det upp med di eg ikkje kjenner til at detta uttalet finst i dag, men det bryt ikkje med målbygnaden og er soleis ikkje rangt. [stj] for ''stj'' er eit reint bok(måls)-uttal, ikkje rettare eg veit. [[Brukar:TH|TH]] 7. mars 2010 kl. 23:38 (CET)

:Ivar Aasen skreiv [http://www.aasentunet.no/default.asp?id=8129&menu=4175 ''Om Udtalen af skj og sj''] i 1856. Eg trur nok at uttalone [sç] og [scç] hev gjenge attende sidan den gongen, so det er ikkje visst at dei enno kann høyrast.
--[[Brukar:Egd81|Egd81]] 13. april 2010 kl. 13:06 (CEST)

:: [scç] kann enno høyrast sume stader på Nordmøre. [[Brukar:TH|TH]] 15. april 2010 kl. 14:00 (CEST)

== Berre eit par småe innspel==
1) "Sjølvljodet i alle linne gjerningsord i telja‑klassa er trongt gjenom heile bøygjingi – t.d. byrja : bør : burde : burt; dylja : dyl : dulde : dult;..."

Her er vel, som òg formi "bør" i staden for "byr" i det fyrste dømet syner, sjølvljodet '''ope'''.

2) Er det nokon serskild grunn til at [dʲ] er gjeve som onnor normgild uttala frå ymse landslùter av ''dd'', og ikkje det klangføre himnestengjeljodet [ɟ]? Og like eins med [tʲ] og ikkje [c] for ''tt''?

: Det var berre ei fyrebils «pedagogisk vurdering» av uppsetet i [[ljodlæra]] som i høgste mun er opi for umråding og brigde. Med [tʲ] er, som det gjeng fram or tavla der, ikkje meint anna en [c], og like eins for det klangføre ljodet. Kann hende det er betre å nytte [c] og heller setja på ein merknad som segjer kva for eit ljod dette er? [[Brukar:TH|TH]] 15. april 2010 kl. 13:51 (CEST)

3) Finst det klangføre himne-kvisleljodet [ʝ] i norske målføre? Detta skal vera den vanlege utala av ''j-'' i svenskt, men i Noreg hev eg aldri høyrt ''-(g)gj-'' uttala annarleis en [ɟʝ] eller [j].
--[[Brukar:Egd81|Egd81]] 13. april 2010 kl. 13:06 (CEST)

:1. Det skal vera '''ope''' ja. 2. Skal uttala vera normgild, må ein setja visse grensor. Palatalisering er dessutan vandt å leggja av seg (tykkjer eg som er trønder :)). Kann henda TH eller nokon annan kann svara på 3. -[[Brukar:SAM|SAM]] 13. april 2010 kl. 19:20 (CEST)

:: Finst [ʝ] i norske målføre? Etter Aasen i [[Norsk Grammatik]] skulde det tradisjonelt finnast i [[midlandsmål]]i, allvissa. [[Brukar:TH|TH]] 15. april 2010 kl. 13:51 (CEST)

== Pust ==
Eg kom i ev um me bør setja upp [[etterpust]] som norm ved klanglause [[stengeljod]] i utljod, t.d. ''lett'' [letʰ]. I [[nordgudbrandsdalsmål]] heiter det t.d. tvert um [leʰt] med tydeleg [[fyrepust]]. Kann hende etterpust i slike tilfelle er so veik og ymsande at det ikkje er verdt å nemne. [[Brukar:TH|TH]] 18. april 2010 kl. 19:23 (CEST)

:Kann henda ikkje i ei rettleiding um uttala, avdi dette skal vera ei rettleiding for folk utan serleg kunnskap. -[[Brukar:SAM|SAM]] 20. april 2010 kl. 20:29 (CEST)

:: Ho skal fulla vera for folk med ymis kunnskap. Men me fær skrive um detta i ein eigen bolk når me fær skyn på det. [[Etterpust]] i framljod er likevel greidt å setja upp i ei ålmenn yversyn, so me fær ''nemnt'' emnet i minsto, og av di det er kjekt for utlendingar som vil lære [[høgnorsk]] – og norsktalande som vil lære andre mål, for den del – å verte minte um slike ofte «usynlege» (men høyrande) skilnader målemillom. [[Brukar:TH|TH]] 20. april 2010 kl. 21:19 (CEST)

== Einskildord ==

Eg veit ikkje korleids ein best kunde gjeva upp uttala til einskildord. Eg sér me hev nokre reglar på sida her, men ingen reglar utan undantak. Eg spyr difor um uttala til nokre einskildord her:

* so - trong eller open ''o''?
* um, upp, burt osb. - trong eller open ''u''?
* yver - kann ein uttala detta noko slikt som ''åver''?

er gjerna ute etter detaljert kunna; t.d. um det finst fleire måtar som ein kann rekna som «rette».

Dessutan er bolken ''[[Uttala#Vanlege uttalemistak av sjølvljod|Vanlege uttalemistak av sjølvljod]]'' vand å skyna seg på. Er uttala som stend der rang eller rett? [[Brukar:CS|CS]] 27. januar 2011 kl. 21:32 (CET)

:* For ''so'' fører Grunnmanuset upp trong ''o'' som hovudform, men eg sér at t.d. Setesdal og Vest-Telemark hev open ''o''. Etter mitt skyn lyt ein, som eitt av sers få undantak, opna for både trong og open ''o''.
:* ''um'', ''upp'', ''burt'' hev open ''u''.
:* ''yver'' hev open ''y'', men oftast heilt yver til ''ø''. Uttala ''åver'' er dansk.

:Uttala som stend i ''[[Uttala#Vanlege uttalemistak av sjølvljod|Vanlege uttalemistak av sjølvljod]]'' er rett. -[[Brukar:SAM|SAM]] 28. januar 2011 kl. 15:31 (CET)

== Halden d i tilleggsformene ==

Uttala ''d'' i ''bodne'', ''bedne'' osb. skal visst vera nedervd, og ikkje seinare tillempa leseuttala. Lengdi i sjølvljodet må difor vera jamna etter eintal og ikkje etter den ''d''-lause uttala.
-[[Brukar:SAM|SAM]] 29. januar 2011 kl. 20:10 (CET)

:Kjelde? [[Brukar:TH|TH]] 30. januar 2011 kl. 01:51 (CET)
::''Norsk Målsoga''. -[[Brukar:SAM|SAM]] 30. januar 2011 kl. 15:20 (CET)
:::Kva side? Eller kva for tilfang syner han til? [[Brukar:TH|TH]] 30. januar 2011 kl. 19:25 (CET)
::::Eg fann det ikkje att (såg etter på s. 347). Kann henda det var hjå Midtun (som eg ikkje hev nærhandes). -[[Brukar:SAM|SAM]] 30. januar 2011 kl. 21:25 (CET)
:Sudvestlandsk held mykje på ''d'' i den stoda. Sameleis i sms. (t.d. ''raudleitt'', ''godvêr''). Jf. Kolsrud (1951 s. 32). Indre nemnde det same (men eg finn det altso ikkje att), t.d. ''d'' oftast høyrdest i ''naudsyn''. -[[User:SAM|SAM]] 21:46, 1 February 2011 (CET)

== Ljodmerkjing ==
Skal ein merkja ''dragsa'' /drasa/ el. /drassa/? Dette vert vel noko anna enn å merkja ''skot'' /skot/? -[[Brukar:SAM|SAM]] 31. januar 2011 kl. 00:44 (CET)
:/…/ er for [[skilljod]]. Skil me /-VC-/ og /-VCC-/ nokorleis? Kann ikkje koma på det. Då er /-VC-/ høvelegt. [[Brukar:TH|TH]] 31. januar 2011 kl. 01:22 (CET)

== Nokre uttalor ==

Stutt sjølvljod er jamnt lengt fyre ''g'' (ulikt t.d. ''p'', ''t'', ''k'') i trøndsk. Nokon som veit nedervd ljodhått her? Er t.d. både /hù:g/ og /hu:g/ godtakande, eller må sjølvljodet i alle høve vera ope? Og kva med sjølvljodet fyre ''l'', t.d. ''gul'' (/gu:l/?). Eg sér sameleis at uttala av ''son'' er uppførd med /son/ i GM. Er dette nedervd - jf. ''tin'' /tin/ (noko avslørande) og /ten/.
:Eg trur me lyt einslaga skrivemåten av skilljod osb. her på sidone. Talast um det den 15.? [[Brukar:TH|TH]] 31. januar 2011 kl. 18:36 (CET)

''burt''. Det undrar meg um ikkje rett uttala er /burt/ el. /buʈ/, jf. at sjølvljod tiudleg vert lengt fyre -''rð'' og -''rt''.
:Det er berre ''o'' som vart lengd her. Dimed fekk ''bord'' og ''burd'' same uttalet. [[Brukar:TH|TH]] 31. januar 2011 kl. 18:30 (CET)
::So du meiner ''urd'' skal uttalast /ù:r/? -[[Brukar:SAM|SAM]] 31. januar 2011 kl. 18:32 (CET)
:::Nei, framlydande sjølvljod vart ofte lengt hokke som, t.d. ''akr'' > ''åker''. [[Brukar:TH|TH]] 31. januar 2011 kl. 18:36 (CET)

Ljodsamand med ''rn'' er veilne. Eg tykkjer leidrettingi som er, ikkje er serleg god. Me kann ikkje berre segja at det sumtid er so og so. Eg spør meg um uttala med samandregen ''r'' til retrofleks og langt sjølvljod fyre ikkje er tilrådeleg. Eit lyt soleis setja upp ein regel at sjølvljodet jamnt er stutt fyre ''rn'', og at ''rn'' kann uttalast /rn/, (/dn/ el. /n/) - t.d. ''bjørn'' /bjørn/, (/bjødn/ el. /bjøn/), ''horn'' /hòrn/, (/hòdn/ el. /hòn/), men einast ''ørn'' /ørn/. ''barn'' og ''born'' byd på visse vanskar. Sume av uttalone med /rn/ er nedervde, men sumtid er dei ikkje etteviste - t.d. ''birna''. -[[Brukar:SAM|SAM]] 31. januar 2011 kl. 16:11 (CET)

Kva er grunnlaget for at det i teksti på sida vert sagt at ordi ''ørn'' og ''jarn'' skal uttalast med langt sjølvljod? Eg hev aldri høyrt ''ørn'' uttala annleis enn /ørn/, sjølv um ein au finn formi /odn/ i stadnamn som til dømes Ådneram. ''Jarn'' er eg meir uviss på, då det i målføret mitt heiter /jedn/, men eg kan ikkje sjå nokon grunn til at ikkje /jarn/ skulde kunna vera ei heilt greid uttala her. Dersom ''jarn'' er ein god skrifteleg samnemnar for dei ulike norske målføreformene, burde det same vera tilfellet med den munnlege samnemnaren /jarn/. Eg finn helder ingenting i grunnmanuskriptet åt Norsk Ordbok som skulde tyda på at det skal vera lang sjølvljod i desse tvo ordi.--[[User:Egd81|Egd81]] 20:58, 9 June 2011 (CEST)

: Samd. Lang /ø:/ kann det berre vera fyre uttal med /ɳ/. Lista er elles ikkje utfyllande med alle landsgilde avbrigde. [[User:TH|TH]] 22:51, 9 June 2011 (CEST)

:: Ja, det skal vera /ørn/ med stutt ø. Veit ikkje heilt kvifor eg skreiv det, men uttaleordlista viser rett uttala. Sameleis med jarn. --[[User:SAM|SAM]] 19:39, 12 June 2011 (CEST)

== Segja, tegja ==

Korleids skal ein tala ut desse ordi? Beint fram med tydeleg g og j: ''segja'', stum g: ''seja'', eller endåtil som i nynorsk: ''seia''? [[User:CS|CS]] 11:26, 1 January 2012 (UTC)

: Ikkje med [g]. Elles er [seːja] (eller [seːʝa] med hardare j-ljod, eller [seːa] utan j-ljod i heilo) og [seia] ([sɛɪa]) båe fullgode uttal, i tråd med korleis <gj> vert uttala elles. <-a> kann òg ymsa i tråd med målførom. [[User:TH|TH]] 13:43, 1 January 2012 (UTC)

== Raud - IPA ==

Skulde det ikkje vore anten [røʊ] eller [røʉ] heller en [røu], jf. tabellen yver sjølvljod? [[User:CS|CS]] 14:56, 28 July 2012 (UTC)

: Ja, audsynt. [[User:TH|TH]] 20:35, 29 July 2012 (UTC)

::Eg tenkte då serskilt på uttala under [[Uttala#Tviljod|Tviljod]]. Kva er det då som er «rettast» uttala av u-en, [ʊ] eller [ʉ]? [[User:CS|CS]] 10:41, 30 July 2012 (UTC)

Diskusjon:Uttala

2012-07-28T14:56:33Z

CS: /* Raud - IPA */ new section

Brukar:CS

2012-04-19T10:06:42Z

CS:

Sjå brukarsida mi [http://nn.wikipedia.org/wiki/Brukar:Njardarlogar her].

Diskusjon:Norskdansk-høgnorsk ordlista

2012-04-19T10:05:31Z

CS: /* dødsstraff */ new section

Eg hev høyrt ordet '''ballinnehav''' for ''ballbesittelse''. Er '''innehav''' eit godt ord for ''besittelse''?
[[Brukar:SAM|SAM]] 17. desember 2009 kl. 09:17 (CET)

: Ein ''innehar'' ikkje ballen, ein ''har'' ballen, difor burde '''ballhava''' vera meir råkande her. Eg fører inn '''hava''' og '''-hav''' i lista (dette siste finst fulla berre i samansetjingar?). [[Brukar:TH|TH]] 17. desember 2009 kl. 16:24 (CET)

== Skipnaden ==

Eg veit ikkje um det høver å merkje av bøygjingi av norskdanske ord. Med di ho stend i same skrifttypen som den [[norsk]]e uttydingi, kann det vera vildrande. Og store nytta er det fulla ikkje i 'ne.

Ein annan ting: det er heller ikkje nokon bate i å setja upp berre avleidingsendingane, som t.d. «'''ærlig''', '''-het'''»; då kann ein ikkje søkje etter «ærlighet» på sida. Rom har me nøgdi av her. [[Brukar:TH|TH]] 11. mai 2010 kl. 11:15 (CEST)
: Bøygningi stend i minsto i parantes. Men, me treng ikkje gjera det. Ein kann vel søkja upp ''ærlig'' dersom ein ynksjer ''ærlighet''? Tanken var å leggja inn alt tilfang i ein tilfangsbase etter ei tid og gjeva det same skipnad som ei ordbok. [[Brukar:SAM|SAM]] 11. mai 2010 kl. 22:31 (CEST)-

:: Det var eit dårlegt døme eg gav. Tanken var at det ikkje er alle som kjenner til grunnordet når dei søkjer. Og når ein let fyrestavingi ''u-'' stå frammanfyre ei lang rad med samansetjingslekker, vert det uråd å søkje etter t.d. ''usikkerhet'' (døme frå lause lufti). Det er det eg eg idkal for. Men erso du har tankar um korleis me kann få tilfanget yver i ein tilfangsbase, fær du segja til hosse det er best å leggje det upp. [[Brukar:TH|TH]] 14. mai 2010 kl. 20:50 (CEST)

== Tvo ord ==

'''besittelse''' og '''anskaffelse'''. Ein kann skriva ''hava på seg narkotika'' for ''være i bestittelse av narkotika'' osb., men finst det eit meir (tekniskt) ord for dette? I ei litt onnor tyding kann ''landnåm'' vera høvelegt. ''anskaffelse'' er stundom umsett med ''(inn)kjøp'', men tydingi er vidare - t.d. lån, byte, leiga. Eit ord for å selja, gjeva, byta burt er ''avhenda''. Kva då med ''åhenda'', som alt finst i norsk, eller ''tilhenda/åthenda''? ''levering'' kann stundom duga. [[Brukar:SAM|SAM]]

: Frå ''å hava på seg'' kann me laga namnordet ''åhav'': «Han vart dømd for åhav av narkotika.» ''Landnåm'' gjeld fulla berre det som fyrr var «tomt land». ''Åhending'' skulde høve vel for ei vid tyding. [[Brukar:TH|TH]] 4. desember 2010 kl. 13:35 (CET)

== Genierklære, anbud, kredittverdig ==

'''Genierklære''', oftare i tilleggsform '''genierkært''' (med bastarden "geniforklart"). Samansetjingi tykkjest koma av engelsk "a declared genius". Kva no det er - at det er ålment vedteke/kjent at personen er eit geni? Samansetjingar med styreord er ikkje gode her. Ein kann skriva t.d. ''geni-utnemd'' og ''-utpeikt'', men helst ikkje *''geni-utnemna''. Elles sér det ut til at ordet berre er eit ålment superlativ. Kva so med ''geni-forkynt'', ''geni-kjenna'' (jf. tjuvkjenna)?

Um bokmål '''anbud''' jamt kann umsetjast til norsk ''tilbod'' er mykje dryft. I juridiskt mål skal det vera eit skilje millom bm. "tilbud" og "anbud", i minsto hev sume gjort dette til eit poeng. Me sér her burt frå tydingi "til nedsett pris" og "konkurranseutsetjing".

Avgjerande for skiljet er ikkje um tilbodet er skriftlegt, eller um tilbodet er bindande, men sjølve åhendingsframgangsmåten - um der er eit tingingsforbod eller ikkje.

For å gjera dette verre, vert "anbud" i ålment målbruk ofte nytta for "tilbud", jamvel målbruket i lovverket tykkjest ikkje vera fylgjestrengt her. Engelsk "call for tender" og fransk "apel d'offres" svarar elles både til "tilbud" og "anbud" (i streng meining).

Etter mi meining bør ein føra uppslaget soleîs:
'''anbud''' tilbod, konkurranseutsetjing; tilbod (utan tinging) (jur.). Jf. http://www.regjeringen.no/nb/dep/nhd/dok/nou-er/1997/nou-1997-21/13.html?id=141020

'''kredittverdig''' kann "umsetjast" på plankekøyrmåten til ''kredittfør'', men eg tenkte at ''svaringsfør'' og ''solvent'' kunde duga, endå ''kredittverdig'' torde ha ei lausare tyding enn ''solvent''. [[Brukar:SAM|SAM]] 5. desember 2010 kl. 11:28 (CET)

== Ljosare og myrkare dagar ==

Heiter det t.d. vettersolsnu eller vettersolkverv? [[User:CS|CS]] 15:27, 21 December 2011 (UTC)

: ''Vettersolkverv'' eller ''solhov'' (-hòv), då soli hèv seg upp att. ''Solsnu'' eller ''solvending'' kann ein nytta aug. [[User:TH|TH]] 17:48, 21 December 2011 (UTC)

== anta ==
Eg tykkjer at t.d. ''gissa'' for ''anta'' sumtid er for sterkt, t.d. i akademisk skriving. Kva med ''setja'' (''dersom me set at det er slik og slik''). --[[User:SAM|SAM]] 00:46, 22 December 2011 (UTC)

: Set me at ..., set me fyre at ..., gjeng me ut ifrå at ..., tek me utstøde i at ..., legg me til grunn at ... osb. Når ein syner til dette sidan, vert «antagelse» fyresetnad, utstøde. [[User:TH|TH]] 07:39, 22 December 2011 (UTC)

== dødsstraff ==

Eg sér at Nynorskordboki ikkje hev noko oppslag for [http://www.dokpro.uio.no/perl/ordboksoek/ordbok_retro.cgi?OPP=daudsstraff&nynorsk=S%F8k+i+Nynorskordboka&ordbok=nynorsk&s=n&alfabet=n&renset=j «daudsstraff»], er det eit dårlegt ord? Kva er beste ordet eller ordi for daudarstraff? [[User:CS|CS]] 10:05, 19 April 2012 (UTC)

Diskusjon:Innføring i høgnorsk

2012-02-13T15:44:45Z

CS: /* Verdskrigane */ new section

Diskusjon:Boteråder mot mistak i målføringi

2012-01-20T15:50:45Z

CS: /* Bundi form etter peikande varaord */

FormlÃ¦ra

2012-01-20T15:30:30Z

CS: «FormlÃ¦ra» flutt til «Formlæra»

#REDIRECT [[Formlæra]]

Formlæra

2012-01-20T15:30:30Z

CS: «FormlÃ¦ra» flutt til «Formlæra»

'''Formlæra''' åt eit mål tek fyre seg korleis [[ord]]i i målet vert bøygde, avleidde og samansette.

*[[Bøygjing]]

*[[Avleiding]]

*[[Samansetjing]]

Diskusjon:Boteråder mot mistak i målføringi

2012-01-19T17:19:47Z

CS: tvo spursmål

Diskusjon:Uttala

2012-01-01T11:26:03Z

CS: /* Segja, tegja */ new section

Diskusjon:Norskdansk-høgnorsk ordlista

2011-12-21T15:27:40Z

CS: /* Ljosare og myrkare dagar */ new section

Diskusjon:Namnord

2011-06-12T16:23:12Z

CS: /* Feil */ new section

Kannhenda ein burde laga ei eigi sida med målsoga åt stomnane, med peikar frå stutt-teigane um dagsens bruk. Det vert vandt å greida ut um ''i''- og ''u''-stomnar elles. Same gjeld ''īn-''stomnar (hokyn) som no vert bøygde som ''ō''-stomnar (med undantak i sume målføre vil eg tru)-[[Brukar:SAM|SAM]] 21. juli 2007 kl. 11:32 (CEST)

: Me kann ha eigne sogubolkar nedst på dei einskilde stomn-sidone. Det er no inkje som hastar med dèt. Eg tenkte stomn-namnet var det einaste namnet som låg fyre um ein vilde ha eit namn på «undantaki» i namnordbøygjingi i stoda i dag. [[Brukar:TH|TH]] 21. juli 2007 kl. 11:37 (CEST)

:: Greidt, me kann byrja med å skrive sogebolkane nedst på sida, men me bør laga ei eigi seinare (jfr ovan um ''īn-''stomnar). Skal me kalla det ''frumnorrønt'' eller ''frumnorderlendsk'' (som eg er vand med)? -[[Brukar:SAM|SAM]] 21. juli 2007 kl. 11:41 (CEST)

: Kva skal me kalle målstiget i gamaltidi? Gamalnorderlendsk eller norrønt alt i hop (ikkje berre gno. og gis.? [[Brukar:TH|TH]] 21. juli 2007 kl. 11:50 (CEST)
:: Indrebø kalla ''urnordisk'' ''frumnorderlendsk'', liksom ''frumgermansk'' er ''protogermansk''. [[Brukar:SAM|SAM]] 21. juli 2007 kl. 11:53 (CEST)

: Ja. Men erso me set namnet ''norrønt'' på all norderlendsk i gamaltidi, høver det å nytte det for tidi fyrr au, dermed ''frumnorrønt''. [[Brukar:TH|TH]] 21. juli 2007 kl. 11:59 (CEST)
:: Ja, men me segjer ''norrønt'' um målet i Noreg og landnåmi, som skil seg frå måli i Sverike og Danmark. Dette skiljet er ikkje viktugt fyrre norrøn tid og vikingetidi då måli skilde seg lite, og ein treng eit umgrip som femner vidare, som ''norderlendsk'' gjer. [[Brukar:SAM|SAM]] 21. juli 2007 kl. 12:16 (CEST)

: Spursmålet er um dette namnebruket er godt. Bruket av ''norrœn'' skifter i norrøn (!) tid, frå å femne det same som ''dǫnsk tunga'' til å berre gjelde norsk. Og målskili i tid (frå 800 til 1300) er vel so store som dei stademillom (Island, Noreg, Danmark, Gotland, Svitjod). So eg tykkjer det er mest meiningsfullt um ein ''anten'' nyttar namnet ''norrønt'' um klassisk gamalnorsk og gamalislendsk på 1200-talet, ''eller'' um heile tidi i alle Norderlandi. [[Brukar:TH|TH]] 21. juli 2007 kl. 12:32 (CEST)
:: Eg meiner at ein bør nytta namnet ''norrønt'' um klassisk gamalnorsk og gamalislendsk på 1200-talet, og berre det. ''Frumnorderlendsk'' eller ''frumnorrønt''? Jamvel namnebruket av ''norrœn'' skifter i norrøn tid, er det i vår tid at me skal umgripsfesta målet fyre vikingetidi. Difor vert det noko umvendt anakronistiskt å nytta ''norrønt'' um ''norderlendsk'', endå ''norrønt'' i tidleg norrøn tid tydde ''norderlendsk''. ''Frumnorrønt'' fær ein til å tru at det ''anten'' var eit eige "norskt" mål ulikt "svenskt" og "danskt" fyre norrøn tid, ''eller'' at ''norrønt'' er det same som ''(gamal)norderlendsk.'' [[Brukar:SAM|SAM]] 21. juli 2007 kl. 12:45 (CEST)

: Men då gjer me det soleîs. Når du nemner det, so var det fulla vissa målmerke millom aust og vest (''u''/''o'') som fanst i fn. tid som kunde gjera nemningi ''frumnorrønt'' meiningsfull etter dette uppsetet au. Elles meinte eg «heile tidi fram til 1300» med ''norrønt'' i vid tyding. [[Brukar:TH|TH]] 21. juli 2007 kl. 12:55 (CEST)
:: Greidt. Men då bør ''frumnorrønt'' vera underskipa ''frumnorderlendsk''. [[Brukar:SAM|SAM]] 21. juli 2007 kl. 13:00 (CEST)

: No sér eg dei nyttar nemningi ''frumnorrønt'' i færøyskt. [[Brukar:TH|TH]] 21. juli 2007 kl. 13:18 (CEST)
:: Ja, men der tyder vel ''norrønt'' ''norderlendsk''

----

Eg skynar ikkje heilt kva som ligg til grunn for valet av former her. Eg hev alltid uppfatta høgnorsken til å vera bygd dei mest tradisjonelle formene i 1917-rettskrivingi (ikkje samnorskvariantane som vart tillatne allereide då). Til dømes målet åt Indrebø-brørne. So kann sjølvsagt høgnorsk òg verta nytta um eldre rettskrivingar, ikkje minst den som Ivar Aasen laga(de). Men jamt yver so hev høgnorskfolket halde fast ved 1917-rettskrivingi som ei brukande justering av Aasen-normalen.

I bundi form eintal lint inkjekyn vart t-en i endingi teken vekk allereide i 1901 (augat > auga). Etter mi syn eit heilt unaudsynt brigde, når me enno skriv huset og eplet, men det er no so. Bundne fleirtalsformer utan r, som bakkane, bøkene og visone vart innførde valfrie i 1910, og obligatorisk i 1917. Når det i yversyni her er nytta augat (som fyrr 1901), men former som bakkane,solene, visone osb. (som etter 1917), so veit eg ikkje um detta er tillfellelegt eller eit medvite val, men det verkar meir som personlegt lika former enn den fastare høgnorsktradisjonen. Aasen skreiv augat og bakkarne, Hægstad-normalen frå 1901 hev auga og bakkarne, midlandsnormalen frå 1901 hev auga og bakkane, og etter 1917 hev vel alle skrive det (undanteken dei som skriv auget, men då kann det nog ikkje kallast høgnorsk). Kombinasjonen augat og bakkane verkar for meg å vera uvanleg.

: Den tilfellelege rekkefylgdi Aasen-formene vart avskipa i i offisiell rettskriving, har ikkje noko å segja for kva former som høver i hop i livande høgnorsk i dag. Høgnorsk er ikkje eit hundradårgamalt tidarbilæte. Det vert ikkje heilt rett å tala um den fastare høgnorsktradisjonen her heller. Det har allveg funnist høgnorskskrivande som har valt eideira formi upp gjenom tidi. Kva for former ein skal velja i dag vert ei avveging millom vanlegt bruk hjå høgnorskskrivande og vitskapleg døming av kva heilskapen i målbygnaden krev.

: Når det gjeld formene som er uppsette i tavla, fylgjest dei åt av nøgnare merknader nedan, og der kann me lesa at ''augat'' au kann skrivast ''auga''. Det er soleis upp til den einskilde høgnorskskrivande å velja «si» form her, slik høgnorsk praksis i røyndi er. Når ''-arne'' osb. ikkje er nemnt ved ''-ane'', kjem det av at merknadene ikkje er ferduge. Dette er eit ervid på gang. Grunnen til at ''-at'' er fyredregi i sjølve tavleframstillingi, er at det ikkje er nokon grunn til å skilja millom ''-at'' og ''-et'' med umsyn på t-en; det kann vera umsemju um dette, må vita, men slik usemju bør grunngjevast med tilvising til målbygnaden når båe formene er i bruk. [[Brukar:TH|TH]] 23. mai 2009 kl. 00:56 (CEST)

Nokre av eige- og sidefallsformene verkar vera ein grand uvanlege. Er dette meint av vera målføre- eller normalformer, i den grad det hev vore nytta slike former i høgnorsken i det heile. Aasen nytta vel berre sidefall i bundi form fleirtal (-om), og eigefall der det var stivna i faste ordlag.

I Norsk Gramatik i frå 1864 sette Aasen upp eigefallsformer berre i ubundi form, og sidefallsformer berre i bundi form. Eg veit ikkje um nokre norskskrivande som hev bruka eigefall i bundi form eller sidefall i ubundi form. Det må i so fall hava vore tala um stivna ordlag.

: Eige- og sidefallsformer er som du segjer, og som det er nemnt fleire stader, uvanlege i dagnær norsk, og dei er medtekne for skuld heilskapen og oversyni med di dei finst i nokon mun i faste ordlag og dilikt. Eg undrast på um det ikkje kann vera betre å setja deim upp for seg ein annan stad, som det er gjort med [[lagord]]sbøygjingi no. Eigefall bundi form er t.d. ''dagsens'' og ''livsens'' som du fulla har høyrt einkvan staden. [[Brukar:TH|TH]] 23. mai 2009 kl. 00:56 (CEST)

I ubundi form fleirtal endar eigefallsformi på -o, ikkje -a, til dømes vikoblad og kyrkjoklokka.

: -o i ''vikoblad'' osb. er eintal, ikkje mangtal. [[Brukar:TH|TH]] 23. mai 2009 kl. 00:56 (CEST)

Sidefallsformene i bundi form eintal verkar å vera målføreformer. Dei formene Aasen sette upp var former som bakka, heste, kviste, solenne, elvenne, bøkene, visonne, lande, stykke og auga. Sjå til dømes:

http://nn.wikipedia.org/wiki/Norsk_Grammatik

eller

http://www.aasentunet.no/default.asp?menu=1257&id=3436

: Det var Aasen som sette upp målføreformer her. I bøygjingsverket elles er naseljodi fylgjerett med, og det bør dei då vera i fullkomne sidefallsformer mèd. Dei uppsette formene er soleis ei retting av Aasen, sameleis som Munch retta Aasens <bor> til <bord> og <stræv> er vorti til <strev> i tråd med nyare målførekunne. Det er grunnlaget og grunntanken hjå Aasen som skal førast vidare, ikkje på liv og daude kvart eit lyte og kvar ein glepp i storverket. I dette tilfellet, bundne sidefallsformer, har det ikkje radt myki å segja, for um nokon nyttar slike former, er det helst i målføretekster. Men her stend dei «fullkomne» formene til vitring. Merknader trengst visseleg. [[Brukar:TH|TH]] 23. mai 2009 kl. 00:56 (CEST)

So anten ein likar Aasen-normalen eller 1917-normalen (sjølv tykkjer eg at 1901-normalen kann henda er den beste, sjølv um det i grunnen er noko ein kann vera misnøgd med i alle), bør ein netstad som kallar seg etter Ivar Aasen og vil fremja kunnskap um høgnorsken au halda fram desse viktuge høgnorsknormalane.

--[[Brukar:VTT|VTT]] 22. mai 2009 kl. 21:11 (CEST)

: Det er ingaleis ei uppgåve for høgnorskrørsla å halde fram gamle statlege rettskrivingar (anna en i ein målsogebolk). Det som skal haldast fram frå Aasen er grunnlaget og grunntankane i vyrkt bruk. [[Brukar:TH|TH]] 23. mai 2009 kl. 00:56 (CEST)

Der er då fleire av formene i nemnefall der naseljodi ikkje er med (soli, landi, augo). Men eg er samd i at målføregrunnlaget er betre i sidefall, sidan der er målføre i Øysterdalen og Trøndelag som hev -m i hankynsendingane her. Inkjekynsformene er det eit grand verre med, men det kann kann henda forsvarast med at den gamalnorske formi enda på -nu og ikkje -n.

: Som du er inne på samstevjast ikkje ''soli, landi, augo'' med nokor sidefallsform. Sidefall hannkyn samstevjast med sidefall mangtal (gno. ''-inum, -anum'' mot ''-unum'') som evlaust lyt ha ''-om'', einaste sidefallsformi med fast tradisjon. Sidefall inkjekyn samstevjast med underfall mangtal hannkyn (gno. ''-inu, -anu'' mot ''-ana''); det er litt vanskeleg ettersom me ikkje har eigne underfallsformer lenger, og målføri som har mangtalsform med grunnlag i denne formi syner både ''-a'' og ''-an''. Til studnad for ''-in'' kann me føre upp at ho finst, og at det heiter ''trén'' av ''tre'' og andre inkjekynsord med rotsjølvljodet i utljod. Valet av ''-in'' og ikkje ''-en'' retter seg etter at det er ''-i'' i nemnefall hokyn og ikkje ''-e'' for å sleppe for myki samanblanding. [[Brukar:TH|TH]] 24. mai 2009 kl. 00:38 (CEST)

Eg hev no tidt høyrt høgnorskfolk halda fram som ein av dei store fyremunane med høgnorsken at han er ei fastare rettskriving utan alle dei valfrie formene som finst i statsnynorsken. So du skynar kann henda kvifor eg er litt atterhalden med for "private" rettskrivingar, um det er aldri so godt meint. Eg meiner at til dømes Vestmannalaget, Ivar Aasen-sambandet og Norsk Bokreidingslag jamt yver hev stade for ein fast tradisjon i det dei hev gjeve ut. Men det (dat) er klårt at heller (helder) ikkje (ikke) Ivar Aasen hadde (havde) rett i alt han gjorde, og at nokre einskilde ord og former kunde hava vore annarleides, både då og seinare (seinre).
--[[Brukar:VTT|VTT]] 23. mai 2009 kl. 23:38 (CEST)

: Det viktuge når det gjeld valfrie former er um det er system i deim eller ikkje. [[Typeform]]ene i høgnorsk er eit fast tvikòr til stavingsvirvaret av ordrøter i statsnynorsken, og det er det som fyller hovudmengdi av side- og klambreformene der. Nokre jamstelte former i endingsverket er inkje i samanlikning, det gjev derimot ei opning for grunnhåtten i dei ulike målføri som statsnynorsken bægjer for. So høgnorsk vert som eit kinderegg i målvegen: både einskapleg og målførenær, og attpåtil leikin i all si vitskaplege tyngd. [[Brukar:TH|TH]] 24. mai 2009 kl. 00:38 (CEST)

----

Eg fær ikkje tak i skipnaden her. Det er vandt å fatta det detta ritet seier, um ein ikkje mest kan det frå fyrr. Eg vil gjerna sjå døme på terorien i praksis. Det hadde voret sers fint, um de kunde vist alle formerne i rett bruk, slik det skal vera, med fulle setningar og det heile. Takk fyre. [[Brukar:Tarjeif|Tarjeif]] 2. juni 2009 kl. 15:11

=== Spursmål ===
Skal det ikkje vera : visan, visorna, landin, solin, solerna, bakkarne? [[Brukar:Rita|Rita]] 7. mars 2010 kl. 16:35 (CET)

: Einfeld ''-n'' i [[tyngd|utyngt]] utljod fall burt i [[millomnorsk]] (sjå det). Soleis vart gn. ''visan'' [[nynorsk|nn]]. ''visa'' osb. Endingane -orna osb. er dei [[Aasen]] sette upp, men det er mest vanleg i dagnær [[høgnorsk]] å skrive -one osb. [[Brukar:TH|TH]] 7. mars 2010 kl. 19:59 (CET)

:: Aasen skreiv Augo(n), Aari(n), Skaali(n) og Visa(n). http://www.aasentunet.no/download.asp?object_id=DAA2F4BB41A348F1977798C0894DDE07.pdf, so det lyt vera med på denne sida. Òg -rne/-rna og alle andre former sum stend i Aasens (er eigefall av ås åss, og eigefall av åsen åssens?) bok. [[Brukar:Rita|Rita]] 7. mars 2010 kl. 20:52 (CET)

::: Aasen førde upp «(n)» i [[Norsk Grammatik]] med di han vilde syne det [[gamalnorsk]]e upphavet som gav dei ulike formene i [[nynorsk]]e [[målføre]]. Det gjeng skilleg fram av det han skriv under kva han meinte um bruket av slike former i dagnært normalmål: «At gjenoptage det sluttende ‘N’ (f. Ex. Skaalin, el. Skaalen), som ved første Øiekast maa synes at være det retteste, har saaledes meget imod sig,...» (Det vert elles ingen umfram s i [[eigefall]] av ord på -s.) [[Brukar:TH|TH]] 7. mars 2010 kl. 23:26 (CET)

== Feil ==

Noko er gale med programvara, segjer sida. Vonlegt noko ein kann fiksa. [[User:CS|CS]] 18:23, 12 June 2011 (CEST)

Diskusjon:Innføring i høgnorsk

2011-05-19T16:50:13Z

CS: /* Nummerering */ new section

Boteråder mot mistak i målføringi

2011-05-18T10:07:25Z

CS:

= Barbarismar =

1. '''skuldast''' i tyding ''skriv seg frå'' er låkt. ''Dette skyldes han alene'', lyt vera ''Berre han kann til dette'' eller ''Det er det han som veld''. ''Skogdauden skuldast ureiningi'', bør vera ''ureiningi veld skogdauden''.

2. '''einkvar'''/'''einkvan''' tyder ikkje ''kvar og ein''. Det tyder ''ein eller annan''. Skal ein målbera det andre må ein skriva ''kvar'', ''kvar ein'', ''kvar einaste'' eller ''alle''.

3. '''i løpet av''' eller '''i laupet av''' er sers låkt. Her kann ein skriva mangt anna. Døme: ''ein gong i dag'', ''innan året''.

4. '''takket være''' heiter det på norsk-dansk. På norsk heiter det ''takk vere'' (ikkje ''takka vere'' eller ''takka vera''). ''vere'' er notidkonjuktiv. Jfr. svensk ''tack vare''.

5. '''då''' er ikkje årsakbindeord. ''Han kunde ikkje springa snøgt då han var halt'', tyder at han kunde ikkje springa snøgt medan han var halt.

6. '''me sjåast''' høyrer me ofte. Dette er hypernorvagisering. Det må vera ''me sest'', av di ''sjå'' er infinitiv.

7. '''lavalder''' på norsk-dansk skal ikkje vera ''lågalder'' på norsk, men ''lagalder''. Det er med andre ord den lovlege alderen det er tala um, og ikkje den lågaste alderen. Jfr. ''lagmann'', 'lagting'.

8. '''vidare''' i tyding "frametter" eller "framhaldande", er frå tysk (geiweiter). Her kann me setja inn ''fram'', ''frametter'', ''burtetter''. Døme: ''i granskingi frametter'', ''gangen fram''.

9. '''no og då''' kann ikkje tyda 'stundomtil' i norsk (det tyder ''denne gongen, og den gongen''). Skriv ''då og då'', ''ender og då'' osb. Derimot er ''her og der'' rett. Ein kann òg skriva ''her og kvar''.

10. '''som um''' (als ob?) er låkt. På norsk nyttar me berre ''som''. Døme: ''Dei sprang ut som dei var kattar''.

11. '''takka ja''' er ikkje godt. Skriv 'segja ja takk''.

12. Det heiter ikkje '''lata som''' på norsk, men 'låst (vera)'. Bøygjing: ''låst, læst, lest, (hev) låst''.

13. '''i so fall''' er ikkje rett. Det må vera ''i det fall''. Derimot er ''i so måte'' rett.

14. '''taka på ålvor''' er svensk. På norsk heiter det ''taka ålvorleg''.

15. '''igjen''': Ordet tyder ikkje ''att'', som i bokmål, men ''til vederlag''. Jfr. ''Per spelmann han bytte bort kua og fekk fela igjen''. Per spelmann fekk fela til vederlag, og ikkje fela att.

16. Skriv ikkje '''ljoseraud''', men ''ljosraud''. Sameleîs ''myrkbrunt hår'' eller ''myrkt, brunt hår''.

17. '''sjølv um''' er ikkje god norsk (i uttale oftast /sel(v) om/). Her finst mykje å velja millom: ''jamvel um'', ''endå'', ''for di um'', ''alt um'', ''um so'', ''um vel'', ''um enn'', ''um endå'', ''um og'', ''um''. Døme: «Eg kann vinna um han er aldri so kjapp.»

= Bøygjing =

1. Ved høvisk tiltala '''De''' skal det samsvarsbøygjast i eintal. Døme: ''De er velkomen'' (''velkomi'' ved hokyn).

2. Bjodeformi (imperativ). Verb i kasta-klassa hev -''a'' i bjodeform. Døme: ''Kasta steinen!'' Andre å merkja seg: '''seg''' (til ''segja''), '''bøyg''' (til ''bøygja''), '''pløg''' (til ''pløgja''); former som fær herding i utljod: '''bitt''' (til ''binda''), '''statt''' (til ''standa''), '''gakk''' (til ''ganga''), '''vitt''' (til ''vinda''), '''stikk''' (til ''stinga''), '''haldt''' (til ''halda''), men helst '''spring''' (til ''springa''). 

3. Samsvarsbøygjing ved '''kvar'''. ''kvar'' viser til ein einskild. ''*kvar av deim er komne'' er difor gale. Det må vera ''kvar av deim er komen''. Same gjeld når fleirtalspronomenet er unemnt - t.d. ''[han] skreiv [...] kor lengi kvar hadde vori lovsegjingsmann'' (Heimskringla). Ved ei liti nytta form ''kvår'' (dei tvo) må det derimot vera ''kvår av deim er komne''.

4. Lagord med -'''s''' skal ikkje i ha tillegg av -''e'' i linn bøygjing. Ikkje ''*det millombilse'', men ''det millombils''. Døme: ''Det millombils tiltaket''. Ein kann òg gjera det til eit adverb og styra undan ''det''. Døme: ''tiltaket millombils''.

= Ordfylgd =

1. '''heller''' skal koma etter ''ikkje''. Døme: ''Det var ikkje han som gjorde det, men det var ikkje eg heller''.

2. '''komen heim''' og '''heimkomen'''. Mange trur at det fyrste er norskare enn det siste. Det er det ikkje. Ofte let det siste vænast.

3. '''sume av oss''' kann òg målberast ''me sume'', som er noko lettare.

4. Sume skriv '''er det von''', men det rette er utan ''det'' - ''er von''. Døme: "Soli kjem, so me kann sitja ute, er von".

= Ordfyll =

1. '''i tilfelle''' vert ofte nytta i yvermål. Ein kann nøgja seg med ''ved''. Døme: ''Ved brand''.

2. Ordet '''informasjon''' er ordfyll. Ofte er preposisjonen ''um'' nog. Døme: ''Meir um emnet kann du lesa her''.

3. Ovringar som ''på dette umrådet'' og ''i denne samanhengen'' vert ofte nytta i yvermål. Ein kann nøgja seg med eit einfelt ''her''.

4. '''på slutten av''' er lite smidugt, og ikkje norskt. Her høver betre med eit adverb 'sistpå'; sameleîs er 'i byrjingi av' noko tyngre enn 'fyrstpå'.

= Rang preposisjon =

1. '''læ av''' er gale preposisjonsbruk. Det må vera ''læ åt''. ''åt'' tyder her på grunn av. Jfr. ''flira åt''.

2. '''under krigen''' er gale preposisjonsbruk. ''under'' kann berre ha tydingi ''nedanunder'' i norsk, og kann ikkje nyttast um tid. Skriv då heller ''imedan krigen stod'', ''i krigsåri''.

3. '''tevla mot''' er gale preposisjonsbruk. Skriv ''tevla med''. Jfr. ''medtevlar''.

4. Det heiter ikkje '''frå gamalt av''' (jfr tysk ''von ... ab''), men '''frå gamalt'''. Sameleîs, skal ein ikkje skriva ''frå fyrst av'', men ''frå fyrsten''.

5. '''ein gong um vika'''. Her er preposisjonsbruket gale. Skriv 'ein gong i vika'.

= Samanblanding =

1. '''merka''' og '''merkja''' vert ofte blanda. '''merka''' tyder verta var noko. Døme: ''eg merka at det vart kaldt''. Medan ''merkja'' tyder å setja merke. Døme: ''Eg skal merkja meg det du sa''. Difor skal det vera ''sermerkt'', og ikkje ''sermerka''. Det skil seg soleîs um ein skriv ''skilnaden er merkande (kann merka)'', og ''skilnaden er merkjande (verd å merkja seg)'.

2. '''utpå''' & '''ute på''' og '''ut på'''.''ut på'' nyttar ein "til staden", medan ''utpå'' og ''ute på'' nyttar einpå staden. Døme: ''Fara ut på viddone'', men ''fara utpå (ute på) viddom (med dativ)''.

3. '''rædd for nokon''' og '''rædd nokon''' blandar mange. I det fyrste, viser ein umsut for nokon. I det andre, viser ein rædsla for nokon.

4. '''kvar''' og '''der'''. Når ''kvar'' er adverb, viser det til det ålmenne, medan ''der'' viser til det serskilde. Døme: ''Dei fekk mat, der dei var'' og ''dei fekk mat, kvar dei var.'' Sameleîs: ''Han helsa på kven (som helst) han møtte'' og ''han helsa på den (som) han møtte''.

5. '''utetter''' og '''utyver'''. Ein nyttar sms med ''etter'' når det er tala um ei leid eller lina, og med ''yver'' når det er tala um eit umråde. Døme: ''folk sprang nedetter vegen'' og ''folk sprang nedyver jordet''.

6. '''viste''' (av ''visa'') og '''visste''' (av 'vita'') er eit velkjent skilje. I høgnorsk hev me fleire slike. ''slepte'' (av 'slepa') og ''sleppte'' (av ''sleppa''), ''lynte'' (av ''lyna'') og ''lynnte'' (av ''lynna''), og ''smelte'' (''smelta'', trans.) og ''smellte'' (av ''smella'', trans.).

7. Det heiter 'eit spursmål um noko', men ikkje 'spyrja um kva'. Det må heita 'spyrja kva'. Same gjeld ved 'kvifor', 'når', 'korleis' og 'kor'.

8. '''slik''' og '''so''' tyder ulike ting. Ved årsak og fylgd, må ein nytta 'so' eller 'soleis'', t.d.: 'Dei gjekk på ski, so(leis) at det gjekk raskare.'

9. '''ogso''' kann ikkje tyda 'òg' eller 'méd'. 'ogso' tyder 'og soleis' og stend fyrst i setningi.

= Uttale =

1. Sms med -'''skap''' og tonelag. Sms med -''heit'' eller -''het'' hev eit anna tonelag enn sms med -''dom'' og -''leik'', av di det er innlånt. Dette hev påverka tonelaget i sms med -''skap'', men dei skal etter retten ha same tonelag som sms med -''dom'' og -''leik''. Jfr. ord som ''bannskap'', ''endskap''.

2. '''Noreg''' skal ha tonelag 1 og ikkje tonelag 2, som mange hev når dei segjer ''Norge''. Svensk hev tonelag 1 i uttalen av ''Norge''

3. Ord som ofte vert uttala rangt: 
Desse ordi skal ha trong ''o'': ein ''dom'' (sameleîs etterfestet -''dom''), ei ''rova'' (hale), ''otta'' (um morgonen), ''totte'' (tykte), ein ''sott'', ein ''otte'' (rædsla), ''trott(ig)''. 
Desse ordi skal ha open ''o'': ein ''fole'', ei ''hosa'', ei ''kona'', eit ''lok'', ein ''mose'' (vokster), ein ''pose''. 
Stundom er trong og opi uttala merkt i skrift når ein skal skilja ord: ''blòt'' (leggja i -), ''blót'' (offer). 

4. '''sumar''', '''sume''' og '''humar''' (krepsdyr) skal ikkje uttalast med lang og trong ''u'', men anten med open (og oftast) stutt ''u'', eller med open lang ''u''. Jfr. at ''koma'' skal hava open ''o''.

5. Leseuttalen av '''hjarta''' med lang ''a'' (*/hja:rta/) er galen. ''a''-en skal vera stutt.

6. '''til knes''' hev stutt ''e'' som '''til sjøs'''.

= Ymse =

1. '''ganske''' er eit låkt me helst styrer undan. Eit godt ord er ''tolleg''.

2. '''umgjevnader''' er berre ei låk umsetjing av ''omgivelser''. Betre er ''folk kring seg''. Bokmål ''i naturskjønne omgivelser'' kann då heita ''med væn natur''.

3. '''i morgon den dag''' bør vera ''i morgon dag''.

4. '''det går an'''. Same gjeld her som ovan. Betre er ''det høver'', ''det er råd'', eller berre ''ein kann''.

5. '''når alt kjem til alt''' bør vera ''alt ihoplagt''.

6. '''vera avhengig av''' eller '''avhenga av''' er ikkje god norsk. Her hev me ulikt å velja millom: ''Det er avhengig av umstendi'' > ''det skil seg etter umstendi''; ''han er avhengig av hjelp, skal han få dette til'' > ''utan hjelp kann han ikkje få til dette''; "Kor mykje fisk me fær, er avhengig av årstidi'' > ''kor mykje fisk me fær, er alt etter årstidi''.

7. '''det kjem an på''' er ikkje godt. Her kann me skriva ''det spørst'', ''det skil seg'', ''alt etter''. Jfr. ''vera avhengig'' ovan.

8. '''i det vestlege Afrika''' bør heller vera ''vest i Afrika''. Den stuttaste vegen er som oftast den beste.

9. '''i det''' skal vera ''med same'' (ikkje ''med det same''). Døme: ''Han fekk støyt med same han tok i straumgjerdet''.

10. Skriv ikkje '''kvi(for) det?''', men ''kvi(for) då?''. Jfr ''kva då?''. Ein kann òg skriva ''kvi so?''.

11. Skriv ikkje '''i det heile teke''', men ''i det heile''. Jfr. ''i det store og det heile''.

12. Skriv ikkje '''dei fleste''', men ''flestalle''. Sume tykkjer at denne regelen er for streng. Dessutan kann ein gjera serskilde samansetjingar som ''folk flest'', ''elevar flest''.

13. '''i og for seg''' bør vera ''i seg sjølv''.

14. '''til dels'''. Her kann ein ordleggja seg betre. Døme: ''stykkjom til'', ''noko'', ''i sumt'', ''i mangt''.

15. '''med mindre''' skal vera ''minder''. Døme: ''Me må fara utan honom, minder han kjem snart''.

16. '''alltid''' kjem frå lågtysk. Betre ord er ''(all)stødt'' og ''jamt''.

17. Ordlekken -'''vis''' bør me ikkje nytta i norsk. i staden for ''undantaksvis'', kann me skriva ''serhøves' eller ''i undantak'', og ''avdragsvis'' kann me skriva ''i avdrag''.

18. Eigefall (genitiv): I norsk brukar me ikkje genitiv-'''s'''. Serleg ille læt han etter bundi form inkjekyn eintal, t.d. ''husets''. Me nyttar oftast styreord og samanskrivingar. Ein annan måte er å nytta verb + ''korleîs'', ''kor'', ''når'', ''kva'', ''kvifor'', ''kven'': ''synet åt Platon og Aristoteles på diktingi'' > ''korleîs Platon og Aristoteles såg på diktingi''; ''han såg herjingane åt stormen'' > ''han såg kor stormen hadde herja'' eller ''han såg kor stormen herja'' (alt etter som); ved det fyrste dømet kann ein òg skriva ''han såg herjingane etter stormen''.

19. '''yverflata''' bør vera ''yta''.

= Uviss bolk =

1. 'noverande' må vera 'som no er'. Ille er å skriva 'den noverande stoda'; skriv heller 'stoda no'.

2. 'fleire' og 'mange'. 'fleire' er samanlikningsform, og kann ikkje nyttast til grunnform og visa til eit visst tal. Skriv heller 'mange', 'nokre', 'sume', 'ikkje få'.

3. 'til vika'. Alexander Seippel slær ned på dette i meiningi 'ein gong i vika som kjem', og vil heller ha 'atti vika'.

4. Ved samanlikning må predikatet samsvara med subjektet i kasus. Difor 'eg er betre enn du' og ikkje 'eg er betre enn deg'; sameleîs 'det er eg' og ikkje 'det eg meg'. Det er då ein skilnad millom 'han likar meg betre enn deg' og 'han likar meg betre enn du'.

5. 'um enn' og 'um'. Kann ein nytta 'enn' slik i norsk? Jfr. 'kva enn'.

6. 'nordanfrå', 'attanfrå' osb. er gale av di endingi '-an' tyder i seg sjølv 'frå'. Det må vera 'nordantil', 'attantil' osb. Sumtid treng ein ikkje 'til', som i 'ovan'.

7. 'anna enn at' og 'anna at'. Alt er godt norskt, men ein lettare segjemåte er betre når det høver.Døme: «Eg visste kje anna (enn at) ho var ute.»

8. '''høyrest ut som''' er vel ei herming etter 'sjå ut som'. Det må derimot vera 'det høyrest godt ut (matsetelen)' eller 'det høyrest godt (låtet)'. Kva med med tydingi 'det tykkjest å høyra'?

9. 'forutan' er 'utan' på norsk, eller 'attåt', 'umfram'.

10. 'att' og 'attende'. Det heiter 'sjå seg attende', men ikkje 'koma attende'; her må det vera 'koma att'. I sms nyttar ein helst 'atter-' og ikkje 'att-', og i alle fall ikkje 'attende-'. Døme: 'atterskodande', og ikkje 'attendeskodande'.

Blogg

2011-04-02T07:53:51Z

CS: Redirected page to Vevrit

#REDIRECT[[Vevrit]]

Blogg

2011-04-02T07:53:33Z

CS: Created page with "#OMDIRIGERVevrit"

#OMDIRIGER[[Vevrit]]

Diskusjon:Innføring i høgnorsk

2011-02-28T16:26:43Z

CS: /* a i utljod */

Diskusjon:Innføring i høgnorsk

2011-02-28T16:26:32Z

CS: /* a i utljod */

Eg er samd i det med ''henne'' og ''honom'', men ein torde skriva at ''henne'' og ''honom'' oftare vert nytta i høgnorsk (til liks med målføri). Ein kann òg nemna at ein i høgnorsk kann nytta ''a''-mål, men det kann me laga ein bolk til sist um. -[[Brukar:SAM|SAM]] 17. juli 2007 kl. 01:52 (CEST)

: Ja, slike ting, dryftingar av bruksmåte og avbrigde, høver best sist i ei ''innføring''. [[Brukar:TH|TH]] 17. juli 2007 kl. 12:52 (CEST)

== -nn ==

Kvi hev ein tvo n-ar i ka''nn'' medan ha''n'' og de''n'' hev ein eismal n? Er ikkje detta eit symmetribrot? Eg sér at i norrøne tekster vert hannkynsordi merkte med tvo n-ar, medan hokynsordi einast hev éin. Ligg svaret her for ''han''? [[Brukar:CS|CS]] 17. desember 2010 kl. 21:04 (CET)

:Det heiter ''kunna'' : ''kann'' : ''kunde'' (norrønt ''kunni'') : (hev) ''kunne'', mao. er ''nn'' ein lekk av roti, medan den siste ''n''-en i norrønt ''hann'' er kasusending, d.e. ''hanr'' > ''hann'' (med ''nr'' > ''nn'' - jf. nom. sg. m. *''grœnR'' > ''grœnn'' 'grøn'. Mao. like lite som me lyt skriva ''grønn'' og ''vænn'' ~ ''venn'' lyt me skriva ''hann'' [[Brukar:SAM|SAM]] 18. desember 2010 kl. 09:40 (CET)

::Kva vert uttala for ord som ''grøn'', då? Syner du åt utviklingi frå frumnordisk med yvergangane ''nr'' > ''nn''?
::Dessutan: kvar kjem d-en i ''kunde'' frå, um upphavet ikkje er norrønt? [[Brukar:CS|CS]] 19. desember 2010 kl. 00:01 (CET)

:::Uttala for ''grøn'' bør jamt vera /grø:n/, d.e. med lang vokal, avdi vokalen i norrønt var lang. Uttala /grønn/, d.e. med stutt ''ø'', må vera dansk (kvifor stutt ''ø'' i dansk kann ein ikkje svara på, truleg analogisk). ''grøn'' fylgjer soleîs t.d. ''brun'' /bru:n/ el. /brù:n/ (norr. ''brúnn''), ''ful'' /fu:l/ (norr. ''fúll'') osb. Uttala av ''lek'' (norr. ''lekr'') derimot, kann anten vera /lè:k/ el. /lèkk/, alt etter målføret, avdi vokalen (og konsonanten etter) var stutt i norrønt. No er det òg soleîs at ''n''-en i ''han'' i mitt målføre er palatal, noko me ikkje skulde venta etter skrivemåten ''-n'', berre etter ''-nn''. Stavnaden ''hann'' torde vera like greid som ''han'', men no er det heller ikkje mange (um nokre andre enn varaord?) einstava ord som ender på -''nn'' < -''nR'' og der rotvokalen er stutt, so det er vanskeleg å jamføra. Retting: ''van'' (norr. ''vanr'') må vita!

:::Yvergangen ''nr'' (eller rettare ''nR'') > ''nn'' kjem fyrst i vikingtidi. Mange runeskrifter viser -''nR''.

:::''d''-en i ''kunde'' er analogisk etter ''sende'', ''dømde'' osb. [[Brukar:SAM|SAM]] 19. desember 2010 kl. 01:26 (CET)

: Systemregelen for ''kann'' andsynes ''han'' og ''den'' er at dei tvo siste er «grammatiske ord» (i dette tilfellet [[varaord]]), medan ''kann'' er ei form av eit [[segnord]], ei opi ordklassa, og ''-nn-'' syner seg i roti andre stader (so nær som der tvifeld nn vert stytt fyre anna medljod). [[Brukar:TH|TH]] 19. desember 2010 kl. 12:30 (CET)

== a i utljod ==

I høgnorsk sér ein gjerna a-målet nytta (''ei gjenta'', ''å skjota''). Samstundes sér adverbi ut til å enda på ''-e'' (''gjerne'', ''heime''), mot norrøn ''-a'' (''gjarna'', ''heima''). Sameleids endar hokynsordi på ''-e'' i bundne mangtalsformer, til skilnad frå aasensk ''tiderna'' og ''gjentorna''. Adverbet ''detta'' sér òg ut til å ymsa ein del når det gjeld utljod. Kva er tankegangen her? [[User:CS|CS]] 10:20, 28 February 2011 (CET)

:Ein kann godt nytte -a i [[medord]], men det gjeld ikkje alle ordi, jf. t.d. gn. ''lengi''. I gn. hadde au sume linne hokynsord endingi -i, t.d. ''gleði'' – denne klassa kann i dag ha jamlaga -a: ''gleda''. I mangstava endingar vert siste [[sjølvljod]]et avveikt til -e, det er berre gjengs bruk som hev gjort det av soleis. ''Denne/denna/dette/detta'' er ei soga for seg, med ymis vokster og tydingsskilnader i [[målføri]]. [[User:TH|TH]] 13:21, 28 February 2011 (CET)

::Eg er med på alt detta. Spursmålet var eigentlegt kvar ''kløyvingi'' kjem inn i biletet - at ein nyttar -e sume stadene (''ofte'', ''gjentone'') medan ein nyttar -a andre stader (''ei lista'', ''å lista''). Det normerte landsmålet hadde vel nettupp ei slik kløyving? Men kvifor? Aasen hadde -a alle stadene her, tek eg ikkje i miss. [[User:CS|CS]] 17:26, 28 February 2011 (CET)

Diskusjon:Innføring i høgnorsk

2011-02-28T09:24:39Z

CS: /* a i utljod */

Diskusjon:Innføring i høgnorsk

2011-02-28T09:20:27Z

CS: /* a i utljod */ new section

Mållekken:Brukarportal

2011-02-18T18:27:41Z

CS: /* Programvara */

{{_TOC_ left}}
{| style="border:1px solid #cccccc; background-color:#eeeeee; margin-width: 2px; "
|-
|
'''Denne sida''' er til dryfting av innehald og ålmenne spursmål elles, og til vitring og hjelp for nye brukarar.
Ein kann anten skriva nye teigar eller vidga og bøta på gamle. Ein kann brigda sidone utan brukarkonto, og der er ikkje noko krav til namngjeving.
Ein kann skriva det ein vil, men me mun leggja ei viss tyngd på formlæror, ordlistor, ljodlæra, målteigar og rettleidingar (HTML/CSS, programvara osb.). Alt tilfang skal skrivast på høgnorsk, men ver ikkje rædd mistak, det vert snøgt retta på. Soleis er denne netstaden òg ein stad å læra seg høgnorsk på.
|}

== Gjeremål ==
*[[Norskdansk-høgnorsk_ordlista|Norskdansk-høgnorsk ordlista]] vidga ordlista
* Laga dei viktugaste malane
* Laga dei viktugaste bolkane (kategoriane)
* Vidga lista yver høgnorsk [[lesnad]]

== Dryftingar og spursmål ==

== Upptak og framlegg ==
Kven vil laga ei vænare utgåve av bilætet uppi vinstre hyrna? [[Brukar:TH|TH]] 22. januar 2009 kl. 13:14 (CET)

Kannhenda me skulde byrja på ei ''handbok i høgnorsk'' (eller ''innføring'')? For sume held det med ei formlæra og ei ordbok, men slik er det ikkje for alle. (er på sumarlæger i Risør no)--[[Brukar:SAM|SAM]] 14. juli 2007 kl. 14:56 (CEST)

== Programvara ==
Avbrigdet av MediaWiki som vert nytta her kunde gjerna turva ei uppgradering. På Wikipedia kann ein i søkjeboksen få upp framlegg til uppslagsord slik at ein kann lettare finna fram åt det ein er ute etter; ja, ein kann jamvel finna fram til meir enn det ein er ute etter.. Um det ikkje skulde krevja for mykje, so vilde eg hava sét på detta. [[Brukar:CS|CS]] 31. januar 2011 kl. 10:39 (CET)

:Eg skal sjå på dette -[[Brukar:SAM|SAM]] 31. januar 2011 kl. 14:47 (CET)

::Då er programvara etterførd. Fyrre utgåva var noko gamal og dessutan serhøves brigd, og etterføringi gjekk difor ikkje heilt lytelaust. Titlane på teigane hev fenge kråketær og dei høgnorske systemmeldingane må leggjast inn på nytt (endå dei enno finst i den gamle utgåva). Gamalutgåva finn de på www.ivaraasen.no/wiki_gamal/ -[[User:WikiSysop|WikiSysop]] 01:08, 1 February 2011 (CET)

:::Ein skulde tru at slikt fylgde med; men detta sér elles tenlegt ut. Medan me fyrst er inne på emnet um systemmeldingane: alle systemmeldingane til MediaWiki vert sette um på [http://translatewiki.net/wiki/Portal:Nn translatewiki.net]. I innstillingane kann ein sjå at det t.d. finst eit eige målval for ein «ærug tysk målbunad»; d.e. Sie-form. Ein skulde då tru ein kunde freista få på plass høgnorsk som ein innebygd målbunad i programvara.
:::Det tryggaste er hava lokale umsetjingar korso (gjerna i parallell), sidan ein ikkje fær full kontroll med umsetjingane når dei ligg eksternt. Finst det nokor interessa for detta?
:::<Ein siste ting er at det kunde vore tenlegt å leggja nokre teikn, som munde vera tenlege, under boksen som ein brigder tekst med; d.e. noko slikt som [http://nn.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Edittools detta] ([[MediaWiki:Edittools]]) som ein hev på Wikipedia. Men då lyt ein visst leggja inn [http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:CharInsert detta] samstundes. [[User:CS|CS]] 13:25, 1 February 2011 (CET)
:::Legg gjerna til <code><nowiki><charinsert>«+»</charinsert></nowiki></code> [[User:CS|CS]] 20:50, 1 February 2011 (CET)
::::Å laga ei høgnorsk målbunad på translatewiki.net, hadde ikkje vore so dumt. -[[User:SAM|SAM]] 21:49, 1 February 2011 (CET)

Er det noko som hev hendt med eit søppelpostfilter eller noko slikt? Elles bør [http://www.ivaraasen.no/wiki/index.php?title=MediaWiki:Edit&diff=next&oldid=1648 detta] brigdet fjernast. [[User:CS|CS]] 21:00, 8 February 2011 (CET)
:Eg hev lagt inn nytt bosfilter, men det ser ikkje heilt ut til å verka. -[[User:SAM|SAM]] 13:41, 9 February 2011 (CET)
::Fyrr kunde ein vel ikkje brigda sidone utan at ein skreiv seg inn. Det kunde ein føra inn att. [[User:CS|CS]] 09:30, 12 February 2011 (CET)

Endå meir: ei lista yver alle sidone på netstaden kann ein finna [[Special:AllPages|her]]. So kann ein sletta dei sidone som hev range teikn i titlane etter kvart som ein ryd (det gjer jo òg framleggi i søkjeboksen meir yversynlege). [[User:CS|CS]] 19:27, 18 February 2011 (CET)

Kløyvd nemneform

2011-02-18T18:24:41Z

CS: «KlÃ¸yvd nemneform» flutt til «Kløyvd nemneform»

'''Kløyvd nemneform''' heiter det når sume mål ([[jamvektsmål]]) skìpar [[nemneform]]i av [[segnord]]i i tvo bolkar i samsvar med jamvektsregelen. Denne skipnaden vart knésett i [[midlandsnormalen]], der det er skilnad på endingi i ''å tal'''a''''' og ''å kast'''e'''''.

Diskusjon:Målpeikarar

2011-02-18T18:24:01Z

CS: «Talk:MÃ¥lpeikarar» flutt til «Talk:Målpeikarar»

== Gammanorsk grammatikk ==
Kanskje de kan hjelpe meg med å svare på dette spørsmålet?

Korleis var substantivbøyinga på gamalnorsk? Var ho som på [[høgnorsk]]?

Altså omtrent slik?

{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="text-align:center; margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|-
| colspan=2 | eintal || colspan=2 | fleirtal
|-
| ''ubundi'' || ''bundi'' || ''ubundi'' || ''bundi''
|-
| '''(ein) dag''' || '''dagen''' || '''dagar''' || '''daga(r)ne'''
|-
| '''(ein) hane''' || '''hanen''' || '''hanar''' || '''hana(r)ne'''
|-
| '''(ei) tid''' || '''tidi/tida''' || '''tider''' || '''tide(r)ne'''
|-
| '''(ei) visa/vise''' || '''visa''' || '''visor/visur''' || '''viso(r)ne/visu(r)ne'''
|-
| '''(eit) hus''' || '''huset''' || '''hus''' || '''husi/husa'''
|-
| '''(eit) auga''' || '''auga(t)''' || '''augo''' || '''augo'''
|}

--[[Brukar:Oddeivind|Oddeivind]] 19. august 2008 kl. 06:42 (CEST)

:Mykje lik gamalnorsk. Ei nyvinning i nynorsk og høgnorsk, er pl. bundi form '''bøkene''' (av '''bøker'''). I gamalnorsk var dette '''bøkrin''', som enno finst sume stader i Trøndelag i formi '''bøkra'''.

Norrønt:
<table border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style='margin-left:35.8pt;text-align:center'>
<tr style='width:155.9pt;height:19.0pt'>

<td width=156 colspan=2 style='border:solid black 1.0pt'>eintal</td>
<td width=156 colspan=2 style='border:solid black 1.0pt;border-left:none'>mangtal</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td width=78 style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>ubundi</td>
<td width=78 style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>bundi</td>
<td width=78 style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>ubundi</td>

<td width=78 style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>bundi</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>dagr</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>dagr-inn</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>dagar</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>dagar-nir</td>

</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>hani</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>hani-nn</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>hanar</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>hanar-nir</td>
</tr>

<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>tíð</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>tíð-in</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>tíðir</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>tíðir-nar</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>

<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>vika</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>vika-n</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>vikur</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>vikur-nar</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>ár</td>

<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>ár-it</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>ár</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>ár-in</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>auga</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>auga-t</td>

<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>augu</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>augu-n</td>
</tr>
</table>
--[[Brukar:SAM|SAM]] 19. august 2008 kl. 14:31 (CEST)

:: Takk for hjelpa! --[[Brukar:Oddeivind|Oddeivind]] 20. august 2008 kl. 08:51 (CEST)

== Eit lite spørsmål til ==
Nemneform, motfallsform, sidefallsform og eigeform: Er dette det same som nominativ, akkusativ, dativ og genitiv? Og korfor har dei fått desse namna? Nemneform og eigeform skjønar eg, men kva med dei to andre?

--[[Brukar:Oddeivind|Oddeivind]] 20. august 2008 kl. 20:48 (CEST)

:motfall er akkusativ, sidefall er dativ. Akkusativ merkjer oftast direkte objekt(dvs. merkjer at ordet er motlekk), medan dativ merkjer oftast indirekte objekt (dvs. merkjer at ordet er sidelekk).--[[Brukar:SAM|SAM]] 20. august 2008 kl. 22:28 (CEST)

Målpeikarar

2011-02-18T18:24:01Z

CS: «MÃ¥lpeikarar» flutt til «Målpeikarar»

Det er dessutan einstaka peikarar til einskilde tekster på netet under [[Lesnad]].

=== Høgnorsktiltak ===
*[http://www.bokreidingslaget.no Norsk bokreidingslag]
*[http://www.hognorsk.no Høgnorskringen]
*[http://www.ivaraasen.no Ivar Aasen-sambandet]

=== Klassiske mål (gresk og latin) ===
*[http://www.forumromanum.org Forum Romanum]
*[http://www.perseus.tufts.edu The Perseus Digital Library]
*[http://www.thelatinlibrary.com The Latin Library]
*[http://www.fh-augsburg.de/~harsch/augusta.html Biliotheca Augustana]

=== Andre ===
*[http://www.eurolang.net Eurolang]
*[http://www.eblul.org/ European Bureau for Lesser-Used Languages]

=== Norrønt, millomnorsk og gamle germanske mål ===
*[http://www.dokpro.uio.no/dipl_norv/diplom_felt.html Diplomatarium Norvegicum]
*[http://www.heimskringla.no/ Heimskringla]
*[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/collection.jsp?collection=Perseus:collection:Germanic The Perseus Digital Library -- Germanic Collection]

Bøygjing

2011-02-18T18:23:29Z

CS: «BÃ¸ygjing» flutt til «Bøygjing»

'''Bøygjing''' er det skiftet i ymse former som eitt og same [[ord]]et kann få i samsvar med dei ulike stodone det hev. Bøygjing på norsk ber vanleg åt ved hjelp av [[etterfeste]], men stundom med [[ljodbrigde]] og [[ljodsprang]] au. I einstaka tilfelle skifter ein millom ulike ord[[rot|røter]] i bøygjingi.

På [[norsk]] kann desse [[ordklassa|ordklassone]] bøygjast:

* [[Namnord]]
* [[Segnord]]
* [[Lagord]]
* [[Varaord]]
* [[Medord]]

Målføre

2011-02-18T18:22:47Z

CS: «MÃ¥lfÃ¸ri» flutt til «Målføri»

Eit '''målføre''' er ei grein av målet slik det vert nytta ein viss stad. Dei [[Høgnorsken og målføri|nedervde norske målføri]] er grunnlaget for det [[høgnorsk|nynorske skriftmålet]].

== Norske målføre ==

Dei norske målføri er skifte i tvo hovudbolkar, [[austnorsk]] og [[vestnorsk]]. [[Nordnorsk]] vert vanleg rekna under vestnorsk, men stundom for seg sjølv.

Norsk Årbok

2011-02-18T18:21:38Z

CS: «Norsk Ã…rbok» flutt til «Norsk Årbok»

'''''Norsk Årbok''''' er eit skrift til fremjing av høgnorskt mål. Utgjevar sidan 2005 er [[Høgnorskringen]].

Dette framkastet til fyreloga for årboki stod i ''[[Høgnorsknytt]]'' 1/2007:

: ''«Norsk Årbok skal vera eit vegamot for folk som vil skrive på sjølvlitande norsk, og dei som vil lesa det. Boki skal taka upp ålment forvitnelege emne frå kultur, vitskap og samfund, og tene til uppkoma og utveksling av norske nemningar frå ulike umkverve, og til odling av norsk skrivekunneste og skriftkultur i det heile.»''

== Soga ==

''Norsk Aarbok'' kom ut fyrste gongen i åri 1920–39 etter upptak frå [[Torleiv Hannaas]], som styrde årboki fram til han dó i 1929. Etter han fall burt, styrde [[Gustav Indrebø]] og [[Lars Eskeland]] i lag 1930-årgangen; sidan stelte Indrebø åleine med årboki. Norsk Aarbok kom med i alt 19 årgangar (ikkje 1937), til og med 1939. Årboki stogga med ufred og hersetjing.

Boki var eit viktugt skrift i målrørsla, og eit samlingsmerke for målfolk som heldt på den klassiske nynorsken, [[høgnorsk|høgnorsken]].

I 2005 kom fyrste årgangen av årboki i ei ny rekkja, no ''Norsk Årbok''. Upptaket til denne andre rekkja kom frå Håvard Tangen.

== Innehald ==
=== 2010 ===
* Ole Jakob Totland: Ny dag
* Asbjørn Aarnes: Stubbar
* [[Thorgeir Holm]]: Juan de la Cruz – Kvike kjærleiks loge
* Kristin Fridtun: Ordsaumen
* Per Esben Svelstad: Louise Labé – diktarkvinna frå Lyon
* [[Thorgeir Holm]]: Um å rekne ut det gode
* [[Johannes Gjerdåker]]: Schiller – Lukka og visdomen; Schopenhauer – Sonett
* Gudmund Harildstad: [[Olav H. Hauge]] om Olav Kaste
* Håvard Tangen: Um [[Hans Reynolds]] og [[Idar Handagard]]
* [[Olav Aukrust]]: Hugen
* Magne Myhren: [[Ivar Aasen]] til fots i norsk fjellheim
* [[Olav Sletto]]: Under stjernebrui
* Torstein Sausjord: Endeleg Jol; Jol
* [[Jon Bleie]]: Korleis eg vart bokven
* Kjell Kjerland: Eddie Constantine – eit umgrip som skil generasjonar
* [[Olav Sletto]]: Ord um arbeid
* Andreas Bjørkum: Meir om [[midlandsmål]]et
* Jon Todal: Eit dikt etter Čearbmá-Ovlla

=== 2009 ===
*Ole Jakob Totland: Forløysaren
*Marit Elisebet Totland: Eventyrforteljaren Martin Johan Mathiassen Schou
*[[Kristin Fridtun]]: Skalden som skreiv med øyrom
*Rolf Theil: Norsk romani
*[[Johannes Gjerdåker]]: Nokre dikt frå «Solrenning» av [[Olav Aukrust]]
*[[Thorgeir Holm]]: Eit langfarande folk
*Ole Jakob Totland: Røykjaren
*Jon Todal: Når er eit mål daudt?
*Andreas Bjørkum: Midlandsmålet
*Magne Myhren: Koss Hardingfeleverket vart til
*[[Kristin Fridtun]]: Hugleik på staur
*[[Ivar Kleiven]]: Langfantane på innstig
*Ole Jakob Totland: Makeleg makelaus

=== 2008 ===
* Einar Torgilstveit: Tidi ho er
* Kristin Fridtun: Tid-strid – Stutt um tidbygnaden i islendingesogor
* Liv Hatle: Santeri Ivalo – Klubbekrigen – Den vågale soldaten
* Hermund Slaattelid: Om verdig alderdom
* Olav Sletto: Carlson
* [[Johannes Gjerdåker]]: To dikt av Horats
* [[Thorgeir Holm]]: Leivar frå soga um rugbraudet og rygene
* Liv Hatle: Millom Roma og Konstantinopel – Kyrkjeberget
* Kristin Fridtun: Bokmålet
* [[Milada Blekastad]]: Aasmund Brynildsen
* Arnfinn Nygaard: Modalen og [[Olav Nygard]]
* Olaf Huseby: Attersyn og kringsjå. Halvhundrad års minnestubbar
* Magne Myhren: Kvarfrå i Noreg kom landnåmsmennene Eilífr ǫrn og Þorkell vignir?
* Kjell Venås: [[Ivar Aasen]] og Smaalenene
* Sverre Søgnen: Vellukka og mislukka morosamgutar
* Hans Trovik: Frå sumarfisket i Sunnhordland
* Einar Torgilstveit: Voggevisa

=== 2007 ===
* Jostein Avdem Fretland: Frå jordi (ei siste helsing)
* [[Johannes Gjerdåker]]: Olav Torkjellsson, siste katolske biskopen i Bjørgvin
* Per Esben Svelstad: Tvo dikt av Sapfo
* [[Olav H. Hauge]]: Fjellet kring Uppsæte, Hallingskeid og Finse i eldre tid
* [[Johannes Gjerdåker]]: Pegasus i åket
* Vincent Eye Færavaag: Søren Kierkegaard og det moderne
* Ole Jakob Totland: Gjeldmålet
* Liv Hatle: Forteljingar av Eino Leino
* Rolf Theil: Kalkunen og andre målstubbar
* [[Per Sivle]]: Adolf Theodor Holst
* Kjetil Aasen: Carl Marstrander og keltisk målføregransking
* Anders Olsen Søyseth: Var ho hans brur
* Liv Hatle: Dagros
* Kjell Venås: [[Sigurd Kolsrud]] – ei framstelling av livet og arbeidet hans
* Liv Hatle: Hestekrafter
* [[Hallvard Blekastad]]: [[Olav Aukrust]]. Glimt frå eit kunstnarliv
* Andreas Bjørkum: Vesttelemålet hjå [[Aslaug Vaa]]
* [[Thorgeir Holm]]: Liver du

=== 2006 ===
* Petra Kvisli: Eg elskar dei voggande tonar
* [[Lars Eskeland]]: Helge Væringsaasen
* Thoralf Bergwitz: Norge eller Noreg
* Kjell Venås: Om landsnamnet vårt i eit nytt tusenår
* Per Thorson: Riksmålsprofessoratet 10 år
* Einar Torgilstveit: Stille
* Jostein Stokkeland: Frå Seippel til Sagrusten
* [[Thorgeir Holm]]: Bibelumsetjinga – og joleevangeliet på høgnorsk
* Sergej Alexander Munkvold: Kva er høgnorsk?
* Ole Jakob Totland: Målmann byter burt stridsøks mot røktargreidor
* Rolf Theil: Hans Kamstrup Vogt
* [[Jostein Krokvik]]: Edvard Samuel Os, hermann for norsk mål
* Edvard Os: Russeslaget i Kristiania 17. mai 1904
* Magne Myhren: [[Gustav Indrebø]]s målsoga i ny utgåva
* [[Johannes Gjerdåker]]: Hafez frå Shiraz – persisk diktar
* Andreas Bjørkum: Frå samlarferdene mine i Indre Sogn
* Hermund Slaattelid: Bergensbispen som biletstormar
* Einar Torgilstveit: Vincens Lunge
* [[Thorgeir Holm]]: Ringdrotten og kjærleiken til målet

=== 2005 ===
* [[Thorgeir Holm]]: Ord på vegen
* Nils Hallan: [[Gustav Indrebø]] og boka om han
* [[Aslaug Vaa]]: Duva og dropen
* [[Gustav Indrebø]]: Einskap i rettskriving
* [[Gustav Indrebø]]: Radikal og konservativ i målstriden, – og moderate
* Hulda Garborg: Solrenning
* Håvard Tangen: På fast, skriftleg grunn
* Torstein Bringa: Målbrigdet
* [[Jostein Krokvik]]: Målhovdingen [[Lars Eskeland]]
* Sigrid Omland Hansteen: Eg lengtar etter hendar
* Einar Breidsvoll med [[Nikolaus Gjelsvik]]: Riv ikkje ned, men vern um alt det sermerkt norske!
* Eivind Hovin: Målreising – eller måltyning?
* Gudlaug Nedrelid: Om å prøva å lyfta seg etter håret
* Fridtjov Sørbø: Ivar Aasen
* [[Leiv Heggstad]]: Skal storverket til [[Ivar Aasen]] øydeleggjast?
* [[Torleiv Hannaas]]: Høgnorsk eller flatnorsk?
* Arne Horge: Målmøte
* Ole Jakob Totland: Forbod og ulydnad i målvegen
* [[Kristofer Uppdal]]: Høgnorsk
* Vincent Eye Færavaag: Høgnorsk – eit mål på steingrunn?
* Arne Horge: Hestevandring

== Framsida ==
Solveig Muren Sanden teikna framsidebilætet til 2005-årgangen som er nytta alle åri sidan.

== På netet ==
* [http://www.hognorsk.no/norskaarbok Bokheimsida] for Norsk Årbok på netsidone åt Høgnorskringen.
* [http://www.facebook.com/pages/Norsk-Arbok/45099780669 Fjesbok]-sida for Norsk Årbok.

Jamvektsmål

2011-02-18T18:21:12Z

CS: «JamvektsmÃ¥l» flutt til «Jamvektsmål»

'''Jamvektsmål''' heiter det [[talemål]]et eller [[skriftmål]]et der [[ord]] med tvo [[staving]]ar er skifte i tvo ulike bolkar: éin der [[sjølvljod]]et i endingi hev haldi på det fulle laget sitt: <nowiki>[a], [ʉ], [i] osb.</nowiki> – og éin der endingsljodet er avveikt, helst til <nowiki>[ə].</nowiki>

Denne jamvektsregelen tér helst att i [[kløyvd nemneform]]: ''tala'' mot ''kaste'' – og i linne hokynsord: ''viku'' mot ''gjente''. Desse formene er nytta ein del i skrift, med di dei vart knésette i [[midlandsnormalen]]. Men i [[målføri]] hev jamvektsregelen sett far etter seg i mest alle [[ordklassa|ordklassone]], t.d. [[lagord]]: ''ei lit'''a''' gjente'', men ''ei slit'''i''' gjente'' – eller [[styreord]]: ''yv'''i'''r'', ''ett'''e'''r''.

=== Upphav ===

Upphavet til namnet og ovringi ligg i [[gamalnorsk]] tid. I [[austnorsk]] fekk då tvostavingsord med stutt rotstaving jamn [[tyngd]] (jamvekt) på båe stavingane: ''ta''-''la'' – i motsetnad til ord med lang rotstaving, der hovudtyngdi låg fyrst: ''kas''-''ta'', ''ví''-''sa''. Sidan er denne jamvekti kvorvi flest alle stader – ekte jamvekt finst i dag i målet Nord-Gudbrandsdalen, og i Aust-Telemark hev ''andrestavingi'' fengi hovudtyngdi – men hev sett merke på sjølvljodet.

Årsaki til den upphavlege jamvekti ligg helst i den austnorske tvostavings[[tone]]n; denne gjeng upp og ned og so upp att (som ~), og i stuttstavingsord kom heile siste uppgangen på siste stavingi, som då fekk same tonegangen som ei tyngd staving med einstavingstone (som ´). Soleis kunde ''tala'' [tâ.lá] høyrast som tvo tyngde stavingar (endå dei venteleg vanta full tyngd).

I mange gruppor av jamvektsord vart [[sjølvljod]]i handsama på same visi som tilsvarande lange sjølvljod i gamalnorsk. Soleis vert t.d. ''viku'', ''hoso'' og ''visin'' [[uttala]] med tronge sjølvljod i mange austnorske [[målføre]], og ''tala'' heiter mange stader «tålå».

=== Bruk ===

* Liste yver [[jamvektsord]]

=== Sjå au ===
*[[Ljodlæra]]

Diskusjon:0

2011-02-16T09:12:17Z

CS: Created page with "No vart det tvifaldt upp her. Sjå Norske lÃ¥nord i norskdansk som vart flutt på under etterføringi av programvara. ~~~~"

No vart det tvifaldt upp her. Sjå [[Norske lÃ¥nord i norskdansk]] som vart flutt på under etterføringi av programvara. [[User:CS|CS]] 10:12, 16 February 2011 (CET)

Mållekken:Brukarportal

2011-02-12T08:30:16Z

CS: /* Programvara */ registrering

Brukar:CS

2011-02-09T14:55:24Z

CS:

Eg hever ei [http://nn.wikipedia.org/wiki/Brukar:Njardarlogar brukarsida] på Nynorsk Wikipedia. Retta namnet mitt er Christoffer.

Teksti på sidonne her er medvitet skrivi med ei rettskriving som ligg nær den upphavlege «Aasen-normalen».

Diskusjon:Sterke gjerningsord

2011-02-09T14:54:16Z

CS: Valfridom

== Valfridom ==

Korleids skal ein tyda valfridomen her? Um t.d. valfridomen millom ''fær''/''får'' og ''fenge''/''fått'' fekk råda heilt ut, skulde ein tru dei sterke formene datt ut or skriftmålet sidan dei hev lite feste i målføri i dag um ein sér deim under eitt. Sameleids med mangt eit anna ord. [[User:CS|CS]] 15:54, 9 February 2011 (CET)

Innføring i høgnorsk

2011-02-09T14:46:40Z

CS: /* Sjå òg */ _

Ei innføring i høgnorsk formverk, stavnad m.m.
__TOC__
== Formverket ==
Eit kjent og ytre merke på høgnorsken er ''i''-målet, me byrjar difor med formverket i namnordi. Namnordi hev tri kyn — hannkyn, hokyn, inkjekyn. Desse er anten linne eller sterke, og det viser seg i bøygjingi.

{{Høgnorsk formverk}}

Det som fløkjer til for norsken, er at upphavleg gamalnorsk -''in'' ymsar mykje i målføri og hev mange avbrigde: ''i'', ''e'', ''ei'', ''æ'', ''a'' (med palatalisering). Men her er det uppbygnaden som er viktug.

''Linne'' kallar ein namnord som ender på trykklinn -''e'' i hannkyn, -''a'' i hokyn (ofte -''e'' og -''u'' i målføri), og -''a'' i inkjekyn. Alle dei andre kallar ein ''sterke'' namnord; det gjeld au inkjekynsord som ender på -''e''.

Merk at høgnorsk hev ei eigi hokynsform av tilleggsformene (partisippi) av gjerningsordi (verbi), som ender på -''i'' liksom sterkt hokyn i bundi form eintal. Døme: Han er ''vaksen'', ho er ''vaksi'', det er ''vakse'', dei er ''vaksne''. Jfr bøygjingi av varaordi (pronomen): ''min'', ''mi'', ''mitt'', ''mine''; ''hin'', ''hi'', ''hitt'', ''hine''; ''din'', ''di'', ''ditt'', ''dine''; ''sin'', ''si'', ''sitt'', ''sine''; og difor òg ''eigen'', ''eigi'', ''eige'', ''eigne''; ''ingen'', ''ingi'', ''inkje'', ''ingi''.

Undantak: Sume hokynsord hev -''ar'' i mangtal, sameleis hev sume hankynsord -''er''. Dette samsvarar med gjeldande rettskriving, men høgnorsken er strengare her. Hugsa at endingar på -''ing'' hev -''ar'' i mangtal, og at endingar på -''nad'' hev -''er''.

Nokre døme:
*Hannkyn:
**bekk — bekker
*Hokyn:
**elv — elvar, øy — øyar

== Stavnaden (ortografien) ==

Med ljodskrift kann me lesa upp kva mål som helst utan å kunna det, det gjev oss uttala utan å kunna uttalereglane. I ei skriftnorm derimot, vil ein burtimot ljodrett stavnad hava so mange variablar at det vert for innfløkt og upraktiskt, han viser ikkje so nøgje uppbygnaden i målet. I eit skriftmål må måluppbygnaden syna seg. Difor byggjer høgnorsk på ei sameining av etymologisk og fonetisk rettksriving.

Samsvar (der gjeldande rettskriving i nynorsk skil seg, er formi sat i parentes og kursiv):
*bøygja (''bøya''), bøygjer (''bøyer''), bøygde, hev bøygt
*segja (''seia''), segjer (''seier''), sa(gde), hev sagt
*pløgja (''pløya''), pløgjer (''pløyer''), pløgde, hev pløgt.

<blockquote>''g''-en er med i heile bøygjingi. Då vert det lett å sjå korleis ein skal bøygja ordet ut ifrå grunnformi (infinitiv). Skriv ein ''pløgja'', veit ein at det skal vera ''pløgde'' i fortid og ikkje *''pløygde''. Skriv ein ''bøygja'', veit ein at det skal vera ''bøygde'' i fortid og ikkje *''bøyde''. Dette er ikkje merkelegare enn at ein skriv ''gjeva, gjev, gav, gjeve''. At -''gj''- skal uttalast ''j'' er ein greid og kjend regel.</blockquote>

*kunna, kann (''kan''), kunde (''kunne''), kunde.
*vilja, vil, vilde (''ville''), vilja

<blockquote>Merk: ''d''-en i ''kunde'' er ikkje meir uvanleg enn ''d''-en i ''kveld''.</blockquote>

== Dei viktugaste skilnadene millom gjeldande rettskriving og høgnorsk ==

Mange av desse høgnorske formene er i klombrer i gjeldande rettskriving

Gjerningsord (verb):
*bøya, bøyer, bøygde, bøygt — bøygja, bøygjer, bøygde, bøygt
*få, får, fekk, fått — få, fær, fekk, fenge
*ha, har, hadde, hatt — ha(va), hev, hadde, havt
*kunna, kan, kunne, kunna — kunna, kann, kunde, kunna
*seia, seier, sa, sagt — segja, segjer, sa(gde), sagt
*slå, slår, slo, slått — slå, slær, slo, slege
*slåst, slåst, slost, slåst — slåst, slæst, slost, slegest
*teia, teier, tagde, tagt — tegja, tegjer, tagde, tagt
*pløya, pløyer, pløgde, pløgt — pløgja, pløgjer, pløgde, pløgt
*vilja, vil, ville, vilja — vilja, vil, vilde, vilja

:Sterke gjeringsord hev langform der gjeldande rettskriving òg hev stuttform:
*be el. beda, ber el. bed [beder], bad, bede el. bedi el. bedd el. bedt - beda, bed, bad, bede
*svi el. svida, svir el. svid [svider], svei el. sveid, svide el. svidi el. svidd el. svidt - svida, svid, sveid, svide
*ta el. taka, tek [tar el. teker], tok, teke el. teki [tatt] - taka, tek, tok, teke

:Linne gjeringsord hev langform der gjeldande rettskriving òg hev stuttform:
*gle el. gleda, gler el. gleder, gledde, gledd el. gledt - gleda, gleder, gledde, gledt

Lagord:
*brei — breid
*grei — greid
*lei — leid
*nøyen (nøye) — nøgjen (nøgje)
*sær — ser
*tynn — tunn
*naken (hokyn) — naki

Namnord:
*ansvar — andsvar
*brønn — brunn
*jente — gjenta
*funn (sam-) — fund
*hei — heid
*hær (-teneste) — her
*li — lid
*sau — saud
*sei — seid
*sommar — sumar
*somme — sume
*tiur — tidur

Styreord og medord (preposisjonar og adverb):
*austafor — austanfor (osb.)
*gjennom — gjenom
*korfor/kvifor — kvifor
*kor/kvar (um stad) — kvar
*mellom — millom
*om — um
*opp — upp
*unna — undan

Talord:
*hundre — hundrad
*nitten — nittan (osb.)
*tjue — tjuge
*to — tvo
*tre — tri
*tusen — tusund

Varaord (pronomen):
*anna (hokyn av annan) — onnor
*dei (objektform) — deim
*ingen (mangtal av ingen) — ingi (lik hokynsformi, som i alle målføri)
*noka (hokyn av nokon) — nokor

== Sjå òg ==
*[[Uttala]]
*[[Ljodlæra]]
*[[Norskdansk-høgnorsk ordlista]]
*[[Sterke gjerningsord]]
*[[Sterk-linne gjerningsord]]
*[[Linne gjerningsord]]

Innføring i høgnorsk

2011-02-09T13:36:27Z

CS: /* Formverket */ nytting av mal

Ei innføring i høgnorsk formverk, stavnad m.m.
__TOC__
== Formverket ==
Eit kjent og ytre merke på høgnorsken er ''i''-målet, me byrjar difor med formverket i namnordi. Namnordi hev tri kyn — hannkyn, hokyn, inkjekyn. Desse er anten linne eller sterke, og det viser seg i bøygjingi.

{{Høgnorsk formverk}}

Det som fløkjer til for norsken, er at upphavleg gamalnorsk -''in'' ymsar mykje i målføri og hev mange avbrigde: ''i'', ''e'', ''ei'', ''æ'', ''a'' (med palatalisering). Men her er det uppbygnaden som er viktug.

''Linne'' kallar ein namnord som ender på trykklinn -''e'' i hannkyn, -''a'' i hokyn (ofte -''e'' og -''u'' i målføri), og -''a'' i inkjekyn. Alle dei andre kallar ein ''sterke'' namnord; det gjeld au inkjekynsord som ender på -''e''.

Merk at høgnorsk hev ei eigi hokynsform av tilleggsformene (partisippi) av gjerningsordi (verbi), som ender på -''i'' liksom sterkt hokyn i bundi form eintal. Døme: Han er ''vaksen'', ho er ''vaksi'', det er ''vakse'', dei er ''vaksne''. Jfr bøygjingi av varaordi (pronomen): ''min'', ''mi'', ''mitt'', ''mine''; ''hin'', ''hi'', ''hitt'', ''hine''; ''din'', ''di'', ''ditt'', ''dine''; ''sin'', ''si'', ''sitt'', ''sine''; og difor òg ''eigen'', ''eigi'', ''eige'', ''eigne''; ''ingen'', ''ingi'', ''inkje'', ''ingi''.

Undantak: Sume hokynsord hev -''ar'' i mangtal, sameleis hev sume hankynsord -''er''. Dette samsvarar med gjeldande rettskriving, men høgnorsken er strengare her. Hugsa at endingar på -''ing'' hev -''ar'' i mangtal, og at endingar på -''nad'' hev -''er''.

Nokre døme:
*Hannkyn:
**bekk — bekker
*Hokyn:
**elv — elvar, øy — øyar

== Stavnaden (ortografien) ==

Med ljodskrift kann me lesa upp kva mål som helst utan å kunna det, det gjev oss uttala utan å kunna uttalereglane. I ei skriftnorm derimot, vil ein burtimot ljodrett stavnad hava so mange variablar at det vert for innfløkt og upraktiskt, han viser ikkje so nøgje uppbygnaden i målet. I eit skriftmål må måluppbygnaden syna seg. Difor byggjer høgnorsk på ei sameining av etymologisk og fonetisk rettksriving.

Samsvar (der gjeldande rettskriving i nynorsk skil seg, er formi sat i parentes og kursiv):
*bøygja (''bøya''), bøygjer (''bøyer''), bøygde, hev bøygt
*segja (''seia''), segjer (''seier''), sa(gde), hev sagt
*pløgja (''pløya''), pløgjer (''pløyer''), pløgde, hev pløgt.

<blockquote>''g''-en er med i heile bøygjingi. Då vert det lett å sjå korleis ein skal bøygja ordet ut ifrå grunnformi (infinitiv). Skriv ein ''pløgja'', veit ein at det skal vera ''pløgde'' i fortid og ikkje *''pløygde''. Skriv ein ''bøygja'', veit ein at det skal vera ''bøygde'' i fortid og ikkje *''bøyde''. Dette er ikkje merkelegare enn at ein skriv ''gjeva, gjev, gav, gjeve''. At -''gj''- skal uttalast ''j'' er ein greid og kjend regel.</blockquote>

*kunna, kann (''kan''), kunde (''kunne''), kunde.
*vilja, vil, vilde (''ville''), vilja

<blockquote>Merk: ''d''-en i ''kunde'' er ikkje meir uvanleg enn ''d''-en i ''kveld''.</blockquote>

== Dei viktugaste skilnadene millom gjeldande rettskriving og høgnorsk ==

Mange av desse høgnorske formene er i klombrer i gjeldande rettskriving

Gjerningsord (verb):
*bøya, bøyer, bøygde, bøygt — bøygja, bøygjer, bøygde, bøygt
*få, får, fekk, fått — få, fær, fekk, fenge
*ha, har, hadde, hatt — ha(va), hev, hadde, havt
*kunna, kan, kunne, kunna — kunna, kann, kunde, kunna
*seia, seier, sa, sagt — segja, segjer, sa(gde), sagt
*slå, slår, slo, slått — slå, slær, slo, slege
*slåst, slåst, slost, slåst — slåst, slæst, slost, slegest
*teia, teier, tagde, tagt — tegja, tegjer, tagde, tagt
*pløya, pløyer, pløgde, pløgt — pløgja, pløgjer, pløgde, pløgt
*vilja, vil, ville, vilja — vilja, vil, vilde, vilja

Lagord:
*brei — breid
*grei — greid
*lei — leid
*nøyen (nøye) — nøgjen (nøgje)
*sær — ser
*tynn — tunn
*naken (hokyn) — naki

Namnord:
*ansvar — andsvar
*brønn — brunn
*jente — gjenta
*funn (sam-) — fund
*hei — heid
*hær (-teneste) — her
*li — lid
*sau — saud
*sei — seid
*sommar — sumar
*somme — sume
*tiur — tidur

Styreord og medord (preposisjonar og adverb):
*austafor — austanfor (osb.)
*gjennom — gjenom
*korfor/kvifor — kvifor
*kor/kvar (um stad) — kvar
*mellom — millom
*om — um
*opp — upp
*unna — undan

Talord:
*hundre — hundrad
*nitten — nittan (osb.)
*tjue — tjuge
*to — tvo
*tre — tri
*tusen — tusund

Varaord (pronomen):
*anna (hokyn av annan) — onnor
*dei (objektform) — deim
*ingen (mangtal av ingen) — ingi (lik hokynsformi, som i alle målføri)
*noka (hokyn av nokon) — nokor

Mal:HÃ¸gnorsk formverk

2011-02-09T13:35:39Z

CS: «Template:HÃ¸gnorsk formverk» flutt til «Template:Høgnorsk formverk»

#REDIRECT [[Template:Høgnorsk formverk]]

Mal:Høgnorsk formverk

2011-02-09T13:35:39Z

CS: «Template:HÃ¸gnorsk formverk» flutt til «Template:Høgnorsk formverk»

<table border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style='text-align:center'>
<tr style='width:155.9pt;height:19.0pt'>
<td width=78 colspan=1 style='background:lightgrey; border:solid black 1.0pt;border-right:none'>Høgnorsk</td>
<td width=156 colspan=2 style='border:solid black 1.0pt'>eintal</td>
<td width=156 colspan=2 style='border:solid black 1.0pt;border-left:none'>mangtal</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td width=78 style='border-top:none;border-left:solid black 1.0pt;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:none'>kyn</td>
<td width=78 style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>ubundi</td>
<td width=78 style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>bundi</td>
<td width=78 style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>ubundi</td>
<td width=78 style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>bundi</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td width=78 rowspan=2 td style='border-top:none;border-left:solid black 1.0pt;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:none'>hannkyn</td>
<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>dag</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>dag-en</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>dagar</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>daga-ne</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>hane</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>hane-n</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>hanar</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>hana-ne</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td width=78 rowspan=2 td style='border-top:none;border-left:solid black 1.0pt;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:none'>hokyn</td>
<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>tid</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>tid-i</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>tider</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>tide-ne</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>vìka</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>vìka</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>vìkor</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>vìko-ne</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td width=78 rowspan=2 td style='border-top:none;border-left:solid black 1.0pt;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:none'>inkjekyn</td>
<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>år</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>år-et</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>år</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>år-i</td>
</tr>
<tr style='width:77.95pt;height:19.0pt'>
<td style='border:solid black 1.0pt;border-top:none'>auga</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>auga(-t)</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>augo</td>
<td style='border-top:none;border-left:none;border-bottom:solid black 1.0pt;border-right:solid black 1.0pt'>augo</td>
</tr>
</table>

Mållekken:Brukarportal

2011-02-08T20:00:07Z

CS: /* Programvara */

Mållekken:Brukarportal

2011-02-01T19:50:32Z

CS: /* Programvara */ «»